Pakistan'ın arabuluculuğunda hazırlandığı belirtilen mutabakat metni, İran'ın bloke edilen varlıklarına erişimini ve Hürmüz Boğazı'ndaki denetim yetkisini yeniden tanımlamayı amaçlıyor. Metin henüz resmiyet kazanmamış olup, Tahran yönetiminin inceleme sürecinde olduğu bildirildi.
12 MİLYAR DOLARLIK VARLIKLAR İÇİN 60 GÜNLÜK TAKVİM
Tahran ile Washington arasında bir süredir devam ettiği iddia edilen perde arkası görüşmelerde, İran basınına yansıyan yeni detaylar dikkat çekiyor. İran devlet televizyonunun paylaştığı 14 maddelik gayriresmi mutabakat zaptına göre, ABD yönetimi İran'ın uzun süredir dondurulmuş olan mali varlıklarının 12 milyar dolarlık kısmını 60 günlük bir takvim içerisinde serbest bırakmayı taahhüt ediyor. Söz konusu adımın, taraflar arasındaki gerilimi düşürmeyi hedefleyen bir "güven artırıcı önlem" olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA YENİ DÖNEM: "MÜNHASIR YETKİ"
Mutabakatın en stratejik maddesi olarak öne çıkan konu ise Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş rejiminin yeniden belirlenmesi. Hazırlanan taslağa göre İran, boğazdan geçiş yapan gemilerin ticari statüsünü belirlemede münhasır (özel) yetkiye sahip olacak. Bu düzenleme çerçevesinde, Tahran yönetimi tarafından "tehdit" olarak görülen veya işletmecisi İran'a düşman kabul edilen hiçbir gemiye "ticari gemi" statüsü verilmeyecek. Belirlenen bu yeni kriterlere uymayan gemilerin, boğazdaki ana geçiş güzergahlarını kullanmasına izin verilmeyeceği öngörülüyor.
PAKİSTAN'IN ARABULUCULUK ROLÜ VE DİPLOMATİK SÜREÇ
İran basınında yer alan habere göre, bu hassas diplomasi trafiğinde Pakistan merkezi bir rol üstleniyor. İki başkent arasındaki iletişimi sağlayan Pakistanlı diplomatlar üzerinden yürütülen süreçte, tarafların beklentilerini karşılayacak 14 maddelik bir taslak çerçeve hazırlandı. İran tarafı, metnin içeriğini ve ortaya koyduğu taahhütleri şu an için "inceleme aşamasında" tutarak temkinli yaklaşıyor. Belgenin resmi bir kimlik kazanabilmesi için Tahran'ın üst düzey mercilerinden onay alması bekleniyor.
BÖLGESEL DENGE ARAYIŞI
Söz konusu düzenlemeler, Orta Doğu'daki enerji güvenliği ve deniz ticareti için hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'ndaki güç dengelerini değiştirebilecek nitelikte. ABD ve İran arasındaki bu olası mutabakat, bölgedeki jeopolitik gerilimi yönetilebilir bir seviyeye çekme çabası olarak yorumlanırken, piyasalar da metnin nihai halini ve uygulamaya geçip geçmeyeceğini yakından izliyor.
