Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul edilse de boğazın kapanmasıyla deniz taşımacılığı ve lojistik ağlar da ciddi anlamda kriz yaşayabilir. Gelinen aşamayı Türkinform’a değerlendiren uluslararası ilişkiler ve dış politika uzmanları, Körfez’de yüklenen petrol ve doğalgaz tankerlerinin önemli bölümünün dünya pazarlarına bu boğaz üzerinden ulaştığını hatırlatıyor.
Uzmanlara göre, tam kapanmanın etkisiyle ortaya şu sonuçlar çıkabilir:
“Tanker trafiği duracak, savaş riski nedeniyle sigorta primleri hızla artacak, nakliye ücretleri artacak ve teslimat sürelerinin uzayacak.”
Özellikle enerji, petrokimya ve gübre sektörlerinin bu aksamalardan en hızlı etkilenecek alanlar olduğunu belirten uzmanlar, küresel tedarik zincirinin de bu durumdan olumsuz etkilenebileceğini belirtiyor.
Ayrıca “Enerji fiyatlarındaki artış ve nakliye gecikmeleri, küresel üretim zincirlerinde de domino etkisi yaratabilir.” görüşünü dile getiren uzmanlar, petrokimya, plastik, ağır sanayi ve havacılık yakıtı gibi enerji yoğun sektörlerde maliyetlerin hızla artmasının ihtimal dahilinde olduğuna dikkat çekiyor.
ALTERNATİF ROTALAR ARANACAK
Uzmanlara göre, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması durumunda ülkeler ve enerji şirketleri, farklı alternatiflere yönelmek zorunda kalacak. Bu seçenekler ise şöyle sıralanıyor:
Boru hatları: Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin Hürmüz’ü baypas eden bazı boru hatları bulunuyor. Ancak bu hatların kapasitesi boğazdan geçen toplam petrol miktarını karşılamaya yetmiyor.
Afrika rotası: Tankerlerin Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşarak Avrupa ve Amerika’ya ulaşması bir diğer alternatif olarak görülüyor. Ancak bu rota yolculuk süresini haftalarca uzatıyor ve maliyetleri ciddi şekilde artırıyor.
Stratejik petrol rezervleri: ABD ve bazı büyük ekonomiler, piyasadaki şok etkisini azaltmak için stratejik petrol rezervlerini devreye sokabilir.
Askeri eskort: Krizin derinleşmesi durumunda tankerlerin güvenliği için uluslararası askeri konvoy sistemi de gündeme gelebilir.
EN CİDDİ KRİZ
Enerji analistleri, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasının yalnızca Orta Doğu’yu değil, tüm dünyayı etkileyebilecek bir ekonomik kriz riski taşıdığı görüşünü dile getiriyor.
Uzmanlara göre, enerji piyasasında sert dalgalanmalar, deniz ticaretinde büyük aksama ve küresel tedarik zincirinde kırılmalara yol açacak bu kriz, “küresel ticaretin bugüne kadar içine girdiği en ciddi risk durumu” olarak değerlendiriliyor.
