İnsanlığın doğayla kurduğu ilişki, en saf halini suyla olan bağında gösteriyor. Sadece bir içecek ya da temizlik aracı olmayan su, geçmişten bugüne medeniyetlerin inşasında ve inanç sistemlerinin şekillenmesinde belirleyici rol oynadı. İnsanlık tarihi suya anlam verme arayışından ibaret sayılabilir. Suda hayatı ve ölümü araştıran insan su hakkında öğrendikleriyle ona kutsiyet atfetmiş ve hastalıklara da şifa olabileceğini düşünmüş.
SUYUN İZİ SÜMERLERDEN GÜNÜMÜZE UZANIYOR
İlk yazılı kaynaklarda su, kutsal bir anlamla birlikte yer aldı.
Sümer uygarlığında M.Ö. 3200 yıllarında kullanılan ilk yazılı sembollerden biri “a” harfiydi. Bu sembol, yalnızca suyu temsil etmiyor; aynı zamanda gözyaşını, doğurganlığı ve felaketi de simgeliyordu. Hititler, suya “watar” adını verdi. Bu kelime zamanla farklı dillere evrilerek İngilizce’de “water”, Almanca’da “wasser” gibi kullanımlara dönüştü. Ayrıca “watarwaca” kelimesiyle suyun fiil halini, yani “su olmak” ve “konuşmak” gibi anlamları da ifade ettiler.
SU, FELSEFENİN VE SANATIN KONUSU OLDU
Leonardo da Vinci suya dair derin gözlemler yaptı.
Rönesans dönemi sanatçısı Leonardo da Vinci, suyun fiziksel özelliklerinden çok onun değişken doğasına odaklandı. Notlarında suyu şu sözlerle tanımladı: “Su, kimi zaman tatlı, kimi zaman acıdır. Suyla ilgili hayat ve ölüm odaklı araştırmalar onun sadece varlığı yarattığını değil aynı zamanda ölüme de sebep olabilecek bir güce sahip olabildiğine inanılmıştır. Ona göre doğadaki her döngü suyla yazılır: doğum, yaşam, ölüm.
KUTSAL METİNLERDE SUYA VERİLEN ANLAM
İlahi kitaplarda su, sadece bir madde değil, bir simge olarak tanımlanıyor.
İslam inancında yer alan Kevser suyu, cennetteki bir nehir olmanın ötesinde, bolluğu ve rahmeti simgeler. Zemzem suyu ise hac ritüellerinin vazgeçilmez bir parçası olup, dini ve tarihi bir kimliğe sahiptir. Bizim kültürümüzde de sunun kutsal kabul edildiği bilinir. Öyle ki kullandığımız deyimlere bile yansımıştır bu. 'Su gibi aziz olmak' deyiminin kültürümüzde ne kadar kıymetli olduğu herkesçe bilinir.
SUYUN AZLIĞI, KÜRESEL BİR RİSK UNSURU
Dünyamız için kullanılabilen su miktarı gittikçe azalıyor. Kullanılabilen suyun insan ve doğa evrimi, sürekliliği için olmazsa olmaz bir önemi mevcut.
Dünya’nın toplam su varlığına bakıldığında, insanların kullanabileceği tatlı su miktarı oldukça sınırlı. Bilimsel modellere göre bu oran, küresel ölçekte bir basketbol topunun üzerine bırakılmış bir tuz tanesi kadar temsil ediliyor. Bu da su kaynaklarının ne denli kıymetli ve hassas bir dengeye bağlı olduğunu ortaya koyuyor. Günlük kullanımda yapılan israf, bu hassas dengeyi ciddi şekilde tehdit ediyor.
SUYLA UYGARLIKLARIN YÜKSELİŞİ
Su, tarih boyunca yerleşik yaşamın ve tarımın gelişmesinde belirleyici rol oynadı. Bu dönemde insanlar, tarım yapmaya ve yerleşik düzene geçmeye başladı. Arkeolog Gordon Childe bu süreci “Neolitik Devrim” olarak tanımlarken, siyaset bilimci Karl Wittfogel “Hidrolik Uygarlıklar” kavramını ortaya koydu. Bu anlayışa göre suyu yöneten toplumlar, geleceği de yönetme gücünü elinde bulundurur.
SUYUN DÖNGÜSEL DOĞASI VE VARLIKLA İLİŞKİSİ
Suyun doğadaki yolculuğu, yaşamın döngüselliğini simgeliyor.
Anne karnındaki suyla başlayan insan hayatı, mezar taşına yağan son damlayla sona eriyor gibi görünse de, bu aslında bir dönüşümün parçası. Su, buharlaşarak buluta, ardından yeniden yağmura dönüşür.
