Dünya genelinde nadir ancak ölümcül seyredebilen hastalıklar arasında yer alan hantavirüs, bu kez Atlantik Okyanusu’nda seyreden bir yolcu gemisinde ortaya çıkan şüpheli salgınla gündeme geldi. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklamada, Arjantin’den Yeşil Burun Adaları’na giden “MV Hondius” adlı gemide görülen vakalar sonrası üç kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Gelişmenin ardından “Hantavirüs nedir, nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir?” soruları yeniden araştırılmaya başlandı.
HANTAVİRÜS NEDİR?
Hantavirüs, başlıca kemirgenler aracılığıyla taşınan ve insanlara bulaşabilen tehlikeli bir virüs grubunu ifade eder. Virüs, enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğüyle çevreye yayılır. Kuruyan bu atıkların parçacıkları havaya karıştığında, solunum yoluyla insan vücuduna girebilir. Özellikle kapalı alanlarda – bodrum, depo, çatı arası gibi – kemirgenlerin bulunduğu ortamlarda risk ciddi şekilde artar. Nadir durumlarda ise virüs, kemirgen ısırıkları veya tırmalamalarıyla da bulaşabilir.
HANTAVİRÜS DÜNYADA KAÇ KİŞİYE BULAŞTI?
Hantavirüs vakaları dünya genelinde sınırlı sayıda görülse de etkisi ağır olabiliyor. Her yıl yaklaşık 150 bin HFRS vakası rapor edilirken, bu vakaların büyük bölümü Asya kıtasında, özellikle Çin’de kaydediliyor. ABD verilerine göre ise 1993 ile 2023 yılları arasında toplam 890 vaka bildirildi. Virüsün “Seoul” adı verilen türü, kahverengi sıçanlar aracılığıyla küresel ölçekte yayılım göstermiş durumda.
Öte yandan Şubat 2025’te, dünyaca ünlü oyuncu Gene Hackman’ın eşi Betsy Arakawa’nın, evindeki kemirgenlerle temas sonrası gelişen HPS nedeniyle hayatını kaybettiği açıklanmıştı.
HANTAVİRÜS TEDAVİSİ VAR MI?
Hantavirüs enfeksiyonuna karşı doğrudan etkili, kesin bir tedavi yöntemi bulunmuyor. Ancak hastalığın seyrine göre destekleyici tedaviler uygulanabiliyor. Oksijen desteği, solunum cihazı kullanımı, antiviral ilaçlar ve bazı durumlarda diyaliz gibi yöntemler hastanın hayatta kalma şansını artırabiliyor. Ağır vakalarda hastaların yoğun bakım ünitelerinde tedavi edilmesi gerekebiliyor.
Uzmanlar, en etkili yöntemin korunma olduğunu vurguluyor. Kemirgenlerin yaşam alanlarından uzak tutulması, giriş noktalarının kapatılması ve temizlik sırasında koruyucu ekipman kullanılması kritik önem taşıyor.
HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELER?
Hantavirüs enfeksiyonu, hastalığın türüne göre değişmekle birlikte hafif grip belirtilerinden, hayati risk taşıyan ağır tablolara kadar geniş bir yelpazede seyredebilir. Hastalığın ilk evresi çoğunlukla grip benzeri şikâyetlerle başlar ve bu durum erken teşhisi zorlaştırabilir. Belirtiler genellikle virüsle temastan 1 ila 2 hafta sonra ortaya çıkar. En yaygın belirtiler şunlardır:
Yüksek ateş (38–40 °C)
Şiddetli baş ağrısı
Kas ve eklem ağrıları (özellikle sırt ve bacaklarda)
Yoğun halsizlik ve yorgunluk
İştahsızlık
Mide bulantısı ve kusma
Karın ağrısı
Bazı vakalarda ishal
İlerleyen süreçte özellikle HPS gelişen hastalarda solunum yetmezliği, HFRS görülen vakalarda ise böbrek yetmezliği ve kanama gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabiliyor. Hantavirüs, nadir görülmesine rağmen yüksek ölüm oranı nedeniyle küresel sağlık otoritelerinin yakından izlediği enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Uzmanlar, özellikle kemirgenlerle temas riskinin bulunduğu alanlarda dikkatli olunması gerektiği konusunda uyarıyor.
