Oysa uzmanlara göre bu davranışların temelinde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) yer alabiliyor.
DEHB, çocuğun isteksizliğinden ya da yanlış yetiştirilmesinden kaynaklanan bir durum değil; beynin dikkat, planlama ve dürtü kontrolünden sorumlu bölgelerindeki nörogelişimsel farklılıklardan kaynaklanıyor. Bu nedenle akademik performansın yanı sıra sosyal ilişkiler ve günlük yaşam becerileri de etkilenebiliyor.
DEHB SADECE DAVRANIŞ SORUNU DEĞİL
Uzmanlar, DEHB’nin basit bir disiplin eksikliği ya da davranış bozukluğu olarak değerlendirilmesinin yanlış olduğuna dikkat çekiyor. Bu durum, beynin bilgiyi işleme ve organize etme biçimindeki farklılıktan kaynaklanıyor.
Bazı çocuklarda dikkat dağınıklığı ön plandayken, bazı çocuklarda aşırı hareketlilik ve dürtüsellik daha belirgin olabiliyor. Bu belirtiler her çocukta aynı şekilde görülmeyebiliyor ve farklı şiddetlerde ortaya çıkabiliyor.
DEHB’NİN NEDENLERİ NELER?
DEHB’nin oluşumunda büyük oranda genetik faktörler etkili oluyor. Beyindeki dopamin gibi kimyasal ileticilerin işleyişindeki farklılıklar, çocuğun dikkatini sürdürmesini ve davranışlarını kontrol etmesini zorlaştırabiliyor.
Bunun yanı sıra gebelik döneminde sigara ve alkol maruziyeti, erken doğum, düşük doğum ağırlığı gibi çevresel etkenlerin de risk faktörleri arasında yer aldığı belirtiliyor. Aile içindeki tutumlar ise belirtilerin şiddetini artırabildiği gibi, çocuğun bu durumla başa çıkma becerisini de doğrudan etkileyebiliyor.
YARAMAZLIK OLARAK ETİKETLENİYORLAR
DEHB’li çocuklar, yerinde duramama, sırasını bekleyememe, sorular tamamlanmadan cevap verme gibi davranışlar sergileyebiliyor. Bu durum çoğu zaman aile, öğretmen ve çevre tarafından “yaramazlık” olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar ise bu davranışların, beynin enerjiyi ve bilgiyi işleme biçimindeki farklılığın doğal bir yansıması olduğunu vurguluyor. Her DEHB’li çocuk aynı özellikleri göstermiyor; bazıları sessizce dalgınlık yaşarken, bazıları hareketliliğiyle dikkat çekiyor.
ZEKA BAŞARI NOTLARIYLA ÖLÇÜLMÜYOR
Düşük akademik başarı ya da sınıf içindeki dalgınlık, bir çocuğun zeka düzeyini belirlemiyor. DEHB’li bireyler arasında yüksek yaratıcılığa ve ileri bilişsel kapasiteye sahip birçok örnek bulunuyor.
Bu çocuklar, ilgi duydukları alanlarda yoğun bir şekilde odaklanabiliyor. Tarihte ve günümüzde birçok başarılı ismin arkasında da bu farklı düşünme biçiminin olduğu ifade ediliyor. Dünyanın en fazla olimpiyat madalyası kazanan sporcusu Michael Phelps’in çocukluk döneminde DEHB tanısı almış olması, bu duruma örnek olarak gösteriliyor.
