İsrail siyasetinde dengeler yeniden sarsılıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyon, Ultra Ortodoks partilerin hükümetten ayrılmasıyla ciddi bir krizle karşı karşıya kaldı. Koalisyonun temel taşlarından biri olan Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) ittifakını oluşturan Degel HaTorah ve Agudat Israel partileri, hükümetten çekilme kararı aldı.
İstifalar, uzun süredir İsrail gündemini meşgul eden Haredi (Ultra Ortodoks Yahudiler) gençlerin zorunlu askerliğe tabi tutulması meselesi nedeniyle yaşandı. İsrail Yüksek Mahkemesi'nin 25 Haziran 2024'te aldığı kararla, Haredilerin askerlikten muaf tutulmasına yönelik yasal dayanağın ortadan kalktığı ilan edilmişti.
80 BİN HAREDİ GENCİNE ASKERLİK EMRİ
Mahkeme kararı sonrasında İsrail yönetimi, yaklaşık 80 bin Haredi erkekten 24 binine celp kağıdı gönderdi. Kalanların ise bu ay itibarıyla askere alınmak üzere çağrılması bekleniyor. Ancak bu adımlar, koalisyon içindeki dini partilerde büyük bir huzursuzluk yarattı.
Şas Partisi’nin de koalisyondan çekilme hazırlığında olduğu iddia ediliyor. Eğer 11 sandalyeli Şas da hükümetten ayrılırsa, Netanyahu’nun koalisyonu Meclis’teki 61 sandalyelik çoğunluğu kaybedecek ve azınlık hükümeti statüsüne düşecek.
AZINLIK HÜKÜMETİ Mİ, ERKEN SEÇİM Mİ?
İsrail basını, bu gelişmelerin doğrudan erken seçim anlamına gelmediğini vurguluyor. Netanyahu, çoğunluğu kaybetse de teknik olarak azınlık hükümeti olarak görevde kalabilir. Ayrıca 27 Temmuz'da Meclis’in üç aylık tatile girecek olması, Netanyahu’ya perde arkasında pazarlıklar yapabilmesi için zaman kazandırıyor.
Ancak tablo sadece Haredi partilerle sınırlı değil. Radikal sağcı ortaklar da Netanyahu üzerindeki baskıyı artırıyor.
Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Gazze’de ateşkes sağlanması durumunda koalisyondan çekileceklerini ilan etti.
HAREDİLER PROTESTOYA HAZIRLANIYOR
Önümüzdeki haftalarda başlayacak olan Bein Hazmanim (Yeşiva Tatili) döneminde, askere çağrılan Haredi gençlerin resmi olarak yoklama kaçağı durumuna düşmesi bekleniyor. Bu da toplu gözaltılar ve kitlesel protestoları tetikleyebilir. Şas Partisi'nden ismini vermek istemeyen bir yetkili, böyle bir senaryoda "İsrail sokaklarının büyük gösterilere sahne olabileceğini" belirtti.
NETANYAHU STRATEJİK HAMLE PEŞİNDE
Tüm bu baskılar, Netanyahu’nun erken seçime kendi belirleyeceği zamanda gitme fikrine sıcak bakmasına neden olabilir. Öte yandan, UTJ ve Şas gibi dini partilerin istifa tehdidini pazarlık unsuru olarak kullandığı ve henüz tüm köprüleri atmadıkları da konuşuluyor.
Ancak hükümetin ekim ayındaki yeni yasama dönemine kadar Haredilerin askerliği konusunda bir uzlaşmaya varamaması durumunda, koalisyonun tamamen dağılması da ihtimaller arasında yer alıyor.
İsrail siyasetinde yeni bir fırtına kapıda. Netanyahu, hem dini blokların hem de radikal sağcıların baskısı altında rotasını belirlemeye çalışıyor.
