Gaitada gizli kan (GGK) testi, dışkıda çıplak gözle görülemeyen mikroskobik düzeydeki kan izlerini saptamak amacıyla geliştirilmiş bir laboratuvar tetkikidir. Modern tıpta genellikle kolon kanseri taramalarında kullanılan bu test, invaziv olmayan (vücuda müdahale gerektirmeyen) yapısı sayesinde hastalar için oldukça konforludur. Sindirim sisteminin herhangi bir noktasında meydana gelen polipler veya ülseratif durumlar, dışkıya az miktarda kan sızmasına neden olabilir; bu test, bu tür sessiz hastalıkların erken aşamada yakalanmasına olanak tanır.
GAİTADA GİZLİ KAN TESTİ NEDİR VE NEDEN YAPILIR?
Gaitada gizli kan testi, dışkı örneğindeki hemoglobin kalıntılarını inceleyen bir tarama aracıdır. Sağlıklı bir bireyin dışkısında kan bulunmaması gerekir. Eğer test sonucu pozitif çıkarsa, bu durum bağırsaklarda bir kanama odağı olduğunu gösterir. Ancak unutulmamalıdır ki, pozitif sonuç her zaman kanser olduğunuz anlamına gelmez; hemoroid (basur), anal fissür, inflamatuar bağırsak hastalıkları veya mide ülseri gibi iyi huylu durumlar da benzer sonuçlar verebilir. Doktorlar, genellikle 50 yaş üzerindeki bireylere yıllık rutin tarama olarak bu testi önermektedir.
TEST ÖNCESİ DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER NELERDİR?
Testin doğruluğunu etkileyebilecek faktörleri minimize etmek için şu hazırlıklar oldukça önemlidir:
- Testten önceki üç gün boyunca kırmızı et (sığır, kuzu, dana) tüketiminden kaçınılmalıdır.
- C vitamini takviyeleri veya yüksek dozda C vitamini içeren gıdalar (narenciye suları gibi) test sonucunu yanıltabilir, bu nedenle 3 gün önceden kesilmelidir.
- Bazı ağrı kesiciler (aspirin, ibuprofen, naproksen gibi) mide tahrişine yol açarak yanlış pozitif sonuç verebilir; doktorunuza danışarak bu ilaçlara ara vermeniz gerekebilir.
- Regl döneminde olan kadınların test yapması önerilmez; kanamanın bitiminden en az 3 gün sonra test uygulanmalıdır.
- Hemoroid kanaması veya idrar yolu kanaması gibi durumlar varsa, numune almadan önce mutlaka hekiminize bilgi vermelisiniz.
GAİTADA GİZLİ KAN TESTİ NASIL YAPILIR?
Laboratuvar tarafından verilen kitin talimatlarına göre hareket etmek en güvenilir sonuçları verir. Standart prosedür şu şekildedir:
- Test kiti ile birlikte verilen temiz ve kuru dışkı toplama kabını veya özel kağıdı hazırlayın.
- Dışkılama sırasında dışkının idrarla veya tuvalet suyuyla temas etmemesine özen gösterin.
- Kitte bulunan küçük spatulayı veya çubuğu kullanarak, dışkının farklı bölgelerinden (genellikle üç farklı nokta) nohut büyüklüğünde örnekler alın.
- Örnekleri, test kitinde belirtilen bölmelere veya tüp içerisindeki özel kimyasal solüsyona aktarın.
- Kapağı sıkıca kapatın ve üzerindeki etiket bilgilerini (ad, soyad, tarih) eksiksiz doldurun.
- Hazırladığınız numuneyi, mümkün olan en kısa sürede (genellikle 24 saat içinde) laboratuvara teslim edin.
TEST SONUÇLARI NASIL YORUMLANMALIDIR?
Testin sonuçlanması genellikle birkaç iş günü sürer. Sonucun "negatif" olması, dışkıda kan izine rastlanmadığı anlamına gelir ve genellikle normal kabul edilir. "Pozitif" sonuç ise dışkıda kan olduğu anlamına gelir; bu aşamada panik yapmamalı ancak durumu mutlaka bir gastroenteroloji uzmanı ile görüşmelisiniz. Doktorunuz büyük ihtimalle kanamanın kaynağını kesin olarak belirlemek için kolonoskopi gibi daha ileri görüntüleme yöntemlerine başvuracaktır. Düzenli taramalar, sindirim sistemi sağlığınızı korumanın ve olası riskleri erkenden yönetmenin en güvenilir yoludur.
