Ünlü moda tasarımcısı Cemil İpekçi, yaptığı açıklamada Bodrum'daki evini ileride müze ve atölye olarak değerlendirilmek üzere bırakmak istediğini söyledi. İpekçi, cenaze törenine ilişkin vasiyetinde ise, "Cenazemde dini tören istemiyorum. Gül yağları ile yıkanıp üstüme maşlah geçirsinler" ifadelerini kullandı. Bu açıklamanın ardından "maşlah nedir?" sorusu kısa sürede gündeme taşındı.
MAŞLAH NEDİR?
Maşlah, geçmişte özellikle Türk ve Orta Doğu toplumlarında kullanılan, bol kesimli ve pelerin görünümüne sahip geleneksel bir üst giysisidir. Uzun, hafif ve rahat yapısıyla dikkat çeken bu kıyafet; hem ev içinde hem de dışarıda kullanılabilirdi. Günümüzde daha çok tarihi kaynaklarda, kültürel araştırmalarda ve geleneksel giyim koleksiyonlarında yer almaktadır.
Kelime kökeni Arapçaya dayanan maşlah, zaman içinde Osmanlı giyim kültürünün önemli parçalarından biri haline geldi. Özellikle kadınların elbise üzerine kolaylıkla giyebilmesi için tasarlanan bu giysi, sade yapısına rağmen işlevsel özellikleriyle öne çıktı.
MAŞLAH NASIL BİR KIYAFETTİR?
Maşlah, geniş kesimi ve derin kol yırtmaçları sayesinde hareket kolaylığı sağlayan bir üstlüktür. Genellikle ince kumaşlardan üretilir ve elbisenin üzerine rahatlıkla geçirilebilir. Pelerin ya da bol cübbe görünümünde olan bu giysi, vücudu tamamen örtecek şekilde tasarlanır.
Bazı örnekleri işlemeli ve süslemeli olarak hazırlanırken, günlük kullanım için üretilen modeller daha sade olurdu. Mevsime göre farklı kumaş türleri tercih edilirdi.
MAŞLAHI KİMLER GİYERDİ?
Maşlah, Osmanlı döneminde hem şehirli hem de kırsal kesimde yaşayan kadınlar tarafından kullanıldı. Şehirlerde sabahlık ya da ev kıyafeti olarak tercih edilirken, köy ve kasabalarda dış giyim amacıyla giyilirdi.
Bunun yanı sıra bazı bölgelerde erkekler için de benzer üstlükler kullanılsa da, "maşlah" kelimesi daha çok kadın giyimiyle özdeşleşmiştir. Geleneksel yaşamın önemli parçalarından biri olan bu kıyafet, farklı coğrafyalarda çeşitli biçimlerde varlığını sürdürmüştür.
MAŞLAHIN KÜLTÜREL ÖNEMİ NEDİR?
Maşlah, yalnızca bir kıyafet değil, aynı zamanda Osmanlı ve Orta Doğu giyim kültürünün izlerini taşıyan tarihi bir unsur olarak kabul edilir. Geleneksel yaşam tarzını ve dönemin estetik anlayışını yansıtan bu giysi, günümüzde müzelerde, etnografik araştırmalarda ve moda tarihine ilişkin çalışmalarda incelenmektedir.
Cemil İpekçi'nin vasiyetinde bu kelimeyi kullanması, geçmişle bağ kuran kültürel unsurların günümüzde de yaşamaya devam ettiğini bir kez daha gündeme getirdi.
CEMİL İPEKÇİ NEDEN MAŞLAH İSTEDİ?
Osmanlı ve geleneksel Türk giyim kültürüne olan ilgisiyle tanınan Cemil İpekçi'nin, cenaze vasiyetinde maşlah kullanılmasını istemesi, tarihi ve kültürel değerlere verdiği önemi yansıtan bir tercih olarak öne çıktı. Geleneksel dokulara ve geçmişin estetik anlayışına sık sık çalışmalarında yer veren İpekçi, bu isteğiyle kendi kültürel yaklaşımını vasiyetine de taşıdı.
