Türkiye'de emeklilik sistemi, 130'dan fazla ülkenin nüfusunu geride bırakan geniş bir kitleyi ilgilendiriyor. SGK çatısı altında birleşen ancak farklı dönemlerdeki yasal düzenlemeler nedeniyle maaş farkları yaşayan milyonlarca vatandaş, yeni düzenlemeyi merakla bekliyor. Hükümet bünyesinde kurulan özel komisyon, mevcut "üçlü maaş bağlama" sistemini teke indirmek ve gelir adaletini sağlamak adına çalışmalarına başladı.
MEVCUT EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMA SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Şu an yürürlükte olan sistemde emekli aylıkları üç ayrı dönem üzerinden hesaplanıyor. 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemler için farklı Aylık Bağlama Oranları (ABO) ve güncelleme katsayıları devreye giriyor. Bu durum, özellikle 1999 öncesi prim gün sayısı fazla olanları avantajlı kılarken, sonraki dönemlerde emekli olanlar için maaş hesaplamasında ciddi farklılıklar yaratıyor. Sistemin karmaşıklığı, benzer prim gününe ve kazanca sahip vatandaşlar arasında maaş makasının açılmasına neden oluyor.
EMEKLİ MAAŞ SİSTEMİNDE NELER DEĞİŞECEK?
Hükümetin masasında bulunan en önemli formül, karmaşık üçlü yapının terk edilerek tek bir hesaplama yöntemine geçilmesi. Çalışma süresi boyunca yatırılan primlerin (Sosyal Güvenlik Prime Esas Kazanç - SPEK) esas alındığı, herkes için sabit ve adil bir Aylık Bağlama Oranı'nın (ABO) belirlendiği sade bir sistem hedefleniyor. Bu değişiklik hayata geçerse, emekliler arasındaki "dönem farkından" kaynaklı gelir adaletsizliğinin ortadan kalkması ve sistemin daha şeffaf hale gelmesi bekleniyor.
EMEKLİLERE ORTAK ZAM VE REFAH PAYI GELECEK Mİ?
Mevcut durumda SSK ve Bağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon farkı kadar zam alırken, memur emeklileri toplu sözleşme şartlarına göre artış yaşıyor. Bu durum dönem dönem zam oranlarında farklılıklara yol açıyor. Yeni çalışma kapsamında tüm emeklilerin toplu sözleşme sistemine dahil edilmesi veya 6 aylık bekleyiş yerine her ay bir önceki ayın enflasyonu kadar artış yapılması gibi seçenekler değerlendiriliyor. Böylece refah payı tartışmalarının sona ermesi ve aylıkların erimesinin önlenmesi amaçlanıyor.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI VE KÖK MAAŞ DÜZENLEMESİ NASIL OLACAK?
2019 yılından beri uygulanan taban maaş sistemi, düşük primle emekli olanları korusa da, prim günü yüksek olan ancak taban maaşın hemen üzerinde aylık alanlar için dezavantaj oluşturdu. Masadaki çözüm önerileri arasında taban maaş uygulamasının kaldırılarak kök maaşlara kademeli seyyanen zam yapılması bulunuyor. Bu hamle ile düşük prim ödeyenle uzun yıllar yüksek prim ödeyen arasındaki dengenin yeniden kurulması ve "en düşük emekli maaşı" kavramına duyulan ihtiyacın zamanla ortadan kalkması hedefleniyor.
BAĞ-KUR PRİM GÜN SAYISI 7200'E DÜŞECEK Mİ?
2008 yılında yapılan reform ile tüm kurumlar SGK çatısı altında birleştirilmesine rağmen norm birliği tam olarak sağlanamamıştı. Yeni dönemde emekli maaş bağlama sisteminin SSK ve Bağ-Kur için eşitlenmesi gündemde. Ayrıca Bağ-Kur'luların uzun süredir beklediği prim gün şartının 9 bin günden 7200 güne düşürülmesi düzenlemesiyle, emeklilik şartlarında bir denge sağlanması planlanıyor.
