1 Kasım 1952 günü Ankara merkezli yayın hayatına başlayan “Mavi” dergisi edebiyat hayatımızın gündemine oturdu. Attila İlhan ve arkadaşları tarafından yayınlanmaya başlayan dergi, kısa sürede büyük bir itirazın ev sahibi haline geldi.
O dönem Türk şiirinde ciddi şekilde tartışılan “Garip” ve “İkinci Yeni” akımına itiraz eden Maviciler, kendilerine ait tamamen farklı bir sanat anlayışını savundu.
Attila İlhan’ın önderliğinde Ferit Edgü, Ahmet Oktay, Yılmaz Gruda, Tahsin Yücel, Orhan Duru gibi isimler Mavi dergisi yazarları arasındaydı. Maviciler olarak tanımlanan bu isimler döneminin en çok okunan edebiyatçılarındandı.
Maviciler, şiirin merkezinde yer alan tartışmaya dahil olarak isimlerini duyurdu. Attila İlhan, “Garip” akımına karşı çıktı. Garipçilerin şiirdeki geleneği reddetmesi ve şiiri basite indirgemesine itiraz etti. Mavi akımına göre şiir zengin ve kapalı bir anlatıma sahip olmalıydı. Garipçilerin yaptığı gibi basit bir formun şiir olması, sanatsal nitelik taşıması mümkün değildi.
Bu konuda Maviciler ve İkinci Yeni şairleri hem fikirdi. O dönemde İkinci Yeni hareketi, Muzaffer İlhan Erdost’un öncülüğünde tanımlanmıştı. Cemal Süreya, Sezai Karakoç, Edip Cansever, Turgut Uyar gibi şairler ikinci yeni hareketinin temsilcileriydi.
Mavicilerin “Kaptan” olarak tanımladığı Attila İlhan, İkinci Yeni’nin hedefi olmadığını iddia etti. İki grup arasındaki ilk ayrım bu sebeple ortaya çıktı. İlhan’a göre ikinci yeni şiiri amaca matuf yazılan bir şiir değildi. Sanatın hangi amaç uğruna yapıldığını şairleri de bilmiyordu. Dolayısıyla, Maviciler ile ikinci yeni kıyaslanamazdı. İki akımında Garip hareketine karşı çıkması onları müşterek bir anlayışta bir araya getiremezdi.
Maviciler, İkinci Yeni’ye Neden Karşı Çıktı?
İkinci yeni hareketinin, folklor ve gelenek Maviciler için yanlış bir anlayıştı. Cemal Süreya’nın kurumsallaştırdığı “Folklor şiire düşman” sözüne başta Attila İlhan karşı çıkıyordu. Divan edebiyatından, halk edebiyatından beslenmeyen bir şiirin yetersiz olacağına dair yazılar yayınlıyor ve ikinci yeninin anlayışının Garip hareketinin de ötesine geçerek bozulmaya yol açtığını söylüyordu.
Ancak İkinci Yenici şairler, Mavicilerin ithamlarına yanıt vermedi. Dolayısıyla yaşanan teorik tartışma tek taraflı kaldı. İlgili durumdan dolayı edebiyatımızda Mavi – İkinci Yeni atışmaları görülmedi.
Maviciler, İkinci Yenicileri kıskandı mı?
Edebiyat tarihçilerinin bir kısmı Mavi hareketinin, dönemin en popüler şiir hareketi olan İkinci Yeni karşıtlığını edebiyat dünyasındaki olaylara bağlar. Mavicilerin şiiri ile ikinci yeni şiirinin birbirine benzediğine değinir ve İkinci yeninin popülerliğinin Mavicileri rahatsız ettiğini iddia eder.
Fakat bu durum yalnızca bir iddiadır. Tespiti yoktur. Edebiyat dünyasında araştırma yapan isimler, Mavi akımının başlı başına bir anlayışı savunduğu konusunda hem fikirdir.
