İspanya, ABD yapımı F-35 savaş uçakları programı konusunda siyasi belirsizlikler nedeniyle karar sürecini netleştiremedi. Fransa ve Almanya'nın öncülüğünde yürütülen Geleceğin Hava Muharebe Sistemi (FCAS) programında ortaya çıkan görüş ayrılıkları, projede belirsizliğin artmasına neden oldu. FCAS'taki bu olumsuz tablo, Madrid yönetiminin farklı savaş uçağı seçeneklerini değerlendirmesine yol açtı.
18 ADET HÜRJET SATIN ALDI
Temmuz 2023'te İspanya, Türkiye'nin TUSAŞ tarafından geliştirilen HÜRJET eğitim uçağı programına dahil olarak 18 adet HÜRJET satın aldı. Bu satın alma sadece tedarik değil, aynı zamanda İspanyol savunma sanayi şirketleri Airbus İspanya, Aciturri, Aernova, Indra, GMV, Sener ve Grupo Oesia ile birlikte HÜRJET programına geliştirici ortaklık anlamına geldi. Bu ortaklık, ülkeler arasındaki savunma sanayii iş birliğini kurumsal bir seviyeye taşıyarak teknik bilgi paylaşımı ve üretim süreçlerinde entegrasyonu sağladı. Böylece, Ankara ve Madrid arasında havacılık alanında kalıcı ve uzun vadeli bir işbirliği ortamı oluştu.
MOTOR GELİŞTİRME ALANINDA DA İŞBİRLİĞİ YAPILIYOR
Savunma sanayii işbirliği motor geliştirme alanında da devam ediyor. İspanya merkezli ITP Aero ve TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI) arasında kurulan teknik işbirliği, Türkiye'nin KAAN 5. nesil savaş uçağında kullanılacak TF35000 turbojet motorunun geliştirme sürecini kapsıyor. TF35000 motorunun yaklaşık 35 bin lbf itme gücü üretmesi hedefleniyor ve bu proje Türkiye'nin havacılık motorları konusundaki kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Taraflar, mühendislik kapasitesinin karşılıklı paylaşımı ve uzun vadeli işbirliği anlayışıyla bu projeyi ilerletiyor, böylece İspanya'nın ilerleyen dönemlerde gelişmekte olan yüksek teknoloji savaş uçağı projelerinde rol alma ihtimali güçleniyor.
İSPANYA'NIN PROJEDEKİ KONUMU TEHLİKEDE
Fransa ve Almanya'nın liderliğindeki FCAS programında yaşanan anlaşmazlıklar, İspanya'nın projedeki konumunun belirsizleşmesine yol açtı. Bu gelişmeler ışığında, İspanyol savunma çevrelerinde Türkiye'nin KAAN programı alternatif olarak dillendirilmeye başlandı. Fransız Avianews gibi bazı basın kuruluşları, FCAS projesi başarısız olursa İspanya'nın NATO müttefikleri ABD ve Birleşik Krallık dışında geliştirilen tek 5. nesil savaş uçağı olan KAAN'a yönelebileceğini öne sürüyor. İspanyol hükümeti, KAAN'u teknik ve stratejik açıdan önemli bir seçenek olarak değerlendiriyor ve mevcut savunma işbirliği altyapısı bu olası tercihi destekliyor.
İspanya'nın KAAN savaş uçağına yönelmesi halinde, Avrupa'nın savunma dengelerinde kayda değer değişikliklerin yaşanabileceği belirtiliyor. Böyle bir adım, ABD'ye olan savunma bağımlılığını azaltabilir, Türkiye-Madrid arasındaki işbirliği bağlarını güçlendirebilir ve 2040'lı yıllarda Avrupa hava savunma projelerinde yeni bir stratejik eksen yaratabilir. İspanya ile kurulacak bu savunma işbirliği modeli, Avrupa'nın savunma mimarisinde alternatif bir hat oluşmasına olanak sağlayabilir.
KAAN, DÜNYAYA NAM SALMAYA DEVAM EDİYOR
KAAN, Türkiye'nin askeri bağımsızlık hedefleri doğrultusunda TUSAŞ tarafından yerli imkanlarla geliştirilen TF-X programı kapsamında ortaya çıkan bir 5. nesil savaş uçağı projesidir. Program, son dönemde jeopolitik gelişmelerle birlikte hız kazanmış, süpersonik çeviklik, gelişmiş gizlilik teknolojileri ve modern aviyonik sistemlerle donatılmış bir savaş uçağı olma hedefiyle yürütülmektedir. KAAN’ın, Türk hava sahasının güvenliğini sağlamanın yanı sıra küresel savunma pazarında yer edinmesi planlanmaktadır. Ayrıca, proje Türkiye'nin yüksek teknoloji üretim kapasitesini daha da artırmayı amaçlamaktadır.
Türkiye ve İspanya arasındaki mevcut teknik işbirliği, motor geliştirme ve eğitim uçağı projeleri üzerinden savaş uçağı seviyesinde daha kapsamlı entegrasyonların önünü açabilir. Bu işbirliği, her iki ülkenin savunma sanayii kapasitesini ve stratejik ilişkilerini derinleştirecektir.
