Litvanya'da çocukların ruh sağlığını ve dijital güvenliğini korumak adına köklü bir adım atılıyor. Milletvekili Daiva Ulbinaite tarafından sunulan yasa teklifi, ülkede "dijital yetişkinlik" yaşının 16 olarak belirlenmesini öngörüyor. Reşit olmayanların neredeyse tamamının internet kullandığı ve her dört çocuktan birinin dijital bağımlılıktan etkilendiği Litvanya'da, bu düzenleme ile çocukların platformlara bağımsız erişimi kısıtlanacak. Tasarı, sadece bir kısıtlama değil, aynı zamanda teknoloji devlerine yönelik ağır denetimler ve yaş doğrulama zorunlulukları da içeriyor.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 97’Sİ HER GÜN ÇEVRİM İÇİ
Milletvekili Ulbinaite'nin paylaştığı veriler, Litvanya'daki tablonun ciddiyetini ortaya koydu. Ülkedeki reşit olmayan çocukların yüzde 97'sinin her gün internette vakit geçirdiğini belirten Ulbinaite, özellikle 13-17 yaş grubundaki gençlerin yarısının telefonlarını sürekli kontrol ettiğini ifade etti. Okul çağındaki çocukların yaklaşık yarısında "sorunlu sosyal medya kullanımı" belirtileri görüldüğünü vurgulayan vekil, bu durumun bir halk sağlığı sorununa dönüştüğüne dikkat çekti.
TIKTOK MEYDAN OKUMALARI VE ÖLÜMCÜL RİSKLER
Düzenlemenin en önemli gerekçelerinden biri olarak, sosyal medya platformlarında hızla yayılan "meydan okuma" (challenge) videoları gösterildi. Özellikle TikTok gibi mecralarda çocukların kendilerine zarar vermesine ve hatta ölümlü vakalara yol açan akımların Litvanya'da da can yakmaya başladığı belirtildi. Ulbinaite, uzmanların ve çocuk hakları savunucularının tavsiyeleri doğrultusunda, 16 yaşın altındaki bireylerin bu tür riskli içeriklerden ebeveyn denetimiyle korunması gerektiğini savundu.
TELEFON YASAĞIYLA ORTAYA ÇIKAN "YOKSUNLUK" TABLOSU
Dijital Etik Merkezi Başkanı Rasa Jauniskiene, okullarda uygulanan cep telefonu yasaklarının çocuklardaki bağımlılığın gerçek boyutunu gözler önüne serdiğini açıkladı. Telefonları ellerinden alınan bazı çocukların titreme, dolaplara vurma ve yerinde duramama gibi ciddi yoksunluk belirtileri gösterdiğini söyleyen Jauniskiene, "Telefon çocuğun elindeyken bu bağımlılığı tespit etmek imkansızdı; yasakla birlikte yardıma ihtiyacı olanları nihayet gördük" diyerek yasanın önemini vurguladı.
TEKNOLOJİ DEVLERİNE TEKNOLOJİK DENETİM ŞARTI
Hazırlanan yasa tasarısı, sosyal medya platformlarına sadece kural koymakla kalmıyor, teknik zorunluluklar da getiriyor. Platformlar, artık kullanıcının beyanına dayalı yaş bilgisi yerine güvenilir ve teknoloji temelli "yaş doğrulama" sistemlerini kullanmak zorunda kalacak. Bu kurallara uymayan şirketlere ağır idari para cezaları verilmesi ve yetkili kurumlarca sürekli denetlenmeleri planlanıyor. Öneri, ülkede çocukların dijital dünyadaki konumu üzerine geniş kapsamlı bir tartışma başlatmayı hedefliyor.
