Özellikle geçtiğimiz yıl akraba evliliğinde ciddi bir düşüş yaşandığı gözleniyor. Genel olarak toplumda evliliğe olan yönelim de azalırken akraba evliliği de daha hızlı şekilde düşüş gösteriyor. Bu da akraba evliliğin önümüzdeki 10 yıl içinde tamamen bitebileceği tahminlerini güçlendiriyor. Yıllar içinde düzenli bir düşüş trendi izlenerek, 2019’da %4,0’a, 2024’te ise %3,3’e geriledi. Uzmanlar, bu azalmanın eğitim düzeyinin yükselmesi, şehirleşme oranlarının artması ve toplumsal farkındalığın gelişmesiyle bağlantılı olduğunu değerlendiriyor.
SON EVLİLİĞİNDE AKRABA EVLİLİĞİ YAPANLARIN ORANI %8,1 OLDU
Akraba evliliğinde giderek azalma olsa da bölgeler arasındaki farklılık bu oranın düşme hızını giderek yavaşlatıyor. Akraba türüne göre yapılan değerlendirmede:
* %46,4’ü hala veya dayı çocuklarıyla,
* %27,2’si amca çocuklarıyla,
* %26,4’ü ise teyze çocuklarıyla evli olduğu belirlendi.
Bu dağılım, akraba evliliklerinin genellikle birinci dereceden kuzenler arasında gerçekleştiğini gösteriyor.
AKRABA EVLİLİĞİ ORANI EN YÜKSEK İL: ŞANLIURFA
İller bazında yapılan değerlendirmeye göre, 2024 yılında akraba evliliği oranının en yüksek olduğu il %16,9 ile Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa'yı %12,6 ile Siirt ve %12,4 ile Mardin izledi. Bu üç ildeki oranlar, Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor. Genel olarak akraba evliliğinin yoğun olduğu illerde geleneksel inançların da toplumun geneline yayıldığı görülüyor.
Verilere göre, Şanlıurfa hem son evliliğinde akraba evliliği yapanların oranında hem de genel evlenmeler içindeki akraba evliliği yüzdesinde en üst sırada yer aldı.
EN AZ AKRABA EVLİLİĞİ ORANI ARTVİN'DE
Yüzde 0,2 oranı ile akraba evliliğinin en az olduğu kentimiz Artvin. Artvin’i %0,5 ile Kırklareli ve Edirne izledi. Son evliliklerde akraba tercihinin de en düşük olduğu iller yine bu illerimiz.
Buna göre:
* Edirne: %1,2
* Kırklareli: %1,5
* Çanakkale: %2,0
gibi düşük oranlarla dikkat çekiyor. Bu bölgelerde, çekirdek aile yapısının ağırlıkta olduğu, üniversiteleşme ve şehirleşme oranlarının daha yüksek olduğu gözlemleniyor.
HALA/DAYI ÇOCUKLARIYLA EVLİLİK EN SIK GÖRÜLEN TÜR
Bu oran %46,4 ile en yaygın evlilik türü olarak öne çıkıyor. Amca çocukları ile yapılan evlilik oranı ise yüzde 27.2'de kalıyor. Bu veriler, kuzen evliliklerinin hâlâ birçok bölgede tercih edilen bir model olduğunu ortaya koyuyor.
BÖLGESEL FARKLAR GÖZLE GÖRÜLÜR ŞEKİLDE BELİRGİN
Akraba evliliği oranları, Türkiye'nin farklı bölgelerinde önemli değişkenlikler gösteriyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde oranlar yüksek seyrederken, Trakya ve Karadeniz’in bazı illerinde oranların oldukça düşük olduğu görülüyor.
VERİLER NEYİ GÖSTERİYOR?
TÜİK’in düzenli aralıklarla yayımladığı akraba evliliği istatistikleri, toplumun evlilik alışkanlıklarındaki değişimleri gözler önüne seriyor. Türkiye genelinde düşüş gösteren oranlar dikkat çekse de, bazı illerde bu evlilik türünün hala yaygın olması, konunun sosyolojik açıdan daha fazla incelenmesini gerekli kılıyor.
