ABD-İran gerilimi ve ateşkes sürecinin ardından Hürmüz Boğazı yeniden küresel gündemin merkezine oturdu. Son olarak Tahran’ın, boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti talep etmesi ve bunun İran riyali üzerinden yapılması talebi, enerji piyasalarından deniz ticaretine kadar geniş yankı uyandırdı.
İran'ın şartının Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiği ve taşınan yükün değeri baz alındığında, Tahran ekonomisine ciddi bir katkı sağlayacağı gün yüzüne çıkıyor. İran denetimindeki Hürmüz Boğazı’ndan normal dönemde geçen gemi sayısı üzerinden hesap yapıldığında İran’a yıllık 10 milyar dolara varacabilecek bir gelir kapısı açılacağı belirtiliyor.
HÜRMÜZ’DEN YILDA KAÇ GEMİ GEÇİYOR?
Hürmüz Boğazı, dünyanın en yoğun enerji geçiş noktalarından biri olması nedeniyle normal zamanda yoğun bir geçiş yüküne sahip. Hürmüz’den ortalama günlük 100-130 arasında gemi geçiş yapıyor. Hürmüz Boğazı için yılda 30 bin gemi üzerinden hesap yapıldığında farklı senaryolarda İran için devasa rakamlar ortaya çıkıyor.
İRAN ÜCRET ALIRSA NE KADAR KAZANIR?
İran’dan gemi başına alınacak riyale ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, Süveyş ve Panama Kanalı gibi dünyadaki örnekler üzerinden farklı senaryo tipinden gelir hesaplaması çıkarılabiliyor.
İran’ın düşük ücret modeli ile boğazdan geçen gemi başına 50 bin dolar ücret istemesi halinde yıllık 1,5 milyar dolar gibi bir gelir ortaya çıkıyor.
İran’ın orta seviyede bir ücret olarak görülen gemi başına 100 bin dolar ücret talep etmesi halinde 3 milyar dolar gibi bir rakam ortaya çıkarken, yüksek ücret olarak kabul edilen gemi başı 200 bin dolar gibi bir rakam talep etmesi durumunda ise yıllık 6 milyar dolar büyüklüğünde yeni bir gelir kapısını aralamış olacak.
MASADAKİ EN TARTIŞMALI KONU OLABİLİR
İran’ın Hürmüz’den geçecek gemilerden para talep etmesinin ABD ile müzakerelerde nükleer silahlanma konusundan sonra en çok tartışılabilecek meselelerin başında olacağı öngörülüyor. ABD’nin özellikle Hürmüz’den geçişlerde ‘Riyal’ şartına sıcak bakmayacağı ve bu talebe red cevabı vereceği belirtiliyor.
