2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi sonrasında emekli sayısında büyük bir artış yaşanmıştı. Söz konusu düzenlemeyle birlikte milyonlarca kişi yaş şartı aranmaksızın emekli olma hakkı kazandı. Ancak bu kişilerin önemli bir bölümü, emekli olduktan sonra da çalışmaya devam etmeyi tercih etti. Bu tercihte ekonomik koşullar, geçim sıkıntısı ve sosyal güvencenin sürdürülmesi gibi gerekçeler öne çıkıyor.
SGDP KAPSAMINDA ÇALIŞMAYA DEVAM EDİYORLAR
Emeklilik sonrası çalışan vatandaşlar da kayıtlı olarak devlet sistemine ekleniyor ama kayıt dışı çalışan emekli vatandaşların sayısının çok daha fazla olduğu tahmin ediliyor. Bu sistemde, emekli aylığı kesilmeksizin çalışmaya devam edilebiliyor. 4A (SSK) statüsünde emekli olan bir kişi, bir iş yerinde sigortalı olarak çalışırsa işvereni SGDP primi ödemekle yükümlü oluyor. Emekli olduktan sonra bahsi geçen primin bir etkisi olmuyor ancak yeni bir emeklilik maaşı için birikim olarak kayıtlara geçmiş oluyor.
KADINLAR VE 50 YAŞ ÜSTÜ ÇALIŞANLAR ÖN PLANDA
EYT ile erken emeklilik hakkı elde eden vatandaşların çalışmaya devam etme yaşları da düşüyor. Bu yaş ortalamasının 50 yaşa kadar gerilediği belirtiliyor. Özellikle düşük emekli aylığı alanlar arasında çalışma oranı daha yüksek. Kadın emekli çalışan sayısında da gözle görülür bir artış yaşandığı belirtiliyor. Tarım, hizmet, temizlik ve perakende sektörleri, çalışan emeklilerin en yoğun bulunduğu alanlar arasında yer alıyor.
EMEKLİLİK SİSTEMİNDE YENİ DÜZENLEMELER GÜNDEMDE
Çalışan emekli sayısındaki artış, emeklilik sistemiyle ilgili yeni düzenlemeleri de gündeme taşıdı. SGK kaynaklarına göre, emekli olduktan sonra kayıt dışı çalışanlarla ilgili denetimler sıklaştırılacak. Destek primi ödemesi alan emekli vatandaşların sağlık ödemelerinin de bu kapsamda değerlendirileceği konuşuluyor. Henüz kesinleşmemekle birlikte, çalışan emeklilere yönelik teşvik sistemleri üzerinde de çalışmalar yapıldığı ifade ediliyor.
ÇALIŞAN EMEKLİLERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ KAMU DIŞINDA
SGK verilerine göre 2.139.000 çalışan emeklinin büyük bir bölümü özel sektörde istihdam ediliyor. Kamuda çalışan emekli sayısı ise oldukça sınırlı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olarak görev yapan emeklilerin, emekli olduktan sonra tekrar kamu görevine dönmeleri halinde emekli maaşları kesiliyor. Bu da kamu dışında çalışmayı teşvik eden bir unsur olarak öne çıkıyor.
EMEKLİLİKTE ÇALIŞMA EĞİLİMİ SÜRECEK Mİ?
Uzmanlar, Türkiye’de çalışan emekli sayısının kısa vadede azalma eğilimi göstermeyeceğini belirtiyor. Özellikle ekonomik gerekçeler, düşük aylıklar ve uzun vadeli güvenceler, bireyleri emeklilik sonrası da çalışmaya itiyor. Bu durum, sosyal güvenlik sisteminin geleceği açısından yakından izleniyor.
GENÇ İSTİHDAMINI NASIL ETKİLİYOR?
Çalışan emekli sayısındaki artış genç işsiz oranını da etkileyebilir. Bazı sendikalar ve sivil toplum kuruluşları, genç istihdamının önceliklendirilmesi gerektiğini savunurken, SGK yetkilileri ise iki grubun istihdam alanlarının büyük oranda farklılaştığını vurguluyor.
