Bir zamanlar "dünyanın en büyük ağaç dikme kampanyası" olarak alkışlanan proje, bugün çevre uzmanlarının en çok tartıştığı örneklerden biri haline geldi. Etiyopya'nın 2019 yılında başlattığı Yeşil Miras Girişimi kapsamında milyonlarca kişi tek bir hedef için seferber oldu. Amaç, yıllar içinde büyük ölçüde yok olan ormanları yeniden canlandırmak ve iklim değişikliğiyle mücadelede dünyaya örnek olmaktı.
12 SAATTE TAM 353 MİLYON FİDAN DİKİLDİ
Kamu kurumları, okullar, gönüllüler ve devlet yetkililerinin katıldığı kampanyada yalnızca 12 saat içinde 353 milyon 633 bin 660 fidanın dikildiği açıklandı. Bu rakam, o dönemde dünya çapında büyük yankı uyandırdı. Hatta Hindistan'ın elindeki "en kısa sürede en fazla fidan dikme" rekorunun da geride bırakıldığı duyuruldu. Ancak açıklanan rekor, bağımsız kuruluşlar tarafından resmi olarak doğrulanmadı.
BAŞARI HİKÂYESİ KISA SÜREDE KABUSA DÖNÜŞTÜ
Aradan geçen yılların ardından hazırlanan bilimsel değerlendirmeler, projenin beklenenden çok farklı sonuçlar doğurduğunu ortaya koydu. En büyük sorun ise milyonlarca fidanın yaşayabilmesi için gereken yoğun su ihtiyacı oldu. Kuraklık tehdidiyle mücadele eden bölgelerde, yüz milyonlarca fidanın düzenli sulanması mevcut su kaynakları üzerinde büyük baskı oluşturdu. Zaten sınırlı olan su rezervleri hızla tükenmeye başladı ve yerel altyapı bu yükü taşımakta zorlandı.
MİLYONLARCA FİDAN KURUDU
Sorun yalnızca suyla sınırlı kalmadı. Bu kadar büyük çaplı bir dikim çalışmasının ardından gereken bakım, koruma ve takip süreçleri yeterince gerçekleştirilemedi. Yapılan araştırmalara göre dikilen fidanların yalnızca yüzde 39,8'i hayatta kalabildi. Geri kalan büyük bölüm ise kuruyarak yok oldu. Uzmanlar, plansız dikimlerin ekosisteme beklenen katkıyı sağlamadığı gibi, mevcut doğal kaynaklar üzerinde de ilave baskı oluşturduğunu belirtiyor.
BİLİM İNSANLARINDAN KRİTİK UYARI
Çevre uzmanlarına göre ağaçlandırma projelerinde önemli olan yalnızca dikilen fidan sayısı değil, bu fidanların yıllar boyunca yaşayabilmesini sağlayacak planlamanın yapılması. Yanlış tür seçimi, su ihtiyacının hesaplanmaması ve bakım eksikliği nedeniyle yalnızca rakamlara odaklanan projelerin uzun vadede doğaya faydadan çok zarar verebileceği ifade ediliyor.
AMAÇ DOĞAYI KURTARMAKTI
Etiyopya, projeyi başlatırken önemli bir çevre sorunuyla mücadele ediyordu. Geçen yüzyılın başlarında ülke topraklarının yaklaşık yüzde 35'i ormanlarla kaplıyken, yıllar içinde bu oran yaklaşık yüzde 4'e kadar gerilemişti. Hükümet de bu kaybı tersine çevirmek amacıyla milyonlarca fidanı kısa sürede toprakla buluşturmayı hedeflemişti.
DERS NİTELİĞİNDE BİR ÖRNEK OLDU
Bugün Etiyopya'nın rekor kıran kampanyası, çevre politikaları açısından önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle mücadelede ağaçlandırmanın vazgeçilmez olduğunu ancak bunun doğru tür seçimi, yeterli su kaynağı, bakım planı ve uzun vadeli ekolojik analizlerle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Bir günde milyonlarca fidan dikmek büyük bir başarı gibi görünse de, yıllar sonra ortaya çıkan tablo tek başına sayının yeterli olmadığını ve doğayı korumanın çok daha kapsamlı bir planlama gerektirdiğini gösteriyor.
