Türkiye’de internetin yaygınlaşmasının 1990’lı yıllarda çevirmeli ağ bağlantılarıyla başladığını hatırlatan uzmanlar, 5G’ye uzanan süreci Türkinform için değerlendirdi.
Çevirmeli ağların telefon hatları üzerinden sağlandığını, bu bağlantıların hem yavaş hem de kullanım sırasında telefon hattını meşgul ettiğini belirten uzmanlar, 2000’li yıllarda devreye giren ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) teknolojisiyle ilk büyük sıçramanın yaşandığını hatırlatıyor.
ADSL’in yaygınlaşmasıyla sürekli bağlantı ve daha yüksek hızlar sayesinde internetin, bireysel kullanıcılar için günlük hayatın bir parçası haline geldiğini kaydeden uzmanlara göre bu dönem, Türkiye’de dijitalleşmenin “temel atma evresi” olarak kabul ediliyor.
3G İHALESİ DÖNÜM NOKTASI OLDU
Türkiye’nin mobil internetle gerçek anlamda tanışması ise 2009’daki 3G ihalesi ile gerçekleşti. Bu teknolojiyle birlikte kullanıcılar, mobil cihazlardan video izleyebildi, görüntülü görüşme yapabildi ve sosyal medyaya her yerden erişebildi.
Uzmanlar, 3G’nin sunduğu teorik 42 Mbps hızın, o dönem için devrim niteliğinde olduğunu belirterek, “internetin masaüstünden cebe taşındığı kırılma anı” olarak tanımlıyor.
VERİ PATLAMASI YAŞANDI
2015’te yapılan ihale ile Türkiye 4,5G (LTE Advanced) teknolojisine geçti. Uzmanlar, bu adımı, mobil internet hızlarını teorik olarak 1 Gbps seviyesine kadar çıkardığını ifade ediyor. Yeni teknolojinin günlük hayata girmesiyle e-ticaret hızla büyüdü, video platformları yaygınlaştı ve mobil uygulama ekonomisinde patlama yaşandı.
Ancak uzmanlara göre bu büyüme, altyapıdaki eşitsizlikleri de görünür hale getirdi. Türkiye’nin sabit genişbant hızında küresel sıralamada gerilerde kalması, fiber altyapının yeterince yaygın olmaması internet kullanımına da yansıdı.
TEMELİ FİBER ALTYAPI ATTI
Telekom uzmanları, Türkiye’de internet altyapısının en kritik bileşeninin fiber ağlar olduğuna dikkat çekerken, 2025 itibarıyla fiber hat uzunluğunun 535 bin kilometreyi aştığını, fiber hane kapsamasının ise 34 milyonun üzerine çıktığına dikkat çekiyor.
Bu durumun, özellikle 5G gibi yüksek hızlı teknolojilerin çalışabilmesi için temel şart olarak görüldüğünü ifade eden uzmanlar, Türkiye’nin önündeki en büyük sınavlardan birinin, bu altyapıyı ülke geneline eşit şekilde yaymak olduğunu vurguluyor.
5G İLE YENİ DÖNEM BAŞLADI
Türkiye, 1 Nisan itibarıyla 5G teknolojisine resmen geçti. Yeni nesil internetin öne çıkan özellikleri ise şöyle sıralanıyor:
-4,5G’ye göre 10 kata kadar daha yüksek hız.
-Milisaniye seviyesinde gecikme.
-Aynı anda çok daha fazla cihaz bağlantısı.
Uzmanlar, 5G’yi yalnızca bir iletişim teknolojisi olarak değil, otonom araçlar, uzaktan ameliyat, akıllı şehirler, endüstriyel otomasyon alanlarında dönüşümün anahtarı olarak görüyor.
Analistler, Türkiye’nin mobil teknolojilerde hızlı ilerleme kaydettiğini, ancak sabit altyapıda hala gelişmeye ihtiyaç olduğunu, ancak fiber altyapıda hala eksiklikler nedeniyle kırsal ve kentsel dijitalde uçurumun sürdüğünün altını çiziyor.
Türkiye’nin internet altyapı yolculuğu, şu üç temel aşamada özetleniyor:
-Dial-up → ADSL: Bağlantının yaygınlaşması.
-3G → 4.5G: Mobilleşme ve hız devrimi.
-5G: Akıllı sistemler ve dijital ekonomi.
Uzmanlara göre, Türkiye artık “internet kullanan bir ülke” olmaktan çıkıp, “internet üzerine inşa edilen bir ekonomi” aşamasına geçerken, bu dönüşümün sürdürülebilir olması için altyapı yatırımlarının hız kesmeden devam etmesi gerekiyor.
