Stres ve anksiyeteyle başa çıkmak için önerilen en yaygın yöntemlerden biri olan farkındalık (mindfulness) ve meditasyon uygulamaları, son araştırmalara göre her zaman güvenli değil. Bilimsel çalışmalar, bu uygulamaların bazı bireylerde ciddi ve kalıcı psikolojik yan etkilere yol açabileceğini ortaya koyuyor.
Kökeni 1500 yıl öncesine dayanan Budist meditasyon biçimlerinden biri olan mindfulness, anlık duygu, düşünce ve bedensel hislere odaklanmayı temel alıyor. Ancak Dharmatrāta Meditasyon Yazmaları gibi kadim metinler bile bu uygulamaların depresyon, disosiyasyon, psikotik epizodlar gibi olası olumsuz etkilerini belgeliyor.
Araştırmalar: Her 10 Kişiden 1’i Ciddi Yan Etki Yaşıyor
2022 yılında ABD’de 953 düzenli meditasyon uygulayıcısıyla yapılan bir araştırma, katılımcıların yüzde 10’undan fazlasının yaşam kalitelerini düşüren ve en az bir ay süren olumsuz psikolojik etkiler yaşadığını ortaya koydu.
Daha da çarpıcısı, bu etkiler yalnızca geçmişte ruh sağlığı sorunu yaşamış bireylerde değil, hiçbir psikiyatrik öyküsü olmayan kişilerde de gözlemleniyor.
2020’de yayımlanan ve 40 yılı kapsayan kapsamlı bir bilimsel derleme ise en sık görülen olumsuz etkilerin anksiyete, depresyon, yoğun korku, disosiyasyon ve psikotik semptomlar olduğunu gösterdi.
‘Uygulayıcılar Uyarılmıyor, Etik Tartışmalar Gündemde’
Coventry Üniversitesi'nden Prof. Miguel Farias, The Conversation'da kaleme aldığı yazısında farkındalık uygulamalarının potansiyel zararlarına yeterince dikkat çekilmediğini belirtiyor. Eğitimler, dijital uygulamalar ve rehber kitaplar genellikle bu riskleri göz ardı ediyor.
2023 yılında yayımlanan McMindfulness adlı kitabında Budist rahip Ronald Purser, bu uygulamaların bir tür "kapitalist maneviyata" dönüştüğünü ve yalnızca ABD'de 2,2 milyar dolarlık bir sektöre dönüştüğünü vurguluyor. Mindfulness hareketinin öncülerinden Jon Kabat-Zinn bile 2017'de yaptığı bir açıklamada, bu alandaki pozitif araştırmaların yüzde 90’ının düşük kaliteli olduğunu kabul etmişti.
Çocuklar Üzerinde de Tartışmalı Sonuçlar
İngiltere’de 84 okulda 8 binden fazla çocukla yapılan geniş kapsamlı bir çalışma, mindfulness eğitimi alan 11-14 yaş grubundaki çocukların ruh sağlığında anlamlı bir iyileşme gözlemlenmediğini, hatta bazı hassas bireylerde zarar yaratabileceğini ortaya koydu.
Zarar Görenler İçin Klinik Destek Hatları Kuruldu
ABD'de ağır meditasyon yan etkileri yaşayan bireyler için özel klinik destek hizmetleri sunuluyor. Ayrıca bu deneyimleri yaşayan kişiler tarafından oluşturulmuş dijital platformlar ve akademik kaynaklar da giderek artıyor.
