Anadolu'da bugünkü il adlarının arkasında, farklı dönemlerde kullanılan çok sayıda tarihi isim bulunuyor. Hitit, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden izler taşıyan bu adlar, Türkiye'deki 81 ilin geçmişte hangi isimlerle anıldığını ortaya koyuyor. Kentlerin tarih boyunca değişen adları, bulundukları bölgelerin kültürel birikimini ve farklı medeniyetlerle kurduğu bağı yansıtıyor. Adana'dan Zonguldak'a kadar uzanan listede, bazı iller tek bir tarihi adla öne çıkarken, bazı yerleşimlerin birden fazla eski isimle kayıtlara geçtiği görülüyor.
İLLERİN ESKİ ADLARI
Adana - Batana
Adıyaman - Hısn-ı Mansur
Afyonkarahisar - Karahisar-ı Sahip
Ağrı - Karaköse
Aksaray - Archelais
Amasya - Amaseia
Ankara - Ankyra
Antalya - Attaleia
Ardahan - Artan veya Artani
Artvin - Livana
Aydın - Tralleis
Balıkesir - Karesi
Bartın - Parthenios
Batman - Ilısu, Hasankeyf
Bayburt - Baiberd
Bilecik - Belekoma
Bingöl - Çapakçur
Bitlis - Bagesh
Bolu - Claudiopolis
Burdur - Polydorion
Bursa - Prusa
Çanakkale - Dardanos, Abydos
Çankırı - Gangra
Çorum - Nerik
Denizli - Ladik, Laodikeia
Diyarbakır - Amid
Düzce - Dusia
Edirne - Hadrianopolis
Elazığ - Harput, Mamuretülaziz
Erzincan - Erez, Eğin
Erzurum - Theodosiopolis
Eskişehir - Dorylaion
Gaziantep - Ayıntap
Giresun - Kerasus
Gümüşhane - Argyropolis
Hakkari - Çölemerik
Hatay - Antakya, Antioch
Iğdır - Iğdır Beğ
Isparta - Baris
İstanbul - Byzantion, Konstantinopolis
İzmir - Smyrna
Kahramanmaraş - Germenikya
Karabük - Zefre
Karaman - Laranda
Kars - Karsk, Karsak
Kastamonu - Timonion
Kayseri - Mazaka, Caesarea
Kırıkkale - Yahşihan
Kırklareli - Kırk Kilise
Kırşehir - Macissus, Justinianopolis
Kilis - Kilis
Kocaeli - Nikomedia
Konya - Iconium
Kütahya - Kotiaion
Malatya - Melitene
Manisa - Magnesia
Mardin - Marida
Mersin - Zephyrium
Muğla - Mobolla
Muş - Taron
Nevşehir - Nyssa, Muşkara
Niğde - Nahita
Ordu - Kotyora
Osmaniye - Cebelibereket
Rize - Rhizus
Sakarya - Adapazarı
Samsun - Amisos
Siirt - Sairt, Seerd
Sinop - Sinope
Sivas - Sebastia
Şanlıurfa - Edessa
Şırnak - Şehr-i Nuh
Tekirdağ - Rhaedestus
Tokat - Komana Pontika
Trabzon - Trapezus
Tunceli - Mamiki, Mameki, Kalan
Uşak - Temenothyrea
Van - Tuşpa
Yalova - Yalakabad
Yozgat - Bozok
Zonguldak - Sandrake
Listede yer alan isimler arasında antik çağ, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde kullanılan adlar bulunuyor. Ankara için Ankyra, İzmir için Smyrna, Bursa için Prusa, Konya için Iconium ve Van için Tuşpa isimleri öne çıkıyor. Bazı illerde ise Harput, Mamuretülaziz, Konstantinopolis, Kırk Kilise ve Cebelibereket gibi birden fazla döneme ait adların kullanıldığı görülüyor.
BAZI İLLER BİRDEN FAZLA İSİMLE KAYITLARA GEÇTİ
Batman için Ilısu ve Hasankeyf, Denizli için Ladik ve Laodikeia, Elazığ için Harput ve Mamuretülaziz, İstanbul için Byzantion ve Konstantinopolis, Nevşehir için Nyssa ve Muşkara, Tunceli için ise Mamiki, Mameki ve Kalan isimleri kaynaklarda yer alıyor. Bu durum, yerleşimlerin farklı dönemlerde farklı yönetimlerin etkisiyle yeniden adlandırıldığını gösteriyor.
