Güney Kafkasya’da uzun yıllar sonra ilk kez gerçekleşen üst düzey temaslar, bölgedeki dengelerin yeniden şekillendiğine işaret ederken; Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki normalleşme süreci, Türkiye’nin artan etkisi ve Zengezur Koridoru’nun geleceği yeniden gündemin merkezine yerleşti. Tüm bu kritik başlıklar, bölgeyi yakından takip eden Doç. Dr. Telman Nusretoğlu tarafından Türkinform’a kapsamlı şekilde değerlendirildi.
Nusretoğlu, dünyada yoğun bir jeopolitik güç mücadelesinin yaşandığını ve Güney Kafkasya’nın bu süreçte kritik bir konuma sahip olduğunu belirtti. 44 günlük Karabağ Savaşı’nın, Azerbaycan-Türkiye ittifakını güçlendirdiğini ifade eden Nusretoğlu, bu gelişmenin bölgede yeni bir jeopolitik durum ortaya çıkardığını vurguladı.
Savaşın ardından Azerbaycan’ın diplomasiye ağırlık verdiğini belirten Nusretoğlu, Bakü’nün Ermenistan ile barış anlaşması imzalamayı, normalleşmeyi sağlamayı ve Zengezur başta olmak üzere büyük projeleri hayata geçirmeyi hedeflediğini söyledi. Bu kapsamda Azerbaycan ve Türkiye’nin 3+3 formatını ortaya koyarak önemli bir hamle yaptığını belirten Nusretoğlu, 2020’den bugüne kadar barış anlaşmasının paraflanmasının kolay olmadığını söyledi.
AZERBAYCAN ERMENİSTAN’I BARIŞA MECBUR ETTİ”
Nusretoğlu, Azerbaycan’ın askeri, diplomatik ve ekonomik imkanlarını kullanarak Ermenistan’ı barışa mecbur bırakan bir süreç yürüttüğünü ifade etti.Bu süreçte ayrılıkçı yapıların etkisiz hale getirildiğini, Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünün tanındığını ve Rus barış gücünün Karabağ’dan çekilmesinin sağlandığını ifade etti .
Ayrıca sınırların belirlenmesi için komisyon kurulduğunu ve çalışmaların sürdüğünü belirten Nusretoğlu, üst düzey temasların artmasının barış süreci açısından önemli olduğunu dile getirdi.
Röportajımızdada dikkat çeken bir diğer başlık ise dış aktörlerin bölgedeki rolü oldu. Nusretoğlu, bazı dış güçlerin Ermenistan’ı ve Azerbaycan’ı bir “proxy devlet” olarak kullanmak istediğini öne sürdü.
Buna karşılık Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın daha bağımsız ve normalleşme odaklı bir politika izlediğini belirten Nusretoğlu, yaklaşan seçimlerin de sürecin geleceği açısından kritik olduğunu ifade etti .
ERMENİSTAN'IN ATMASI GEREKEN EN KRİTİK ADIM NEDİR?
Telman Nusretoğlu, Ermenistan’ın kalıcı barış için milliyetçi ve yayılmacı söylemlerden uzaklaşması gerektiğini vurguladı. Ermenistan’ın milliyetçi, şovenist ve yayılmacı söylemlerden uzaklaşması gerektiğini belirten Nusretoğlu, Türkiye ve Azerbaycan ile normalleşme olmadan Ermenistan’ın bölgede uzun süre varlık göstermesinin zor olacağını söyledi.
Ermenistan’ın meydan okuyarak ve işgalci niyetler sergileyerek gelişemeyeceğini ifade eden Nusretoğlu, normalleşmenin Erivan için büyük fırsatlar sunduğunu belirtti. Özellikle Ermenistan'ın anayasasında belirtilen düzeyde toprak iddialarının kaldırılması gerektiğini de dile getiren Nusretoğlu, söylem ile eylem arasındaki uyumun sağlanmasının önemine dikkat çekti.
Nusretoğlu, Ermenistan’ın anayasasında yer alan toprak iddialarının kaldırılması gerektiğini söyledi. Ağrı Dağı’nın hala resmi sembollerde yer almasının çelişki yarattığını ifade eden Nusretoğlu, üst düzey ziyaretlerde sözde soykırım anıtlarına götürülmesinin de sorunlu olduğunu dile getirdi. Paşinyan’ın daha önce bu anıtın Soğuk Savaş döneminde Türkiye’ye baskı unsuru olarak kullanıldığını ifade ettiğini hatırlattı.
ZENGEZUR KORİDORU MESELENİN NERESİNDE?
Röportajın en önemli başlıklarından biri de Zengezur Koridoru oldu. Nusretoğlu, bu koridorun açılmasının hem Azerbaycan hem de bölge için stratejik bir zorunluluk olduğunu belirtti.
Koridorun, Azerbaycan ana karası ile Nahçıvan arasında kesintisiz ulaşımı sağlayacağını vurgulayan Nusretoğlu, bunun uluslararası hukuktan doğan bir hak olduğunu ifade etti. Ayrıca Orta Koridor’un öneminin özellikle İran krizi bağlamında daha da arttığını söyledi .
Nusretoğlu, Zengezur Koridoru konusunda Rusya ile ABD arasında örtük bir rekabet olduğunu da dile getirdi. Rusya’nın, ABD’nin bölgede etkisini artırmasına sıcak bakmadığını belirten Nusretoğlu, Ermenistan’ın bu süreçte zor bir denge politikası izlediğini ifade etti.
Paşinyan yönetiminin bazı kararları seçim sonrasına bırakma eğiliminde olduğunu belirten Nusretoğlu, büyük güçler arasında olası bir uzlaşının süreci doğrudan etkileyebileceğini söyledi .
TÜRKİYE BİR GÜVENLİK GARANTİSİ Mİ?
Röportajın sonunda Nusretoğlu, Türkiye-Azerbaycan ittifakının bölgede dengeleyici bir güç olduğunu vurguladı. Bu iş birliğinin yalnızca iki ülke için değil, tüm bölge için istikrar ve güvenlik sağlayacak bir yapı oluşturduğunu ifade etti. Ermenistan’ın da bu sürece dahil olması halinde en büyük kazancı elde edecek tarafın yine kendisi olacağını belirten Nusretoğlu, kalıcı barışın ancak karşılıklı saygı ve somut adımlarla mümkün olacağını sözlerine ekledi.
Nusretoğlı, Ermenistan tarafından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 4 Mayıs'ta başkent Erivan'da düzenlenecek Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesine davet edilmesinin doğal olduğunu belirterek, normalleşme sürecinin doğru yönde ilerlediğini; ancak Zengezur Koridoru, söylem-eylem uyumu gibi stratejik adımların hızlandırılması gerektiğini sözlerine ekledi.
