ABD/İsrail ve İran arasında başlayan ve 40 gün süren çatışmaların ardından Washington ile Tahran arasında gerilimi düşürmek amacıyla ilan edilen 15 günlük ateşkes süresi yarın sona eriyor. Dünyanın gözünü çevirdiği kritik takvim yaklaşırken, dünya iki temel senaryoyu konuşmaya başladı.
Ateşkesin uzatılması ve yeni müzakere süreci ya da anlaşmazlık halinde bölgesel tansiyonun yeniden yükselmesi.
Ortadoğu’da son haftalarda çatışma riskini frenleyen geçici mutabakatın süresi dolarken, petrol piyasalarından savunma çevrelerine kadar birçok alanda “yarından sonra ne olacak?” sorusu öne çıktı.
İLK SENARYO: ATEŞKES UZATILIRSA YENİ MASA KURULABİLİR
Türkinform’un yaptığı araştırmalarda uluslararası kaynaklara göre en güçlü ihtimallerden biri, tarafların doğrudan kapsamlı anlaşmaya varamasa bile mevcut ateşkesi belirli bir süre daha uzatması olarak görülüyor. Bu senaryoda; karşılıklı saldırıların durdurulmasının devam etmesi, arka kapı diplomasisinin sürmesi, nükleer faaliyetler ve yaptırımlar konusunda teknik görüşmeler yapılması ve bölgedeki vekil güçlerin kontrol altına alınması konularında ilerleme kaydedilebileceği belirtiliyor.
Petrol tarafında ise endişeli bekleyiş devam ediyor. Brent petrol 21 Nisan itibariyle 94-95 dolar seviyelerinde seyrederken uzmanlar ateşkesin uzatılması halinde petrol fiyatlarında kısa süreli rahatlama görülebileceğini ifade ediyor.
İKİNCİ SENARYO: SÜRE BİTER, TANSİYON YENİDEN YÜKSELİR
İkinci senaryoda ise ateşkesin resmen sona ermesinin ardından yarından itibaren ABD/İsrail ve İran arasında şiddetli çatışmaların yaşanmasına geri dönülmesi olarak görülüyor. Bu ihtimalin gerçekleşmesi halinde Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda askeri hareketliliğin üst seviyeye çıkması, bölgedeki ABD üslerinde İran’dan gelebilecek saldırılara yönelik güvenlik alarmı verilmesi, Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen’de vekil aktörlerin devreye girmesi haline geçilmesine kesin gözüyle bakılıyor.
Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde yine en çok Türkiye’nin de içinde olduğu enerji ihracatçısı ülkelerin ekonomik olarak darbe alacağı zemin oluşuyor. Savaş ihtimali halimde petrol fiyatlarının 150 dolar seviyelerine kadar yükselmesi beklenirken, bunun neredeyse tüm dünyadaki insanların cebine yansıması olağan bir durum olarak karşımıza çıkıyor.
ZAYIF SENARYO: SESSİZ UZATMA
40 günlük savaş süresince ve 15 günlük ateşkes süresince bile çok sert açıklamaların yapıldığı Washington-Tahran hattında üçüncü ve zayıf ihtimal olarak ise ‘sessiz uzatma’ ihtimali görülüyor. Bu ihtimalde ise resmi açıklama yapılmadan fiili ateşkesin sürmesi, tarafların sahada doğrudan çatışmadan kaçınması “sessiz uzatma” olarak değerlendiriliyor.
Bu modelde kamuoyuna sert mesajlar verilirken, perde arkasında temasların sürmesi bekleniyor.
