Türkiye’de iş kazaları, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki en önemli sorunlardan biri olmaya devam ederken, kazaların önlenmesinde yalnızca çalışanlara kişisel koruyucu ekipman sağlanmasının yeterli olup olmadığı yeniden gündeme geliyor. İş Güvenliği Uzmanı Hacer Kayhan, iş kazalarının nedenlerini insan, makine ve yönetim faktörleri üzerinden değerlendirerek, asıl hedefin kazanın sonuçlarını hafifletmek değil, kazaya yol açabilecek tehlikeyi daha en başında ortadan kaldırmak olması gerektiğine dikkat çekti.
İş kazalarının önlenmesinde kişisel koruyucu donanımların önemli bir yere sahip olduğunu belirten İş Güvenliği Uzmanı Hacer Kayhan, asıl odağın kazayı önleyici tedbirler olması gerektiğini söyledi. İş kazalarının tek bir nedene indirgenemeyeceğini vurgulayan Kayhan, çalışan, makine ve yönetim faktörlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
“İŞ KAZALARININ ÜÇ TEMEL NEDENİ VAR”
İş kazalarının nedenlerini “3M” modeli üzerinden açıklayan Kayhan, bunların “Man, Machine, Management”, yani insan, makine ve yönetim kaynaklı unsurlar olduğunu ifade etti. Kayhan, kişisel koruyucu donanımın da bu bütünün yalnızca bir parçası olduğunu belirterek, makinenin bakım ve onarımından onu kullanacak çalışanın bilgi ve tecrübesine kadar birçok faktörün birbiriyle bağlantılı olduğunu söyledi.
Bir makinenin güvenli şekilde kullanılabilmesi için yalnızca çalışanın ekipman kullanmasının yeterli olmadığını belirten Kayhan, makinenin bakımının yapılıp yapılmadığının ve operatörün gerekli bilgi ve deneyime sahip olup olmadığının da büyük önem taşıdığını vurguladı.
“KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM ÖNLEYİCİ DEĞİLDİR”
Kişisel koruyucu donanımların iş güvenliği açısından önemli olduğunu ancak kazayı ortaya çıkmadan önce engelleyen bir tedbir olarak görülmemesi gerektiğini belirten Kayhan, bunu baret örneği üzerinden açıkladı.
Kayhan, yukarıdan bir taş düşmesi halinde baretin çalışanı koruyabileceğini ancak asıl hedefin “taşın düşmemesi” olması gerektiğini söyledi. Buna göre kişisel koruyucu donanım, tehlike gerçekleştikten sonra oluşabilecek zararı azaltmaya yönelik son savunma noktalarından biri olarak değerlendirilmeli.
“TÜRKİYE’DE EN SON ÖNLEME EN ÇOK ODAKLANIYORUZ”
Dünyada iş güvenliği uygulamalarında önleyici tedbirlere ciddi kaynak ayrıldığını belirten Kayhan, Türkiye’de ise kişisel koruyucu donanıma gereğinden fazla ağırlık verildiğini savundu.
Kayhan, risk analizinde izlenmesi gereken yaklaşımın öncelikle tehlikeyi ortadan kaldırmak, bu mümkün değilse ikame etmek, ardından mühendislik önlemleri ve idari önlemler almak olduğunu ifade etti. Kişisel koruyucu donanımın ise bu aşamaların ardından devreye girmesi gerektiğini belirtti.
“TEHLİKEYİ ORTADAN KALDIRMAK İLK ADIM OLMALI”
İş güvenliğinde temel yaklaşımın kazanın sonuçlarıyla mücadele etmek yerine, kazaya yol açabilecek tehlikeyi mümkün olduğunca ortadan kaldırmak olması gerektiğini vurgulayan Kayhan, Türkiye’de kaynakların ve çabanın bu hiyerarşinin son basamağında yoğunlaşmasının önemli bir sorun olduğunu söyledi.
Kayhan, “Kişisel koruyucu donanım çok önemli ama kişisel koruyucu donanım önleyici değildir” diyerek, iş kazalarını azaltmak için yalnızca çalışanlara ekipman dağıtılmasının yeterli olmayacağını belirtti.
Uzman, etkili bir iş güvenliği sistemi için tehlikelerin kaynağında ortadan kaldırılması, makinelerin güvenli hale getirilmesi, çalışanların doğru şekilde eğitilmesi ve yönetimsel önlemlerin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
