Türkiye’de emeklilik sistemi, 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle birlikte köklü bir değişim sürecine girdi. Bu düzenleme, özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için yaş şartını tamamen ortadan kaldırırken, bu tarihten sonra işe girenler için farklı bir yol haritası çizdi. Güncel SGK verilerine göre Türkiye'de yaklaşık 23,3 milyon aktif sigortalı bulunuyor ve bu çalışanların emeklilik hayalleri, ilk sigorta giriş tarihlerine göre üç ana grupta şekilleniyor.
EYT KAPSAMINDA KİMLER YAŞ ŞARTI OLMADAN EMEKLİ OLABİLİR?
8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olan vatandaşlar için 2023 yılında yapılan yasal düzenleme ile yaş sınırı tamamen kaldırıldı. Bu grupta yer alan milyonlarca çalışan için emeklilikte artık sadece prim günü ve sigortalılık süresi kriterleri dikkate alınıyor.
Bu kapsamda emeklilik hakkı kazananlar için şartlar şöyledir:
- SSK'lılar: İşe giriş tarihine göre $5000$ ile $5975$ arasında değişen prim gün sayısını tamamlamak.
- Kadınlar: 20 yıllık sigortalılık süresini doldurmak.
- Erkekler: 25 yıllık sigortalılık süresini doldurmak.
- Bağ-Kur ve Emekli Sandığı: Kadınlarda $7200$, erkeklerde $9000$ prim gününü tamamlamış olmak.
Bu şartları yerine getirenler, yaşlarına bakılmaksızın emeklilik dilekçesi verebilmektedir. Ancak prim günü eksik olanlar için süreç, bu eksiklik tamamlanana kadar devam etmektedir.
1999 VE 2008 ARASI SİGORTALI OLANLAR KAÇ YAŞINDA EMEKLİ OLUR?
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı işe giriş bildirgesi verilenler için sistemde yaş şartı korunmaya devam ediyor. Bu dönemde işe başlayan yaklaşık 5 milyon çalışanı ilgilendiren emeklilik tablosunda yaş sınırları şu şekilde uygulanıyor:
- Kadın çalışanlar: $7000$ prim gününü doldurmaları şartıyla 58 yaşında emekli olabiliyor.
- Erkek çalışanlar: $7000$ prim gününü tamamlamaları durumunda 60 yaşında emekliliğe hak kazanıyor.
Bu gruptakiler için sigortalılık süresi şartı aranmamakta, sadece belirlenen prim gününün doldurulması ve yaş haddine ulaşılması yeterli olmaktadır. Geç işe girenler için bu durum bir avantaj sağlasa da, yaş sınırı EYT grubuna göre en büyük farkı oluşturuyor.
65 YAŞINDA EMEKLİLİK ŞARTI KİMLERİ KAPSIYOR?
30 Nisan 2008 tarihinden sonra sigorta girişi yapılanlar için emeklilik sistemi kademeli bir artış öngörüyor. Bu grupta yer alan çalışanların emekli olabilmesi için SSK kapsamında $7200$, Bağ-Kur ve kamu personeli kapsamında ise $9000$ prim gününü doldurması gerekiyor. 65 yaş sınırı ise şu kriterlere göre devreye giriyor:
- Bağ-Kur ve Memurlar: 2020 yılı ve sonrasında işe başlayan erkekler ile 2021 yılı sonrası işe başlayan kadınlar için emeklilik yaşı 65 olarak uygulanacak.
- SSK'lı Çalışanlar: 2024 yılından sonra işe giren erkekler ve 2028 yılından sonra işe giren kadınlar 65 yaş sınırına tabi olacak.
- Kademeli Artış: Prim gününü 2035 yılına kadar tamamlayamayanlar için yaş sınırı her iki yılda bir artarak ilerliyor. Eğer prim gününüzü tamamlamanız 2044 yılı ve sonrasına kalırsa, sigorta girişiniz ne olursa olsun 65 yaşında emekli olmanız gerekecek.
Mevcut projeksiyonlara göre yaklaşık 3 milyon çalışanın doğrudan 65 yaş sınırına takılacağı, prim eksiği olan milyonlarca kişinin de ilerleyen yıllarda bu kapsama dahil olacağı öngörülüyor.
