Orta Doğu’daki çatışmaların küresel piyasalara etkisi ve yurt içindeki tarife düzenlemeleriyle enerji enflasyonu yıllık bazda yüzde 47,22’ye ulaşarak nisan ayının en çok konuşulan kalemi oldu.
ENERJİ GRUBUNDA SON İKİ AYIN TOPLAM ARTIŞI YÜZDE 20’YE DAYANDI
TCMB raporuna göre, nisan ayında enerji fiyatları yüzde 14,40 gibi belirgin bir oranda yükselerek aylık enflasyonun ana sürükleyicisi oldu. Orta Doğu’da devam eden askeri gerginliklerin uluslararası enerji maliyetleri üzerindeki baskısı, yurt içi piyasalarda doğrudan hissedildi. Bu gruptaki artış trendi incelendiğinde, son iki ayda yaşanan kümülatif yükselişin yüzde 20 sınırına yaklaşması, dezenflasyon sürecinde enerji maliyetlerinin ne denli büyük bir risk oluşturduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Akaryakıt ve tüp gaz gibi doğrudan ithalata bağlı kalemlerdeki yukarı yönlü seyir, nisan ayı boyunca maliyet baskısını canlı tuttu.
DOĞAL GAZ VE ELEKTRİKTE KADEMELİ TARİFE DÖNEMİ
Nisan ayındaki fiyat hareketlerinde mesken tarifelerine yönelik yapılan yeni düzenlemeler, enerji kalemindeki artışı daha da derinleştirdi. Özellikle doğal gazda, daha önce elektrikte uygulanan sisteme benzer şekilde "kademeli fiyat" modeline geçildi. Bu uygulama kapsamında fazla tüketim yapan hanelerin daha yüksek birim fiyat üzerinden faturalandırılması, meskenlere yönelik doğal gaz fiyatlarının bir ayda yüzde 45,10 gibi rekor bir seviyede artmasına yol açtı. Elektrik fiyatları ise hidrolik enerji üretimindeki artışın sağladığı maliyet avantajıyla, ulusal tarife artışının altında kalarak yüzde 16,90 oranında bir artış sergiledi.
AKARYAKIT ZAMLARI ULAŞTIRMA MALİYETLERİNİ TETİKLEDİ
Enerji grubundaki fiyat patlaması sadece faturalarla sınırlı kalmayıp, ulaştırma ve hizmet sektörlerine de doğrudan yansıdı. Akaryakıt fiyatlarında süregelen artışlar, ulaştırma hizmetlerinde yüzde 6,17’lik güçlü bir fiyat artışını beraberinde getirdi. Bu durumun en somut örneği, yüzde 18,49 oranında artış gösteren hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatlarında görüldü. Deniz ve kara yolu taşımacılığındaki fiyat artışları da enerji maliyetlerindeki bu keskin yükselişten kaçamayarak aylık bazda yüzde 4'ün üzerinde bir seyir izledi. Enerji, dolaylı yoldan hizmet enflasyonunu besleyen ana damar haline geldi.
ÜRETİCİ KANADINDA ENERJİ MALİYETLERİ BASKIYI ARTIRIYOR
Yurt içi üretici fiyatlarındaki (Yİ-ÜFE) görünüm, enerji maliyetlerinin üretim zincirindeki ağırlığını bir kez daha teyit etti. Nisan ayında üretici fiyatları yüzde 3,17 artarken, ana sanayi grupları içinde en yüksek artış yüzde 4,84 ile yine enerji kaleminde kaydedildi. Sektörel bazda bakıldığında ham petrol, doğal gaz ve rafine edilmiş petrol ürünlerindeki fiyat sıçramaları, sanayicinin üretim maliyetlerini doğrudan yukarı çekti. Merkez Bankası raporunda, jeopolitik gelişmelerin ve enerji nakliyatındaki olası aksamaların önümüzdeki dönemde de enflasyonun ana eğilimi üzerinde belirleyici bir risk unsuru olmaya devam edeceği vurgulandı.
