Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarının AB ile yürürlükte olan Ortaklık Anlaşması'nın 2. maddesini ihlal ettiğini açıkladı. Costa, Brüksel’de düzenlenen AB Zirvesi sonrası yaptığı açıklamada, “İsrail dosttur ve dostlarla açık, net ve dürüst olmamız gerekir. Hiç kimse televizyonda izlediklerimizi ve basında okuduklarımızı görmezden gelemez,” ifadelerini kullandı.
Costa, özellikle Gazze’de yaşanan insani krizin “kabul edilemez” olduğunu belirterek, AB’nin insan hakları temelinde pozisyon alması gerektiğini vurguladı.
AB Dışişleri Bakanları Toplantısı’na Kritik Gündem
AB Konseyi Başkanı, İsrail’in Gazze’de insan haklarını “sistematik şekilde ihlal ettiğini” söyleyerek, bu durumun AB-İsrail Ortaklık Anlaşması kapsamında değerlendirildiğini ve 2. maddenin açık şekilde ihlal edildiğinin tespit edildiğini belirtti. Bu kapsamda, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'a, 15 Temmuz'da yapılacak AB Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda gerekli kararların alınması yönünde talimat verildiğini açıkladı.
Costa ayrıca İsrail’e, ateşkese uyması, insani yardımların Gazze’ye engelsiz şekilde ulaştırılmasına izin vermesi ve işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasadışı yerleşim faaliyetlerini durdurması çağrısında bulundu.
Von der Leyen: AB Savunmasında Yeni Finansal Yapılanma
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise zirve sonrası yaptığı açıklamada, AB savunma kapasitesinin artırılması amacıyla yeni bir ortak mali araç olan SAFE üzerinden 10 üye ülkenin savunmaya yatırım yapma niyetinde olduğunu duyurdu. Bu sayının artmasının beklendiğini ifade eden von der Leyen, “Ne kadar harcadığımız kadar, nasıl harcadığımız da önemli” diyerek savunma ekipmanlarının tedarikinde AB çapında ortak bir pazar kurma planlarını açıkladı. Ekim ayındaki AB Zirvesi’ne kadar bu yapıya ilişkin yol haritası hazırlanması hedefleniyor.
Zirve Bildirisinden Öne Çıkanlar
1. Dış İlişkiler: Libya ve Türkiye’ye Mesaj
AB Zirvesi sonuç bildirgesinde, Libya’daki siyasi durum “endişe verici” olarak nitelendirildi. Bildiride, Avrupa güvenliği ve göç açısından Libya’nın taşıdığı risklere dikkat çekilerek, AB’nin ülkedeki ulusal uzlaşma, kurumsal birlik ve kapsayıcı diyaloğa destek verdiği belirtildi.
Ayrıca, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat Muhtırası’nın “üçüncü taraflar açısından hukuki bağlayıcılığı olmadığı” ileri sürüldü.
2. Karadeniz: Stratejik Öncelik Vurgusu
AB liderleri, Karadeniz bölgesinin güvenlik ve istikrarının Avrupa için önemini teyit etti. AB Komisyonunun bölgeye yönelik stratejik yaklaşımı memnuniyetle karşılanırken, Komisyon, Konsey ve Yüksek Temsilci hızla çalışma başlatmaya davet edildi.
3. Batı Balkanlar: AB Üyeliği Hedefi Yenilendi
Zirve sonuçlarında, Batı Balkanlar’ın AB’ye katılım sürecine yönelik destek yinelendi. Bölgenin geleceğinin Avrupa Birliği üyeliğiyle bağlantılı olduğu vurgulandı.
4. Göç: Geri Dönüş ve Güvenli Ülke Kavramları Öne Çıktı
Düzensiz göçle mücadelede geri dönüşlerin artırılması gerektiği vurgulanırken, “güvenli üçüncü ülkeler” ve “güvenli menşe ülkeler” kavramlarının AB politikaları çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın İsrail’e yönelik sert çıkışı, AB ile İsrail arasındaki ilişkilerde diplomatik bir dönüm noktasına işaret ediyor. Ortaklık Anlaşması’nın ihlali iddiası, Temmuz ayında yapılacak Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda somut kararların alınmasını gündeme taşıyor. Öte yandan AB, savunma, dış politika ve göç konularında da kapsamlı adımlar atmaya hazırlanıyor.
