Dar gelirli vatandaşları ekonomik anlamda rahatlatmayı hedefleyen yeni sosyal yardım paketinin detayları netleşmeye başladı. Hükümetin üzerinde çalıştığı ve Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi olarak adlandırılan vatandaşlık maaşı projesi, hane içindeki geliri asgari yaşam standartlarına yükseltmeyi amaçlıyor. Özellikle barınma, enerji ve çocuk masraflarına katkı sağlaması planlanan bu düzenleme, milyonlarca ailenin bütçesine doğrudan etki edecek. Sistemin işleyişi, kimlerin bu haktan faydalanabileceği ve ödemelerin ne zaman hesaplara yatacağı gibi konular ise yasa teklifinin TBMM gündemine sunulmasıyla birlikte kesinlik kazanacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURU ŞARTLARI NELER VE KİMLER ALABİLİR?
Vatandaşlık maaşından faydalanabilmek için en temel şart, haneye giren toplam gelirin belirli bir seviyenin altında olmasıdır. Hükümetin yürüttüğü çalışmalara göre, bir ailede eve giren toplam gelirin asgari ücretin üçte birini aşmaması gerekiyor. Güncel rakamlarla bu sınır 9 bin 358 TL olarak belirlenmiştir. Aylık geliri bu tutarın üzerinde olan haneler vatandaşlık maaşı uygulamasının dışında kalacak. Destek programı kapsamında emeklilerin de bu haktan yararlanabilmesi için özel bir çalışma yürütüldüğü öngörülüyor. Sistemin temel amacı, geliri düşük olan vatandaşların temel ihtiyaçlarını karşılayarak hane gelirini tamamlayıcı bir işlev görmesidir.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK VE HANGİ YARDIMLARI KAPSIYOR?
Dar gelirli hanelere verilecek olan vatandaşlık maaşı miktarının asgari ücretin belirli oranlarına göre hesaplanması planlanıyor. Yapılan etki analizleri sonucunda, asgari ücretin yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde bir destek verilmesi en uygulanabilir senaryo olarak öne çıkıyor. Bu doğrultuda, vatandaşlara sağlanacak maksimum destek tutarı 5 bin 615 TL olarak belirlendi. Söz konusu ödeme tek bir kalemden ziyade; elektrik, doğalgaz, barınma ve yakacak yardımlarını içeren konut desteği ile çocuk yardımı gibi farklı ihtiyaçları kapsayacak. Konut destek oranının yüzde 15, çocuk yardımı oranının ise yüzde 5 seviyesinde tutulması planlanıyor. Böylece ailelerin kira ve fatura yükü hafifletilmiş olacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURULARI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Yeni sosyal destek sisteminin hayata geçiş süreci kademeli olarak ilerleyecek. Düzenlemenin yasalaşması için öncelikle TBMM'ye bir yasa teklifi sunulacak. Sistemin ilk etapta tüm Türkiye'de değil, belirlenecek pilot illerde uygulanması hedefleniyor. Pilot illerin Haziran 2026 tarihine kadar netleşmesi ve ilk ödemelerin bu bölgelerde başlaması planlanıyor. Uygulamanın başarı durumu, istihdama etkisi ve sistemin aksayan yönleri bu pilot bölgelerde test edilecek. Elde edilen veriler ışığında gerekli iyileştirmeler yapılarak, vatandaşlık maaşı projesinin 2027 yılı itibarıyla 81 ilin tamamını kapsayacak şekilde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
GELİR TESPİTİ NASIL YAPILACAK VE HANGİ KURUMLAR İNCELENECEK?
Vatandaşlık maaşı uygulamasında gelir tespiti süreci, eski yöntemlerin aksine tamamen dijital ve merkezi bir sistem üzerinden yürütülecek. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm devlet kurumları arasında geniş kapsamlı bir veri entegrasyonu sağlanacak. Kurulacak olan bu tek çatılı merkezi sisteme; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, SGK kayıtları, Gelir İdaresi Başkanlığı verileri, banka hesap hareketleri ve tapu bilgileri anlık olarak aktarılacak. Bu teknolojik altyapı sayesinde, yardıma muhtaç vatandaşların tespiti için kapı kapı gezilmesine gerek kalmadan, en doğru ve şeffaf şekilde hak sahipleri belirlenebilecek.
