DİPLOMATİK ÇANTAYA EL KONULMASI KRİZİ TETİKLEDİ
Hollanda Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, 28 Ocak’ta yaşanan olayda Hollandalı bir diplomatın alıkonulduğu ve diplomatik bagajına el konulduğu doğrulandı. Bakanlık, diplomatik dokunulmazlığın ihlal edildiğini savunarak, İran tarafının görüntüleri sızdırmasını "üzüntüyle karşıladıklarını" belirtti. Lahey yönetimi, Viyana Sözleşmesi gereği diplomatik çantaların açılamayacağını hatırlatarak bagajın derhal iade edilmesini talep etti.
İRAN MEDYASINDA "STARLİNK" İDDİASI
Sosyal medyaya sızdırılan görüntülerde, Hollandalı diplomatın valizini taratmayı reddettiği ve sonrasında arama yapıldığı görülüyor. İran medyasında yer alan iddialara göre, diplomatın valizinden taşınabilir Starlink uydu modemi, çok sayıda uydu telefonu ve diğer hassas iletişim ekipmanları çıktı. Tahran yönetimi, ocak ayından bu yana süren gösteriler nedeniyle ulusal güvenlik riski oluşturduğu gerekçesiyle bu tür ekipmanların kullanımına karşı sert tedbirler uyguluyor.
VİYANA SÖZLEŞMESİ NE DİYOR?
Krizin merkezinde yer alan 1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkındaki Viyana Sözleşmesi'nin 27. maddesi, "Diplomatik çanta açılamaz veya alıkonulamaz" kuralını kesin bir dille belirtiyor. Ancak uluslararası hukukta, bagajda yasaklanmış eşyaların olduğuna dair ciddi şüpheler varsa, bagajın gönderen devletin bir temsilcisi huzurunda açılması talep edilebiliyor. Açılma reddedilirse, bagajın ülkeye girişi engellenebiliyor ancak el konulması teamüllere aykırı kabul ediliyor.
LAHEY’DEN İRAN’A SERT UYARI
Hollanda Dışişleri Bakanlığı, İran'ı uluslararası sözleşmelere uymamakla itham ederken bagajın içeriği hakkında ser verip sır vermedi. İran’ın Lahey Büyükelçisi’ne iletilen notada, diplomatik temsilcilere yönelik bu tür tutumların ikili ilişkilere zarar vereceği vurgulandı. Özellikle Starlink gibi cihazların İran'daki protestolar sırasında aktif kullanılması, Tahran yönetiminin Batılı diplomatlara karşı denetimlerini artırmasına neden olmuş durumda.
KRİZİN ARKA PLANINDAKİ GÜVENLİK KAYGILARI
İran'da devam eden toplumsal hareketlilik nedeniyle uydu internet ekipmanlarına yönelik yasaklar en üst seviyeye çıkarılmıştı. Tahran yönetimi, bu cihazların dış destekli gruplar tarafından kullanıldığını iddia ederken, diplomatik kanalların bu cihazların sevkiyatı için kullanıldığını savunuyor. Hollanda ise diplomatik dokunulmazlığın içeriğinden bağımsız olarak her şartta korunması gerektiğini savunarak İran üzerindeki baskısını artırıyor.
