Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi sınırında meydana gelen ve Bhotekoshi Nehri'nin taşmasıyla devasa bir yıkıma yol açan sel felaketinde acı bilanço ağırlaşıyor. 165 kişinin hayatını kaybettiği, yüzlerce turistin kaybolduğu afetle ilgili incelemelerini sürdüren bilim insanları; sarsıntının depremden değil, küresel ısınmayla tetiklenen devasa bir buzul ve kaya heyelanından kaynaklandığını belirledi.
FAZLA SİSMİK ENERJİ HEYELANDAN KAYNAKLANDI
Bhotekoshi Nehri’ndeki taşkınla başlayan yıkımda Nepal polisince açıklanan son bilançoya göre 165 kişi yaşamını yitirdi. Felaketin ana kaynağını araştıran bilim insanları, sismik verilere dair önemli tespitlerde bulundu.
Kaliforniya Üniversitesi'nden jeolog Daniel Shugar, uydu verileri ışığında tespit edilen sismik enerjinin sanılanın aksine bir deprem değil, devasa bir buzul kütlesinin kopmasıyla tetiklenen kaya heyelanı tarafından üretildiğini bildirdi. Katmandu merkezli ICIMOD'dan Saswata Sanyal da bu hareketin nehir yatağında ani ve devasa bir dalgalanmaya yol açtığını kaydetti.
BUZUL GÖLÜ PATLAMASI İHTİMALİ ZAYIF
Geçen yıl bölgede yaşanan selin aksine uzmanlar bu kez bir göl taşkını kanıtına rastlamadı. Berlin Özgür Üniversitesi'nden jeomorpholoji profesörü Wolfgang Schwanghart konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
Şu ana kadar uydu görüntüleri, sel yolunun yukarısında büyük bir göl olmadığını gösteriyor; bu da bir buzul gölü taşkını ihtimalini tamamen devre dışı bırakıyor.
Bölgede son bir haftada olağanüstü bir yağış kaydedilmese de muson fırtınalarının bıraktığı yağmurlar ve eriyen karların birleşimi nehir debisini kritik seviyeye taşıdı. 2000 yılından bu yana buzulların erime hızının iki katına çıktığı Himalaya bölgesinde iklim değişikliği, nehir aşağısındaki 2 milyon insan için tehlike boyutunu artırıyor.
YÜZLERCE TURİST KAYIP, ARAMA ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR
Ulaşım ve iletişim hatlarının çöktüğü bölgede arama-kurtarma faaliyetleri aralıksız sürdürülüyor. Afet yönetim kurumunun güncel verileri ve arama bilançosu şu şekilde şekillendi:
Nepal'de Ulaşılamayan Kişi Sayısı: 823 kişi (En az 579'u yerli ve yabancı turist)
Haber Alınamayan Yabancı Turistler: Avustralya (34), Hindistan, Ukrayna, Malezya, İngiltere, Güney Afrika ve diğer ülke vatandaşları. (Daha önce Nepal makamları 393'ü yabancı olmak üzere 468 turist için kayıp bildirimi yapmıştı.)
Tibet Bölgesindeki Kayıplar: Çin makamlarına göre 260'ı yabancı olmak üzere toplam 558 kişi kayıp.
ULUSLARARASI BÖLGEYE YARDIM YAĞIYOR
Devasa yıkımın ardından dünya genelinden bölgeye insani ve teknik yardım akmaya başladı:
ABD: 500 bin dolarlık acil yardım fonu aktardı.
Kızılhaç (IFRC): 1,4 milyon dolarlık kaynak tahsis etti.
Avrupa Birliği: Arama-kurtarma ve hasar tespiti için Copernicus uydu sistemini erişime açtı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ): Bölgeye acil tıbbi malzeme sevkiyatı başlattı.
Hindistan: İlk aşamada 10 tonluk insani yardım malzemesini ulaştırdı.
Öte yandan, yaşanan felaketin arka planı ve oluşum süreci yapay zeka teknolojisiyle hazırlanan simülasyon bir videoyla anlatıldı. Kısa sürede dijital platformlarda yayılan video sosyal medyada büyük yankı uyandırdı.
