Birçok kişi eczaneden veya marketlerden kolayca satın alınabilen ilaçların doğası gereği güvenli olduğunu düşünüyor. Ancak uzmanlara göre reçetesiz satılması bu ilaçların tamamen zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Eczacı Umut Dokuzoğlu, Türkinform’a yaptığı değerlendirmede, yaygın kullanılan bazı ilaçların önerilen dozdan fazla alındığında, uzun süre kullanıldığında ya da yanlış amaçlarla tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti.
Dokuzoğlu, özellikle bazı ilaç gruplarında bağımlılık, kötüye kullanım ve yan etki risklerinin toplumda yeterince bilinmediğine dikkat çekti.
KODEİN BAZLI AĞRI KESİCİLERE DİKKAT
Dokuzoğlu, kodein içeren ağrı kesicilerin hafif ve orta şiddetteki ağrılarda kullanıldığını ancak tamamen zararsız olmadığını söyledi.
Kodeinin vücutta morfine dönüşerek ağrı kesici etki gösterdiğini belirten Dokuzoğlu, “Uyuşukluk, mide bulantısı, kabızlık ve baş dönmesi gibi yan etkiler görülebilir. Yüksek dozlarda ise solunum hızını yavaşlatma gibi ciddi riskler ortaya çıkabilir” dedi.
Uzun süreli kullanımda vücudun kodeine tolerans geliştirebildiğini ifade eden Dokuzoğlu, bu durumda aynı etkiyi sağlamak için daha yüksek dozlara ihtiyaç duyulabileceğini ve bunun bağımlılık riskini artırdığını vurguladı.
BURUN AÇICI İLAÇLARDA “GERİ TEPME” RİSKİ
Burun tıkanıklığını gidermek için kullanılan sprey ve damlaların da dikkatli kullanılması gerektiğini belirten Dokuzoğlu, bu ilaçların aşırı kullanımının “rinit medikamentoza” adı verilen bir tabloya yol açabileceğini söyledi.
Dokuzoğlu, “Bu durumda burun tıkanıklığı ilaca bağlı olarak tekrar eder. Kişi rahatlamak için daha sık kullanmaya başlar ve bir kısır döngü oluşur” ifadelerini kullandı.
Uzun süreli kullanımın burun mukozasında kuruluk, kanama ve bazı durumlarda ciddi hasarlara yol açabileceğini belirten Dokuzoğlu, bu tür spreylerin genellikle 3–5 günden fazla kullanılmaması gerektiğini vurguladı.
UYKU İLAÇLARI VE ÖKSÜRÜK ŞURUPLARI
Dokuzoğlu, bazı antihistaminiklerin kısa süreli uyku yardımcısı olarak kullanıldığını ancak uzun süreli kullanımın sorun yaratabileceğini ifade etti.
Prometazin gibi bazı maddelerde hızlı tolerans gelişebildiğini belirten Dokuzoğlu, “Zamanla aynı etkiyi görmek için daha yüksek dozlara ihtiyaç duyulabilir. İlacı bırakan kişilerde ciddi uykusuzluk görülebilir” dedi.
Öksürük şuruplarında bulunan dekstrometorfanın da yüksek dozlarda psikoaktif etkilere yol açabileceğini belirten Dokuzoğlu, bu nedenle özellikle gençler arasında kötüye kullanım vakalarının görülebildiğini söyledi.
MÜSHİLLERİN YANLIŞ KULLANIMI
Uyarıcı laksatiflerin de yanlış amaçlarla kullanılabildiğine dikkat çeken Dokuzoğlu, özellikle kilo kontrolü amacıyla kullanılan bu ilaçların ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade etti.
Dokuzoğlu, “Bu ilaçlar kalori emilimini engellemez. Ancak yanlış kullanım dehidrasyon, elektrolit dengesizliği ve bağırsaklarda uzun vadeli hasar riskini artırabilir” dedi.
“REÇETESİZ OLMASI RİSKSİZ OLDUĞU ANLAMINA GELMEZ”
Eczacı Umut Dokuzoğlu, reçetesiz satılan ilaçların toplumda çoğu zaman olduğundan daha güvenli algılandığını söyledi.
Dokuzoğlu, “Bir ilacın reçetesiz satılması tamamen zararsız olduğu anlamına gelmez. Bu ilaçlar da bilinçli kullanılmalı ve önerilen dozların dışına çıkılmamalıdır” diyerek vatandaşları dikkatli olmaya çağırdı.
