İran’da dini liderlik makamında önemli bir değişim yaşandı. Uzmanlar Meclisi, 28 Şubat’ta gerçekleşen ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybettiği bildirilen Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i ülkenin yeni dini lideri olarak seçti.

Meclis tarafından yapılan açıklamada, “Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’in Uzmanlar Meclisi üyelerinin ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak seçildiği” bildirildi.

A A 20260308 40770398 40770393 M U C T E B A H A M A N E Y I N I R A N I N Y E N I L I D E R I O L D U G U D U Y U R U L D U

MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?

Mücteba Hüseyni Hamaney, 17 Eylül 1969’da İran’ın Meşhed kentinde doğdu. Eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, 1979’da ailesinin Tahran’a taşınmasının ardından dini eğitimine devam etti.

Dini eğitimini Şii ilahiyatının önemli merkezlerinden biri olan Kum’daki İslam ilimleri okullarında aldı. İleri düzey fıkıh ve usul eğitimi gören Hamaney, “içtihat” seviyesinde eğitim alarak müçtehit statüsüne ulaştı.

Şii geleneğinde müçtehitlik, İslami ilimlerde en üst seviyelerden biri kabul ediliyor ve dinî konularda bağımsız yorum yapma yetkisi anlamına geliyor.

ASKERİ VE SİYASİ GEÇMİŞİ NEDİR?

Mücteba Hamaney, 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran‑Irak Savaşı sırasında İran’ın gönüllü paramiliter gücü olan Besic saflarında cephede bulundu.

Zalim ile çıkış yapmıştı: Yalın kimdir?
Zalim ile çıkış yapmıştı: Yalın kimdir?
İçeriği Görüntüle

Resmî bir devlet görevi bulunmamasına rağmen 2000’li yılların ortalarından itibaren İran siyasetinde adı daha sık anılmaya başladı.

A A 20260308 40770398 40770396 M U C T E B A H A M A N E Y I N I R A N I N Y E N I L I D E R I O L D U G U D U Y U R U L D U

İRAN SİYASETİNDE NASIL BİR ETKİYE SAHİP?

Analistlere göre Mücteba Hamaney, İran siyasetinde özellikle dolaylı etkisi ile öne çıkan isimlerden biri. İran’daki bazı siyasi ve askeri çevrelerle güçlü ilişkiler kurduğu ileri sürülüyor.

Özellikle İran Devrim Muhafızları Ordusu içindeki bazı komutanlarla yakın ilişkileri olduğu ve 2005 ile 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde perde arkasında rol oynadığı iddiaları uluslararası medyada sıkça yer aldı.

Uzun yıllardır babasının olası halefi olarak gündeme gelen Mücteba Hamaney, buna rağmen kamuoyundan uzak ve düşük profilli bir yaşam sürmesiyle biliniyor.

İRAN’DA DİNİ LİDERİN YETKİLERİ NELER?

İran siyasi sisteminde “rehber” olarak adlandırılan dini lider, devlet yapısının en üst makamı olarak kabul ediliyor.

Dini lider;

  • İran Silahlı Kuvvetleri’nin başkomutanıdır

  • İç ve dış politikada son sözü söyleme yetkisine sahiptir

  • Yargı, güvenlik ve devlet kurumları üzerinde geniş yetkilere sahiptir

Bu nedenle İran’da cumhurbaşkanlığı makamı bulunsa da siyasi sistemde en güçlü yetki dini lidere aittir.

A A 20260308 40770398 40770394 M U C T E B A H A M A N E Y I N I R A N I N Y E N I L I D E R I O L D U G U D U Y U R U L D U

İRAN’DA DİNİ LİDER NASIL SEÇİLİR?

İran’da dini lider, halk tarafından seçilen 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından belirlenir.

Uzmanlar Meclisi üyeleri 8 yılda bir yapılan seçimlerle belirlenir. Ancak adayların seçimlere katılabilmesi için Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanması gerekir.

NE OLMUŞTU?

İran ile ABD arasındaki nükleer müzakerelerin sürdüğü dönemde, 28 Şubat’ta İsrail ve ABD tarafından İran’a yönelik askeri saldırılar düzenlendi.

Saldırılarda İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi. İranlı yetkililerin açıklamasına göre saldırılarda 1332 kişi yaşamını yitirdi.

Kaynak: AA