Birinci Dünya Savaşı döneminde Medine’yi ele geçirmek isteyen İngilizlere karşı askeri birlikleriyle direnen Fahreddin Paşa, zor şartlara rağmen kutsal toprakları uzun süre korudu. Büyük fedakârlıklarla yürüttüğü Medine Müdafaası tarihin unutulmaz savunmalarından biri olarak kabul ediliyor.
FAHREDDİN PAŞA KİMDİR?
1868’de Bulgaristan’ın Rusçuk kentinde dünyaya gelen Fahreddin Paşa, 93 Harbi sonrası ailesiyle İstanbul’a taşındı. 1888’de Harp Okulu’nu, 1891’de Erkan-ı Harbiyye’yi bitirerek kurmay yüzbaşı olarak göreve başladı. Balkan Savaşı’nda Çatalca savunmasında görev alarak Edirne’nin geri alınmasına katkı sağladı. Osmanlı Devleti 1914’te savaşa dahil olduğunda miralay rütbesiyle 12. Kolordu’nun başında Musul’da bulunuyordu ve aynı yıl mirliva oldu.
ŞERİF HÜSEYİN İSYANINI PÜSKÜRTTÜ
26 Ocak 1915’te 4. Ordu kumandan vekilliğine getirilen Fahreddin Paşa, görev sürecinde birçok ayaklanmayı bastırdı. Mekke Şerifi Hüseyin’in isyan hazırlıkları üzerine 28 Mayıs 1916’da Medine’ye gönderildi ve birkaç gün içinde başlayacak isyana karşı önlem aldı. Hüseyin ve oğullarının 3 Haziran’da demir yolu ve telgraf hatlarını hedef aldığı saldırıları durdurdu, ardından harekete geçerek 27 Haziran 1916’da asileri yenilgiye uğrattı.
MEDİNE'Yİ NE KADAR SÜRE KORUDU?
15 Temmuz 1916’da Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi kumandanı olarak görevlendirilen Fahreddin Paşa’nın kontrolü altındaki birlikler, Medine dışındaki bölgelerin düşmesi üzerine daralan bir alanda mücadele verdi. Hicaz’a kuvvet gönderilememesi nedeniyle sınırlı imkânlarla direnildi. Medine çevresindeki noktaları temizleyerek 29 Ağustos 1916’da geniş güvenlik hattı oluşturdu ancak hükümetten takviye alamadı ve kuşatma giderek ağırlaştı.
KUTSAL EMANETLERİ İSTANBUL'A GÖNDERDİ
Hükümetin Hicaz’dan çekilme kararı üzerine Fahreddin Paşa, mukaddes emanetlerin İstanbul’a naklini teklif etti. Kontrolü altındaki komisyon ile 30 parçadan oluşan kutsal eşya tek tek teslim alındı ve 2 bin asker eşliğinde İstanbul’a güvenli şekilde gönderildi. Lawrence’ın demiryolu sabotajları nedeniyle Medine’nin dış bağlantısı kesildi, bölge uzun süre kuşatma altında kaldı ve savunma açlık ile hastalık şartlarında sürdürüldü.
MEDİNE'Yİ SONUNA DEK SAVUNDU
Mondros Mütarekesi sonrası teslim emrini kabul etmeyen Fahreddin Paşa, Medine’de savunmaya devam etti. İstanbul’dan gelen emirleri reddederek teslim tekliflerini geri çevirdi ancak kuşatmanın ağırlaşması ve subaylarının baskısı üzerine teslim zorunlu hâle geldi. 13 Ocak 1919’da Medine, Mondros’tan 72 gün sonra Haşimi kuvvetlerine bırakıldı.
FAHREDDİN PAŞA NE ZAMAN ÖLDÜ?
Tutuklanarak önce Mısır’a, ardından Malta’ya sürgün edilen Paşa, 1921’de serbest kaldı. Aynı yıl Ankara’ya gelerek Milli Mücadele’ye destek verdi ve Türkiye’nin Kabil elçisi olarak görev yaptı. 1936’da tümgeneral rütbesiyle emekli olan Fahreddin Paşa, 22 Kasım 1948’de vefat etti ve Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.
