Emekli olduktan sonra çalışma hayatına devam etmek isteyenler için uygulanacak kurallar, ilk kez sigortalı olunan tarihe göre değişiyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun'un değerlendirmesine göre aynı gün emekli olan iki kişi, ilk sigorta giriş tarihlerinin farklı olması nedeniyle tamamen farklı uygulamalarla karşı karşıya kalabiliyor. En kritik ayrım ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihi.
BU GRUPTAKİLERİN EMEKLİ MAAŞI KESİLİYOR
İlk kez 1 Ekim 2008 tarihinden sonra sigortalı olanlar, emekli olduktan sonra yeniden bir işte çalışmaya başladıklarında emekli aylıklarını almaya devam edemiyor. Bu kişilerin emekli maaşları, işe başladıkları tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesiliyor. Aynı anda hem emekli aylığı alıp hem de Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalışma hakları bulunmuyor. Çalışmaya başlayan bu kişiler adına ise; Kısa vadeli sigorta primi, uzun vadeli sigorta primi, genel Sağlık Sigortası primi ödeniyor. İşten ayrıldıklarında ise emekli aylıkları yeniden bağlanıyor. Bu süreçte ödenen primler ve yeni çalışma süreleri dikkate alınarak aylıkları yeniden hesaplanıyor.
2008 ÖNCESİ SİGORTALILAR İÇİN SİSTEM DEĞİŞMİYOR
İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008'den önce olanlar ise mevcut haklarını koruyor. Bu kişiler emekli olduktan sonra özel sektörde hizmet akdiyle yeniden çalışmaya başlasalar bile emekli maaşları kesilmiyor. İşveren tarafından Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenirken emeklinin aylığında herhangi bir kesinti yapılmıyor. Böylece hem maaşlarını almaya hem de çalışmaya devam edebiliyorlar.
KAMU ÇALIŞANLARI İÇİN FARKLI UYGULAMA
Kamu kurumlarında görev alacak emekliler için ise farklı kurallar geçerli. 5335 sayılı Kanun kapsamında, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra kamu kurumlarında çalışmaya başlayan emeklilerin büyük bölümünde emekli aylıkları kesiliyor. Bu kişiler hakkında SGDP uygulanmıyor ve normal sigortalılık hükümleri devreye giriyor. Kanunda belirtilen istisnalar ise uygulamanın dışında tutuluyor.
TARIM VE YURT DIŞINDA ÇALIŞAN EMEKLİLERE ÖZEL HÜKÜMLER
Emeklilik sonrası çalışma koşulları yapılan işe göre de değişiklik gösteriyor. Kendi adına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları kesilmiyor. Aynı şekilde hizmet akdiyle çalıştıktan sonra tarımsal faaliyete başlayan emekliler de maaşlarını almaya devam edebiliyor. Yurt dışında, Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde Türk işverenler tarafından çalıştırılan emekliler için de farklı prim uygulamaları bulunuyor. Ayrıca yurt dışı borçlanmasıyla emekli olan vatandaşlar için de özel hükümler uygulanıyor.
MALULEN EMEKLİ OLANLARDA DURUM FARKLI
Harp, vazife ve terörle mücadele kapsamında malullük aylığı alan vatandaşlar için ise istisnai düzenlemeler bulunuyor. Bu kapsamda aylık alan kişilerin çalışmaya başlaması halinde emekli aylıkları çoğu durumda kesilmiyor. Ancak haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaya devam ediyor.
EMEKLİ OLMADAN ÖNCE SİGORTA GİRİŞ TARİHİNİZİ KONTROL EDİN
Uzmanlar, emeklilik sonrası çalışma planı yapan vatandaşların ilk sigorta giriş tarihlerini mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini vurguluyor. Çünkü emekli maaşının devam edip etmeyeceğini belirleyen temel unsur, emeklilik tarihi değil ilk kez sigortalı olunan tarih oluyor. Özellikle 1 Ekim 2008 sonrasında sisteme giren çalışanların yeniden işe başlamadan önce hak kaybı yaşamamak adına SGK mevzuatını dikkatle incelemeleri tavsiye ediliyor.
