Emeklilik hayali kuran ancak çalışma hayatı boyunca kesintisiz prim ödeyemeyen veya çeşitli sebeplerle çalışma hayatına ara vermek zorunda kalan vatandaşlar için "yaştan emeklilik" olarak da bilinen kısmi emeklilik sistemi önemli bir alternatif oluşturuyor. Standart emeklilik için gereken 7000 veya 9000 gibi yüksek prim günlerini tamamlayamayanlar, belirli bir yaşa geldiklerinde daha düşük prim gün sayılarıyla aylık bağlatabiliyor. Bu sistemde belirleyici olan en önemli faktörler ise kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarih ve bağlı bulunduğu sigorta kolu oluyor.
KISMİ EMEKLİLİK NEDİR VE KİMLER YARARLANABİLİR?
Kısmi emeklilik, yasal olarak belirlenen tam prim gün sayısını dolduramayan ancak belirli bir hizmet süresini ve yaş şartını tamamlayan sigortalılara tanınan bir haktır. Bu sistem, özellikle ileri yaşta olup prim eksiği bulunan vatandaşların sosyal güvenceye kavuşmasını sağlar. SSK (4A), Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) statüsündeki çalışanlar, kendi mevzuatlarında belirlenen özel şartları yerine getirmeleri durumunda bu haktan yararlanabilirler. Ancak kısmi emeklilikte, normal emekliliğe göre daha düşük bir maaş bağlanabileceği ve yaş şartının daha yüksek olabileceği unutulmamalıdır.
3600 GÜNLE EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?
Sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 ve öncesi olan SSK'lılar (4A) için en avantajlı kısmi emeklilik seçeneği 3600 gün kuralıdır. Bu tarihten önce sigorta girişi yapılmış olan çalışanlar, 15 yıllık sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü tamamladıklarında yaştan emekli olabilirler. Bu kategorideki vatandaşlar için yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 olarak uygulanmaktadır. EYT düzenlemesi normal emeklilikte yaş şartını kaldırsa da, 3600 günle yapılan kısmi emeklilikte yaş şartı geçerliliğini korumaktadır.
4500 GÜNLE EMEKLİLİK KİMLERİ KAPSIYOR?
Sigorta başlangıç tarihi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan SSK'lılar için şartlar değişmektedir. Bu dönemde işe girenler için 3600 gün kuralı geçerli değildir. Bunun yerine, kısmi emeklilik hakkı elde edebilmek için prim gün şartı 4500 güne, sigortalılık süresi şartı ise 25 yıla yükselmektedir. Bu gruptaki sigortalılar, 4500 prim günü ve 25 yıllık sigortalılık süresini tamamladıklarında; kadınlar 58 yaşında, erkekler ise 60 yaşında emekli aylığına hak kazanabilirler.
2008 SONRASI SİGORTALI OLANLAR KAÇ GÜNLE EMEKLİ OLUR?
Sosyal güvenlik sisteminde yapılan reformla birlikte, 1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için kısmi emeklilik şartları kademeli olarak zorlaşmıştır. Bu dönemde işe girenler için 25 yıl sigortalılık şartı aranmazken, prim gün sayısı başlangıç yılına göre artış göstermektedir. 2008 yılında işe girenler için 4600 günle başlayan şart, her yıl 100 gün artarak 1 Ocak 2016'dan sonra işe girenler için 5400 güne sabitlenmiştir. Ayrıca bu gruptakiler için emeklilik yaşı kadınlarda 61, erkeklerde 63 olarak belirlenmiş olup, 2036 yılından sonra primini tamamlayanlar için yaş haddi 65'e kadar çıkabilmektedir.
BAĞ-KUR SİGORTALILARI İÇİN 5400 GÜNLE EMEKLİLİK MÜMKÜN MÜ?
Kendi nam ve hesabına çalışan Bağ-Kur'lular (4B) için kısmi emeklilikte temel prim şartı 5400 gündür. 8 Eylül 1999 öncesi girişi olan Bağ-Kur'lular, 5400 günü tamamladıklarında kadınlarda 56, erkeklerde 58 yaş şartıyla emekli olabilirler. 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında girişi olanlarda ise prim günü yine 5400 gün olup, yaş şartı kadınlarda 60, erkeklerde 62'ye yükselmektedir. 2008 sonrası girişlilerde ise yaş şartı kadınlarda 61, erkeklerde 63 olarak uygulanmakta ve kademeli olarak 65 yaşa kadar uzamaktadır.
MEMURLAR İÇİN KISMİ EMEKLİLİK YAŞI KAÇTIR?
Emekli Sandığı'na (4C) tabi memurlar için de kısmi emeklilik imkanı bulunmaktadır. 8 Eylül 1999 öncesinde memuriyete başlayanlar 3600 gün (10 yıl) hizmet süresi ve 60 yaş şartı ile emekli olabilirler. Ancak 1999 sonrası göreve başlayan memurlar için hizmet süresi şartı 5400 güne (15 yıl) çıkmaktadır. 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında memur olanlar 61 yaşında; 2008 sonrası memur olanlar ise kadınlarda 61, erkeklerde 63 yaşında ve 5400 gün hizmet süresiyle yaştan emeklilik hakkı elde edebilirler.
