1918’de kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu olarak kabul edilir ve “Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez” sözüyle Türk dünyasında sembol bir isim haline gelmiştir.
MEHMET EMİN RESULZADE KİMDİR?
Mehmet Emin Resulzade, Azerbaycanlı siyasetçi, gazeteci ve düşünürdür. 1918 yılında kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kurucu liderlerinden biri ve Azerbaycan Milli Konseyi’nin başkanıdır. Bu nedenle Azerbaycan devletinin kurucusu olarak kabul edilir.
Türk dünyasında milliyetçilik, bağımsızlık ve demokrasi fikirlerinin önemli savunucularından biri olarak bilinir.
MEHMET EMİN RESULZADE NEREDE VE NE ZAMAN DOĞDU?
Mehmet Emin Resulzade 31 Ocak 1884 tarihinde Bakü yakınlarındaki Novhanı köyünde doğdu. Babası din âlimi Hacı Molla Ali Ekber’dir. Küçük yaşlarda Arapça ve Farsça öğrenmiş, daha sonra Rus-Müslüman okulunda eğitim almıştır.
Genç yaşta siyasi ve entelektüel faaliyetlere yönelmiştir.
MEHMET EMİN RESULZADE EVLİ MİYDİ?
Evet, evliydi.
1908 yılında Umbulbanu Hanım ile evlendi. Bu evlilikten dört çocuğu oldu:
- Latife
- Halide
- Resul
- Azer
Sovyet dönemindeki baskılar nedeniyle ailesi ağır baskılar gördü; bazı aile üyeleri sürgüne gönderildi.
MEHMET EMİN RESULZADE HANGİ MESLEKLERİ YAPTI?
Resulzade hayatı boyunca birçok farklı alanda faaliyet gösterdi:
Gazeteci
Genç yaşta gazeteciliğe başladı ve birçok gazete ve dergide yazılar yazdı.
Siyasetçi
Azerbaycan bağımsızlık hareketinin liderlerinden biri oldu ve Milli Konsey başkanlığı yaptı.
Yazar
Siyaset, demokrasi ve Türk dünyası hakkında birçok kitap yazdı.
Düşünür ve ideolog
Türk dünyasında milliyetçilik ve özgürlük düşüncesinin önemli teorisyenlerinden biri olarak kabul edilir.
MEHMET EMİN RESULZADE AZERBAYCAN CUMHURİYETİ’Nİ NASIL KURDU?
1917’de Rusya’da yaşanan devrim sonrası Kafkasya’da siyasi boşluk oluştu. Bu süreçte Resulzade ve arkadaşları Azerbaycan Milli Konseyi’ni kurdu.
28 Mayıs 1918’de Azerbaycan’ın bağımsızlığı ilan edildi ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu.
Bu cumhuriyet, Müslüman dünyasında kurulan ilk demokratik ve parlamenter cumhuriyet olarak kabul edilir.
MEHMET EMİN RESULZADE’NİN EN ÜNLÜ SÖZÜ NEDİR?
Resulzade’nin en ünlü sözü şudur:
“Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez.”
Bu söz Azerbaycan bağımsızlık hareketinin sembolü haline gelmiştir.
MEHMET EMİN RESULZADE NEDEN SÜRGÜNE GİTTİ?
1920 yılında Azerbaycan Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi.
Bu gelişmenin ardından Resulzade ülkesini terk etmek zorunda kaldı ve hayatının büyük bölümünü sürgünde geçirdi. Türkiye, Polonya ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde Azerbaycan’ın bağımsızlığı için çalışmalar yürüttü.
MEHMET EMİN RESULZADE TÜRKİYE’DE NE YAPTI?
Resulzade uzun yıllar Türkiye’de yaşadı ve Ankara’ya yerleşti.
1949 yılında Ankara’da Azerbaycan Kültür Derneği’ni kurdu ve Azerbaycan davasını anlatmaya devam etti.
Ayrıca konferanslar verdi ve birçok kitap yazdı.
MEHMET EMİN RESULZADE NE ZAMAN ÖLDÜ?
Mehmet Emin Resulzade 6 Mart 1955 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetti. Cenazesi Ankara’daki Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi.
Bugün hem Azerbaycan’da hem de Türkiye’de saygıyla anılmaktadır.
MEHMET EMİN RESULZADE NEDEN ÖNEMLİDİR?
Resulzade şu nedenlerle tarihsel açıdan çok önemli bir isimdir:
- Azerbaycan devletinin kurucu lideridir
- Türk dünyasında bağımsızlık düşüncesinin öncülerindendir
- Gazetecilik ve düşünce hayatında önemli eserler bırakmıştır
- Azerbaycan milli kimliğinin oluşmasında büyük rol oynamıştır
Bugün Azerbaycan’da birçok cadde, okul ve kurum onun adını taşımaktadır.
