Türkiye'de çalışma hayatında yer alan 23,3 milyon sigortalı, emeklilik yaşı ve prim günü şartları bakımından üç ana gruba ayrılıyor. 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar için yaş şartını kaldırsa da, bu tarihten sonra işe girenler için kademeli bir emeklilik sistemi uygulanmaya devam ediyor. Çalışanların sigorta başlangıç tarihleri, emeklilik haklarını ve yaş sınırlarını doğrudan etkiliyor.
EMEKLİLİK YAŞI HESAPLAMA NASIL YAPILIR?
Emeklilik yaşı, ilk defa sigortalı çalışmaya başlanılan tarihe göre değişiklik göstermektedir. 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olanlar için yaş şartı EYT ile kaldırılmış olup, prim günü ve sigortalılık süresini tamamlayanlar emekli olabilmektedir. Ancak 1999 sonrası ve 2008 sonrası işe girenler için durum farklıdır:
- 8 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 arası girişliler: Sigortalılık süresi şartı aranmaz. 7000 prim gününü tamamlayan kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olur.
- 30 Nisan 2008 sonrası girişliler: Prim günü ve sigorta başlangıç tarihine göre kademeli bir yaş tablosuna tabidirler. Bu grupta prim gününü tamamlama tarihine göre emeklilik yaşı 65'e kadar yükselebilmektedir.
KİMLER 65 YAŞINDA EMEKLİ OLACAK?
30 Nisan 2008 tarihinden sonra sigortalı olanlar için emeklilik yaşı, prim gününü tamamlama tarihlerine göre belirlenmektedir. 2035 yılına kadar prim gününü tamamlayanlar için 58-60 yaş sınırı geçerliyken, bu tarihten sonra prim günü dolduranlar için yaş sınırı kademeli olarak artmaktadır. 65 yaş kriteri şu şekilde uygulanmaktadır:
- 4/b (BAĞ-KUR) ve 4/c (Emekli Sandığı): 2020 yılı ve sonrasında çalışmaya başlayan erkekler ile 2021 ve sonrasında çalışmaya başlayan kadınlar 65 yaşından önce emekli olamazlar.
- 4/a (SSK): 2024 yılından itibaren çalışmaya başlayan erkekler için 65 yaş sınırı zorunludur. Kadınlar için ise bu sınır 2028 yılından itibaren işe girenleri kapsamaktadır.
- Genel kural: İlk sigorta girişi 1 Mayıs 2008 ve sonrası olsa bile, prim gününü 1 Ocak 2044 ve sonrasında tamamlayan herkes 65 yaş şartına tabi olmaktadır.
PRİM GÜNÜ EKSİK OLANLAR NE ZAMAN EMEKLİ OLUR?
Emeklilikte yaşın yanı sıra prim günü şartı, sistemin en kritik parçalarından biridir. 30 Nisan 2008 sonrasında işe giren 4/a statüsündeki çalışanlar için normal emeklilikte 7200 prim günü gerekirken, 4/b ve 4/c statüsündekiler için bu rakam 9000 gün olarak uygulanmaktadır. Prim gününü belirtilen tarihlerde tamamlayamayan çalışanlar, emeklilik yaşını doldurmuş olsalar dahi prim şartını yerine getirene kadar emekli maaşı hak edemezler. Bu nedenle, prim günü eksik olan kişilerin yaş sınırı dolduğunda emekli olabilmesi için gerekli gün sayısını tamamlaması şarttır.
