Sultan 2. Abdülhamid döneminde inşa edilen ve Şam'dan Medine'ye kadar uzanan Hicaz Demir Yolu'nun modern bir ulaşım ve lojistik hattı olarak yeniden canlandırılması için çalışmalar sürüyor. Türkiye, Suriye ve Ürdün arasında imzalanan mutabakat zaptıyla başlayan süreçte Türkiye'deki mevcut demir yolu ağının Halep'e kadar uzatılması, Suriye'deki eksik kesimlerin tamamlanması ve hattın ilerleyen aşamalarda Suudi Arabistan ile Umman'a ulaştırılması planlanıyor. Projenin Ürdün'deki Akabe Limanı üzerinden Kızıldeniz'e bağlantı sağlaması da hedefleniyor.
HİCAZ DEMİR YOLU 1900'DE İNŞA EDİLMEYE BAŞLANDI
Osmanlı döneminin en kapsamlı demir yolu projelerinden biri olan Hicaz Demir Yolu'nun inşasına, Sultan 2. Abdülhamid'in tahta çıkışının 25. yıl dönümüne denk gelen 1 Eylül 1900'de başlandı. İlk tamamlanan kesim olan Müzeyrib-Der'a hattı 1 Eylül 1901'de açıldı. Çalışmaların ilerlemesiyle hat Der'a, Zerka, Amman ve Maan üzerinden güneye doğru uzatıldı.
Eylül 1906'da Şam-Hicaz hattında 800 kilometrelik bölüm tamamlanırken, Eylül 1908 itibarıyla demir yolunun toplam uzunluğu bin 464 kilometreye ulaştı. Projenin maliyeti ise 3 milyon liranın üzerine çıktı.
PROJENİN FİNANSMANINA BAĞIŞLARLA DESTEK VERİLDİ
Hicaz Demir Yolu'nun yapımı için Osmanlı topraklarının yanı sıra Müslüman nüfusun yaşadığı farklı bölgelerde bağış kampanyaları düzenlendi. Mısır, Fas, Rusya, Çin, Cava ve Sumatra gibi bölgelerden projeye maddi destek sağlandı.
Ülke içindeki bağış kampanyasını Sultan 2. Abdülhamid 50 bin liralık katkıyla başlattı. Üst düzey yöneticiler, din adamları, memurlar ve iş insanlarının da destek verdiği projede Ziraat Bankası kredilerinden yararlanıldı. Hattın toplam maliyetinin yaklaşık üçte biri yurt içi ve yurt dışından yapılan bağışlarla karşılandı.
ŞAM İLE MEDİNE ARASINDA SEFERLER BAŞLATILDI
Hicaz Demir Yolu'nun 1 Eylül 1908'de hizmete alınmasının ardından Hayfa-Şam hattında her gün, Şam-Medine hattında ise haftada üç gün tren seferleri gerçekleştirilmeye başlandı. Medine ile Mekke arasındaki yaklaşık 450 kilometrelik bölüm ise tamamlanamadı.
Demir yolunun yapımı sırasında 2 bin 666 kagir köprü ve menfez, 7 demir köprü, 9 tünel, 96 istasyon, 7 gölet, 37 su deposu, iki hastane ve 3 atölye inşa edildi.
YENİ HAT HALEP'E KADAR UZATILACAK
Hicaz Demir Yolu'nun yeniden canlandırılmasına yönelik plan kapsamında Şam ile Ürdün arasındaki tarihi bölümün mevcut yapısıyla korunarak kültür ve turizm amaçlı kullanılması öngörülüyor. Bunun yanında günümüz taşımacılık ihtiyaçlarına göre yeni ve modern standartlarda bir demir yolu hattının yapılması planlanıyor.
Türkiye, Suriye ve Ürdün Ulaştırma Bakanlıkları arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında ilk aşamada Türkiye'deki mevcut demir yolu ağının Suriye'nin Halep kentine kadar uzatılması hedefleniyor. Suriye tarafında eksik durumda bulunan yaklaşık 30 kilometrelik demir yolu üstyapısının da tamamlanması plan kapsamında yer alıyor.
DEMİR YOLUNUN SUUDİ ARABİSTAN VE UMMAN'A UZATILMASI PLANLANIYOR
Yeni demir yolu koridorunun ilerleyen aşamalarda Suudi Arabistan'a, ardından Umman'a kadar uzatılması planlanıyor. Ürdün'deki Akabe Limanı'nın da sisteme dahil edilmesiyle kuzeyden gelen yüklerin Kızıldeniz'e taşınabileceği bir demir yolu ve liman bağlantısının oluşturulması hedefleniyor.
Türkiye ile Suudi Arabistan arasında 9 Haziran 2026'da “Demiryolu Sektörü Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” ile “Lojistik Hizmetleri Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalandı. Anlaşmalar kapsamında demir yolu sektöründeki iş birliğinin geliştirilmesi ve ortak lojistik merkezlere yönelik çalışmaların yürütülmesi öngörülüyor.
HAT AKABE LİMANI ÜZERİNDEN KIZILDENİZ'E BAĞLANACAK
Planlanan güzergahın İstanbul'dan başlayarak Suriye ve Ürdün üzerinden Suudi Arabistan'ın Haditha Sınır Kapısı'na ulaşması, sonraki aşamada ise Umman ve Hint Okyanusu yönüne uzatılması hedefleniyor.
Projeye ilişkin paylaşılan bilgilere göre yatırım maliyetinin yaklaşık 5,5 milyar dolar olması öngörülüyor. Kaynak metinde Asya Kalkınma Bankasının proje için 750 milyon dolarlık taahhütte bulunduğu belirtilirken, yeni güzergahla deniz yoluyla 30 günü aşabilen yük taşıma süresinin kara bağlantısıyla iki haftanın altına indirilmesinin hedeflendiği aktarıldı.
İSRAİL BASINI YENİ GÜZERGAHI GÜNDEMİNE ALDI
İsrail gazetesi Yedioth Ahronoth'ta yayımlanan köşe yazısında Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan demir yolu ve lojistik anlaşmaları ele alındı. Yazıda güzergahın İsrail üzerinden geçmemesine dikkat çekilerek, "Türkiye ile Suudi Arabistan arasında inşa edilmesi planlanan tren hattının güzergahında tek bir İsrail şehri bile yok. Suudi Arabistan, ulaşım koridoru için bir dönem İsrail’e yaklaşmıştı ancak tercihini Türkiye ile anlaşmaktan yana kullandı." ifadelerine yer verildi.
Yazıda ayrıca hattın İstanbul'dan Suriye ve Ürdün üzerinden Suudi Arabistan'a bağlanmasının ve gelecekte Umman'a kadar uzatılmasının planlandığı belirtildi.
