Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi’nin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi, Türk Silahlı Kuvvetleri personelini ilgilendiren önemli bir düzenlemeyi mercek altına aldı. Dava konusu olayda, hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı bulunan bir subayın, “nasıp düzeltme” yani kıdem ve terfi hesabına esas alınan hakkından yararlanamaması tartışma konusu oldu. Mahkeme, ilgili düzenlemenin Anayasa’ya uygun olup olmadığının değerlendirilmesi için AYM’ye başvurdu.
AYM’DEN İPTAL KARARI
Anayasa Mahkemesi, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 36. maddesinde yer alan ve HAGB kararı bulunan subayların nasıp düzeltme hakkından yararlanamayacağını düzenleyen ifadeyi iptal etti. Kararla birlikte, HAGB nedeniyle otomatik olarak kıdem ve terfi hesabı dışında bırakılmaya yol açan yasal engel ortadan kaldırılmış oldu.
“HAGB MAHKÛMİYET DEĞİLDİR” VURGUSU
AYM kararında en dikkat çeken başlıklardan biri, HAGB’nin hukuki niteliğine ilişkin değerlendirme oldu. Mahkeme, HAGB’nin kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü olmadığına dikkat çekerek, bu sürecin kişinin suçlu ilan edilmesi anlamına gelmediğini vurguladı. Denetim süresi sonunda şartlar sağlandığında hükmün ortadan kalktığı hatırlatıldı. Bu nedenle, HAGB’ye dayanarak personelin özlük haklarının kısıtlanmasının “masumiyet karinesi” ile bağdaşmadığı ifade edildi.
MASUMİYET KARİNESİ İHLALİ TESPİTİ
Kararda, HAGB’nin kesin hüküm niteliği taşımamasına rağmen subayların kıdem ve terfi haklarının engellenmesinin Anayasa’ya aykırı olduğu belirtildi. Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan masumiyet karinesine atıf yapılan değerlendirmede, kişinin kesinleşmiş bir mahkûmiyeti olmadan hak kaybına uğramasının hukuken kabul edilemeyeceği vurgulandı. Bu gerekçeyle söz konusu düzenlemenin iptaline karar verildi.
“NASIP” SİSTEMİ NEYİ İFADE EDİYOR?
Kararda ayrıca TSK’daki “nasıp” sistemine de açıklık getirildi. Nasıp; subaylıkta rütbe terfisi, kıdem başlangıcı ve görev süresi hesaplamalarında belirleyici bir tarih olarak tanımlanıyor. Lisansüstü eğitim gibi kazanımların da nasıp düzeltmesine etki ettiği, bu nedenle düzenlemenin personelin kariyerini doğrudan etkilediği ifade edildi.
KARARIN ETKİSİ NE OLACAK?
Uzmanlara göre bu karar, HAGB kararı bulunan TSK personelinin özlük hakları açısından önemli bir değişim anlamına geliyor.Daha önce kıdem ve terfi hesabında dezavantaj yaratan uygulamanın ortadan kalkmasıyla birlikte, benzer durumda olan personelin yeniden değerlendirme talep edebileceği belirtiliyor.
TARTIŞMA BÜYÜYEBİLİR
Karar, bir yandan bireysel haklar ve masumiyet karinesi açısından önemli bir adım olarak görülürken, diğer yandan disiplin ve personel rejimi açısından yeni tartışmaları da beraberinde getirebilir. Önümüzdeki süreçte Milli Savunma Bakanlığı ve ilgili kurumların bu karara nasıl uyum sağlayacağı ise merak konusu…
