BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİNE SERT ELEŞTİRİ
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, dünya siyasetinin merkezindeki kurumların etkisizliğini dile getirirken Birleşmiş Milletler (BM) teşkilatının tamamen felç olduğunu ifade etti. Teşkilatın güncel meseleler üzerinde herhangi bir çözüm üretme veya etki gösterme kabiliyetini yitirdiğini savunan Aliyev, mevcut yapının alternatifsiz bırakılmasının küresel bir açmaz yarattığına dikkat çekti. Aliyev, uluslararası toplumun güvenlik ve kurumların işleyişi konusundaki yaklaşımlarını acilen gözden geçirmesi gerektiğini belirterek, "güçlü olan haklıdır" mantığının yeni düzende yeri olmaması gerektiğini altını çizdi.
ERMENİSTAN İLE BARIŞIN ÖNÜNDEKİ ANAYASAL ENGEL
Ermenistan ile yürütülen normalleşme sürecine dair gazetecilerin sorularını yanıtlayan Aliyev, nihai barış anlaşmasının imzalanması için topun Erivan tarafında olduğunu belirtti. Ermenistan Anayasası'nda yer alan ve Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne yönelik tehdit içeren maddelerin değiştirilmesi gerektiğini vurgulayan Aliyev, "Bu değişiklikler yapıldığı anda ertesi gün barış anlaşmasını imzalayabiliriz" dedi. Anlaşma henüz resmiyete dökülmemiş olsa da, 8 Ağustos 2025'teki Washington Zirvesi'nde metnin paraflanmış olmasının sahada fiili (de facto) bir barış iklimi yarattığını ifade etti.
ULUSLARARASI HUKUKUN KAYBOLAN GÜVENİRLİĞİ
Küresel siyasi atmosferde uluslararası hukukun artık koruyucu bir kalkan olmaktan çıktığını belirten Aliyev, birçok devletin bu hukuku görmezden geldiğini söyledi. Sadece hukuki metinlere dayanarak sorun çözme devrinin kapandığını ima eden Aliyev, hükümetler arası ilişkilerde yeni bir sistem arayışının kaçınılmaz olduğunu dile getirdi. Bu noktada ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze meselesi için oluşturduğu "Barış Kurulu" girişimini hatırlatan Azerbaycan lideri, bu tür hamlelerin yeni bir küresel mekanizma arayışında atılmış somut ve önemli adımlar olduğunu kaydetti.
YENİ DÜZEN İÇİN SAĞDUYU VE MEDENİYET ÇAĞRISI
Cumhurbaşkanı Aliyev, konuşmasının sonunda yeni dünya düzeninin felsefesine dair vizyonunu paylaştı. Yeni sistemin kaba bir güç gösterisi yerine, medeni dünyanın kurallarına ve uluslararası düzenin yeni mekanizmalarına göre şekillenmesi gerektiğini savundu. Ortak faaliyetler sırasında sağduyunun hakim gelmesi temennisinde bulunan Aliyev, güvenliğin sadece güçlü devletlerin inisiyatifinde kalmaması, hak ve adalet temelinde yükselen yeni bir kurumsal işleyişin hayata geçirilmesi gerektiğini bir kez daha yineledi.
