Çin’in doğrudan yatırımlarıyla şekillenen Özbekistan ekonomisi, yeni anlaşmalarla birlikte derinleşen bir dönüşüm sürecine girmiş durumda. 1-2 Haziran tarihlerinde Semerkand'da gerçekleştirilen Çin-Özbekistan görüşmelerinde, taraflar yalnızca ticareti artırmayı değil, stratejik sektörlerde uzun vadeli ortaklıklar kurmayı hedeflediklerini net şekilde ortaya koydu.
Son beş yılda iki ülke arasındaki dış ticaret hacmi iki katına çıkarak 13 milyar dolara ulaştı. Çin, 3.700’den fazla şirketiyle Özbekistan’da yatırım yapan en büyük dış aktör konumunda. Bu yatırımların önemli bir kısmı, madencilik, enerji, tarım, eczacılık ve sanayi altyapısı gibi alanlarda yoğunlaşıyor.
Öncelikli Sektörler, Bölgesel Kalkınmanın Merkezinde
Çin sermayesinin sadece başkent Taşkent’te değil, Namangan, Navoi ve Semerkand gibi bölgelere yönelmesi, Özbekistan’ın bölgesel kalkınma stratejileriyle örtüşüyor. Özellikle Navoi’de 30 milyon dolarlık bir petrol rafinerisi, 20 milyon dolarlık altın ve gümüş madeni işletmesi ve yeni alışveriş merkezleri gibi projeler dikkat çekiyor.
Namangan yönetimi ise yalnızca bu görüşmeler kapsamında 530 milyon dolar tutarında yatırım sözleşmesi imzaladı. Bu kapsamda tekstil, elektrikli ev aletleri ve çevreci inşaat malzemeleri üretimi gibi sektörler ön plana çıkıyor.
Eğitim ve Teknoloji Alanında Ortaklıklar Gündemde
Görüşmelerin bir diğer önemli başlığı ise nitelikli iş gücü yetiştirilmesi oldu. Samarkand yönetimi ile Çin'in Shaanxi ve Shandong eyaletlerinden gelen temsilciler, ortak meslek okulları ve teknoloji merkezleri kurulması konusunda mutabakata vardı. Böylece yalnızca sermaye değil, know-how transferinin de önü açılmış oldu.
Çin'in Orta Asya Stratejisinin Yeni Ayağı
Çin’in Orta Asya politikası uzun süredir enerji güvenliği, lojistik altyapı ve sanayi yatırımları ekseninde ilerliyor. Ancak Semerkand’da imzalanan yeni anlaşmalar, “Yeni İpek Yolu” vizyonunun somut adımları olarak görülüyor. Yatırımlar yalnızca ekonomik değil, jeopolitik etkiler de doğuracak nitelikte.
Uzmanlara göre, Özbekistan’ın bu süreci yalnızca ekonomik fayda değil, aynı zamanda stratejik dengeleme politikası olarak yürütmesi gerekiyor. Çin ile işbirliğini artırırken, Rusya, Türkiye ve Batı ile dengeli ilişkiler kurmak, Taşkent'in önümüzdeki dönemde dikkatle yürütmesi gereken bir diplomatik denge olacak.
