Northwestern Üniversitesi’nden Prof. Daniel Dobeck ve ekibi tarafından yürütülen çalışma, uzun yıllardır kabul edilen “yer hücreleri” teorisini sorgulayan bulgular ortaya koydu. Araştırma sonuçları Nature dergisinde yayımlandı.
1960’LARDAN BERİ GEÇERLİ OLAN TEORİ SORGULANDI
Sinirbilimciler, belirli ortamların “yer hücreleri” tarafından kaydedildiğini ve bu hücrelerin hipokampüste aktive olduğunu düşünüyordu. Ancak 2013’te yayımlanan bir araştırma, bu temsilin düşündüğümüz kadar sabit olmadığını gösterdi. Yeni deneyler de bu bulguyu destekledi.
SANAL GERÇEKLİKTE FARELERLE DENEY YAPILDI
Bilim insanları, dış etkenleri ortadan kaldırmak için fareleri sanal bir labirentte yürüttü. Sabit kokular, “beyaz gürültü” ve özel tekniklerle hücre aktiviteleri izlendi. Buna rağmen hipokampal temsilin zamanla değiştiği gözlemlendi.
SADECE YÜZDE 5-10’U TUTARLI DAVRANIYOR
Kaydedilen hücrelerin yalnızca yüzde 5-10’unun her seferinde aynı şekilde aktive olduğu belirlendi. Bu istikrarlı hücrelerin en yüksek uyarılabilirliğe sahip olduğu görüldü. Uyarılabilirliğin, hangi hücrelerin uzun süreli hafızayı koruduğunu öngörmede önemli bir kriter olabileceği belirtildi.
HAFIZANIN “ZAMAN AKIŞINI” TAKİP ETME YOLU
Araştırmacılara göre, nöronal temsilin zamanla kayması beynin aynı ortamı defalarca ziyaret ettiğimizde farklı anıları birbirinden ayırmasını sağlıyor. Bu mekanizmanın, beynin zamanın akışını izleme yöntemlerinden biri olabileceği öne sürülüyor.
YAŞLANMA VE HAFIZA GERİLEMESİ
Çalışma, beynin yaşlanmasıyla hipokampal hücrelerin uyarılabilirliğinin azaldığını, bunun da yaşa bağlı hafıza kaybını kısmen açıklayabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu uyarılabilirliğin korunmasının hafızanın da korunmasına yardımcı olabileceğini, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu ifade etti.
