Asperger sendromu, otizm spektrum bozukluğu içerisinde yer alan ve sosyal iletişim ile etkileşim alanlarında farklılıklarla karakterize edilen nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanıyor. Özellikle yüksek işlevsellik göstermesi nedeniyle bazı kişilerde uzun yıllar fark edilmeyebilen Asperger sendromu, çocukluk döneminde belirti vermeye başlayabiliyor. Peki Asperger sendromu nedir, belirtileri nelerdir, kaç yaşında ortaya çıkar, yetişkinlerde nasıl anlaşılır ve son dönemde merak edilen "Celal Şengör asperger mi?" sorusunun yanıtı ne? İşte merak edilen ayrıntılar.
ASPERGER SENDROMU NEDİR?
Asperger sendromu, sosyal iletişim becerilerinde güçlükler, belirli konulara yoğun ilgi duyma ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterize edilen otizm spektrum bozukluğunun bir alt grubu olarak kabul ediliyor. Daha önce ayrı bir tanı olarak değerlendirilirken, 2013 yılından itibaren otizm spektrum bozukluğu çatısı altında sınıflandırılmaya başlandı.
Asperger sendromuna sahip bireylerde zeka geriliği bulunmuyor. Aksine birçok kişinin zeka düzeyi ortalamanın üzerinde olabiliyor. Dil gelişimi büyük ölçüde normal seyrederken, sosyal iletişim ve karşılıklı etkileşim alanlarında çeşitli güçlükler yaşanabiliyor.
Uzmanlar, Asperger sendromunun tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayan bir tedavi bulunmadığını, ancak erken tanı ile eğitim ve psikososyal desteklerin bireyin günlük yaşam becerilerini geliştirmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
ASPERGER SENDROMUNUN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Asperger sendromunun belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Ancak en sık görülen belirtiler arasında sosyal iletişimde yaşanan güçlükler ön plana çıkıyor.
Belirtiler arasında göz teması kurmakta zorlanma, yüz ifadelerini ve beden dilini anlamakta güçlük çekme, konuşmalarda mecaz, ironi ve esprileri kavrayamama, aynı konu hakkında uzun süre konuşma isteği ve belirli ilgi alanlarına yoğun şekilde odaklanma yer alıyor.
Bunun yanında günlük rutinlerde değişiklik yaşanmasına karşı direnç gösterme, aynı davranışları tekrar etme eğilimi, yalnız vakit geçirmeyi tercih etme ve sosyal ortamlarda iletişim kurmada zorlanma da Asperger sendromunda görülebilen özellikler arasında bulunuyor.
Bazı bireylerde ilerleyen yaşlarda kaygı bozukluğu, obsesif kompulsif belirtiler veya depresyon gibi ek psikiyatrik durumlar da gelişebiliyor.
ASPERGER SENDROMU KAÇ YAŞINDA ORTAYA ÇIKAR?
Asperger sendromunun ilk belirtileri genellikle erken çocukluk döneminde ortaya çıkıyor. Uzmanlara göre belirtiler çoğunlukla 4 ila 11 yaş arasında daha belirgin hale geliyor ve tanı bu yaş aralığında konulabiliyor.
Çocuk büyüdükçe sosyal iletişim gerektiren ortamlarda yaşadığı güçlükler daha görünür hale gelebiliyor. Okul döneminde akran ilişkilerinde yaşanan sorunlar, belirli konulara aşırı ilgi gösterme ve değişime uyum sağlamada zorlanma gibi durumlar tanı sürecinde dikkate alınıyor.
Asperger sendromunun erkek çocuklarda kız çocuklarına göre daha sık görüldüğü belirtiliyor. Ancak kız çocuklarında belirtilerin daha farklı seyretmesi nedeniyle tanının gecikebildiği ifade ediliyor.
ASPERGER SENDROMU NASIL ANLAŞILIR?
Asperger sendromunu kesin olarak ortaya koyan tek bir kan testi veya görüntüleme yöntemi bulunmuyor. Tanı süreci uzman hekimler tarafından yapılan ayrıntılı değerlendirmeler sonucunda gerçekleştiriliyor.
Çocuğun gelişim öyküsü, sosyal iletişim becerileri, dil gelişimi, davranış özellikleri ve günlük yaşam alışkanlıkları birlikte değerlendiriliyor. Gerekli görüldüğünde çocuk psikiyatrisi, psikoloji ve gelişim uzmanlarının yer aldığı multidisipliner ekipler tarafından kapsamlı inceleme yapılıyor.
Erken tanı sayesinde sosyal beceri eğitimleri, konuşma terapileri ve davranış temelli uygulamalar planlanabiliyor.
ASPERGER SENDROMU YETİŞKİNLERDE NASIL ANLAŞILIR?
Bazı bireylerde Asperger sendromu çocukluk döneminde fark edilmeyebiliyor ve tanı yetişkinlik yıllarında konulabiliyor.
Yetişkinlerde sosyal ilişkiler kurmakta zorlanma, karşılıklı konuşmaları sürdürmede güçlük yaşama, mecazi ifadeleri anlamakta zorlanma, rutinlerin bozulmasına karşı aşırı rahatsızlık hissetme ve belirli ilgi alanlarına yoğun şekilde odaklanma Asperger sendromunun dikkat çeken özellikleri arasında yer alıyor.
Bazı yetişkinler depresyon, kaygı bozukluğu veya sosyal uyum sorunları nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvurduğunda yapılan değerlendirmeler sonucunda Asperger sendromu tanısı alabiliyor.
CELAL ŞENGÖR ASPERGER Mİ?
Jeolog ve bilim insanı Celal Şengör, Sözcü TV'de katıldığı bir programda yaptığı açıklamada, Asperger sendromuna sahip olduğunu söylemişti.
Programda empati duygusuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Şengör, "Empatinin yokluğu mu yoksa ben bazı olayları daha hızlı analiz edip kafa yormaya gerek yok mu diyorum, ben de bilmiyorum." ifadelerini kullanmıştı.
Şengör, bu durumu bir psikiyatristin eşiyle yaptığı görüşme sonrasında öğrendiğini belirterek, Asperger sendromunun bazı özelliklerini taşıdığının kendisine aktarıldığını söyledi. Sendromun özellikleri nedeniyle Asperger tanısına sahip olmasından memnuniyet duyduğunu da dile getirdi.
Asperger sendromu, otizm spektrum bozukluğu içerisinde yer alan ve sosyal iletişim alanında farklılıklarla karakterize edilen nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanıyor. Uzmanlar, Asperger sendromuna ilişkin tanının yalnızca uzman hekimler tarafından yapılan klinik değerlendirmeler sonucunda konulabileceğini, belirtilerin kişiden kişiye farklılık gösterebildiğini ifade ediyor.
