Hamaney, hem iç politikada hem de bölgesel ve uluslararası arenada kilit bir figür olarak öne çıkıyor.
ABD basınında yer alan haberlere göre Donald Trump, İsrail’in Hamaney’e suikast düzenleme planını “iyi bir fikir değil” diyerek reddetti. Öte yandan Binyamin Netanyahu, İran’ın nükleer kapasitesine yönelik saldırıların Hamaney’i hedef alabileceğini kaydetti.
ERKEN YAŞAM VE EĞİTİM
17 Temmuz 1939’da Meşhed’de Yezidi bir annenin çocuğu olarak doğan Seyyid Ali Hüseyni Hamaney, dini bir ailede büyüdü. Babası bir din alimi olan Hamaney, İslam hukuku ve teoloji eğitimi almak için Meşhed ve Kum’daki medreselere katıldı.
En önemli hocası, 1979 İslam Devrimi lideri Ruhullah Humeyni oldu. Hamaney, dini eğitiminin yanı sıra Şah rejimine karşı muhalif bir duruş geliştirerek siyasi aktivizme yöneldi.
DEVRİM ÖNCESİ MÜCADELE
1960’lardan itibaren Hamaney, Şah Muhammed Rıza Pehlevi’ye karşı Humeyni’nin önderliğindeki muhalefet hareketine katıldı.
Dini vaazlarında rejimi eleştiren Hamaney, birkaç kez tutuklandı ve sürgüne gönderildi. Devrimci kimliği, onu Humeyni’nin yakın çevresine taşıdı ve 1979’daki İslam Devrimi’nde aktif rol oynadı.
DEVRİM SONRASI YÜKSELİŞ
Cumhurbaşkanlığı (1981-1989)
Hamaney, 1981’de İran’ın dördüncü cumhurbaşkanı seçildi. İran-Irak Savaşı sırasında ülkeyi yönetti ve Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler kurdu. Aynı dönemde, 1981’de bir suikast girişiminden sağ kurtuldu. Fakat sağ kolu felçli kaldı.
Dini Liderlik (1989)
Ayetullah Humeyni’nin 1989’daki vefatından sonra Hamaney, Uzmanlar Meclisi tarafından dini lider (Velayet-i Fakih) seçildi. O dönemde “Ayetullah” unvanına sahip olmaması tartışma yaşatsa da kısa sürede unvanı aldı ve liderlik pozisyonunu sağlamlaştırdı.
HAMANEY’İN ROLÜ VE GÜCÜ
Dini lider olarak Hamaney’in görevleri:
-
Silahlı kuvvetlerin başkomutanlığı,
-
Yargı, yasama ve yürütme üzerindeki denetim,
-
Dış politika ve nükleer program gibi stratejik konularda son söz hakkı.
Muhafazakar bir çizgide hareket eden Hamaney, devrimin ideallerini koruma hedefini sürdürüyor. Reformist hareketler ve genç nüfusun değişim talepleri ise liderliği altında sıkça tartışılıyor.
85 yaşındaki Hamaney, sağlık sorunlarına rağmen liderliğini sürdürdü. İran’ın bölgesel politikaları, vekil güçler (Hizbullah, Husiler) ve nükleer anlaşma görüşmeleri onun direktifleriyle şekilleniyor.
ABD ve İsrail ile gerilim, dış politikadaki sert tutumunu yansıtıyor. İç politikada ekonomik sorunlar ve toplumsal huzursuzluk, liderliğini zorlayan başlıca meseleler arasında oluyor.
Olası yokluğunda halef tartışmaları da gündemde uzmanlar, oğlu Mücteba Hamaney’in potansiyel adaylar arasında olduğunu belirtiyor.
