Trump yönetiminden Putin’i kurtaracak hamle geldi. Beyaz Saray, Senato’da güçlü bir iki partili destekle ilerleyen “2025 Rusya Yaptırımlarını Uygulama Yasası”nı zayıflatmak üzere Senatör Lindsey Graham’ı ikna etmeye çalışıyor. Bu tasarı, Rus ekonomisinin stratejik alanlarına, üst düzey yetkililere yaptırımlar ve Rusya ile ticaret yapan ülkelere 500 % tarifeler getirmeyi öneriyor.
Beyaz Saray, Trump’un Moskova ile yüzleşmek yerine diplomasi arayışında olduğunu savunuyor; bu nedenle, yaptırımların sıkı biçimde yürürlüğe konmasını zorunlu hale getiren metindeki “shall” (yapacak) kelimesini “may” (yapabilir) ile değiştirmeyi öneriyor. Böylece yaptırımların zorunlu değil, isteğe bağlı hale gelmesi hedefleniyor.
Tasarının Senato’da yaklaşık 82 senatör -hem Cumhuriyetçi hem Demokrat- tarafından desteklendiği belirtiliyor; bu sayı, Başkan Trump’ın veto yetkisini bile aşabilecek bir çoğunluk demek. Ancak Trump, sert yaptırımların iki ülke arasındaki ilişkiyi iyileştirme çabalarına zarar vereceğini öne sürüyor.
Graham, bazı değişiklik önerilerine açık olduğunu dile getiriyor; örneğin Ukrayna’ya destek veren ülkelere muafiyet tanınması gibi—bu muafiyetler, 500 % tarifenin uygulanmasının önüne geçebilir. Yine de, Beyaz Saray’ın zorunluluğu ortadan kaldırma talebini tümüyle desteklemediğini ifade ediyor.
Trump, 5 Haziran’da Almanya Şansölyesi Merz ile ortak açıklama yaparken, yaptırımlar hızla yürürlüğe girmeden kendisinin onayına ihtiyaç olduğunu söyledi . “Onlar benden destek almadan ileri gidemeyecek,” dedi. Ayrıca yaptırımların, barış görüşmelerinde ilerleme sağlanmazsa, o zaman devreye gireceğini belirtti.
Zorunlu vs. isteğe bağlı yaptırım metni
Metindeki “shall” → “may” değişikliği, hukuksal olarak dramatik bir fark yaratır. İlkinde, yaptırım devreye girmek zorunda; ikincisinde başkanın takdirine bırakılır. Bu, benzer yasalarla kıyaslandığında yaptırım mekanizmasının etkisini ya güçlendirir ya da tamamen işlevsizleştirir.
Başkanın diplomatik hareket alanı
Beyaz Saray’ın resmi argümanı, başkana diplomatik esneklik kazandırmak. Gerçekçi bir argüman mı? Amerikan dış politikası, başkanın tek yanlı hareketini sınırlandırmak için kongre tarafından belirli kademelerde kısıtlanmıştır. Ancak “may” geçerse, başkan istediği an yaptırımı kaldırabilir, bu da uzun vadeli politika hedeflerine zarar verebilir.
Senato’daki güçlü iki partili destek
82 senatörün desteği, tasarının veto karşısında dirençli olduğunu gösteriyor. Bu sayı, tasarıyı yeniden yasama sürecine sokmak isteyenlerin ciddi bir mesaj taşıdıklarını ortaya koyuyor.
Trump-Graham ilişkisi ve siyasi denge
Lindsey Graham, Trump’ın eski müttefiki olmasına rağmen zaman zaman farklı bir çizgi izliyor. Yaptırım metnini yumuşatma yönündeki tekliflere mesafeli durarak tasarıya sadık kalmaya çalışıyor: Bu durum Kongre’de uzlaşı arayışının hem siyasi hem stratejik yansımalarını ortaya koyuyor.
Jeopolitik sonuçlar
Bu yumuşatma, özellikle Rusya’ya yönelik ekonomik baskıyı azaltabilir. Avrupa Birliği ve NATO müttefikleri arasında halihazırda güçlü sancılar yaşanıyor. ABD’nin yaptırım gündemini gevşetmesi, Moskova’ya diplomatik manevra alanı açabilir ve savaşın seyrini değiştirebilir.
• Trump yönetimi, yaptırımları yeniden pazarlık masasına taşımak istiyor; bu, Moskova’yla yeniden diyalog kurma stratejisinin bir parçası gibi duruyor.
• Senato, Kongre’nin iki partisinden gelen baskıyla sert politikayı savunuyor.
• Yaptırım metnindeki değişiklik, Biden döneminin yaptırım politikalarından uzaklaşılarak “esnek güç” stratejisini benimsemeye işaret ediyor. Bu da Rusya karşısında ABD politikasının enfof değişimine uğradığını gösteriyor.
Bu süreç, ABD iç siyasetinde dış politika ve yaptırım politikasının özüne kadar “başkanın takdiri mi” yoksa kongre gücü mü tartışmasının yankılarını içeriyor. “Shall” veya “may” farkı, sadece dilsel değil, stratejik anlamda da makas değişimine yol açabilir. Bu değişikliği Kongre kabul ederse, ABD’nin Rusya’ya karşı tavrı ideolojik olarak esneyebilir ve savunma ile diplomasi arasındaki denge kayabilir.
