Protrombin, karaciğer tarafından üretilen ve pıhtılaşma sürecinde görev alan bir proteindir. Vücutta kanama başladığında protrombin, trombine dönüşerek pıhtı oluşumunu başlatır. Protrombin zamanı testi ise bu dönüşümün kaç saniyede gerçekleştiğini ölçer.
PROTROMBİN ZAMANI TESTİ NEDEN YAPILIR?
Protrombin zamanı testi en sık kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalarda pıhtılaşma düzeyini takip etmek amacıyla yapılır. Bunun yanı sıra açıklanamayan kanamalar, kolay morarma, karaciğer hastalıkları, K vitamini eksikliği ve kalıtsal pıhtılaşma bozukluklarının araştırılmasında da kullanılır.
Ameliyat öncesinde kanama riskini değerlendirmek için de protrombin zamanı testi istenebilir.
PROTROMBİN ZAMANI TESTİ NASIL YAPILIR?
Test, kol damarından alınan kan örneğiyle gerçekleştirilir. Laboratuvarda kan örneğine tromboplastin maddesi eklenerek pıhtılaşma süresi ölçülür. Sonuçlar saniye cinsinden ya da daha yaygın olarak INR (Uluslararası Normalleştirilmiş Oran) değeri üzerinden değerlendirilir.
Normal değerler genellikle 11–13,5 saniye arasında olup INR değeri 0,8–1,1 aralığındadır. Kan sulandırıcı kullanan kişilerde hedef INR genellikle 2,0–3,0 aralığında tutulur.
PROTROMBİN ZAMANI YÜKSEKLİĞİ NE ANLAMA GELİR?
Protrombin zamanı yüksekliği, kanın normalden daha geç pıhtılaştığını gösterir. Bu durum kan sulandırıcı ilaç kullanımına bağlı olabileceği gibi karaciğer hastalıkları, K vitamini eksikliği, hemofili gibi pıhtılaşma bozuklukları, bağırsak emilim sorunları, bazı kanser türleri ve ağır enfeksiyonlar nedeniyle de gelişebilir.
Yüksek PT değerlerinde kolay morarma, diş eti ve burun kanamaları, uzun süren adet kanamaları, idrar veya dışkıda kan görülmesi ve kanamaların geç durması gibi belirtiler ortaya çıkabilir. İleri vakalarda ciddi kanama riski söz konusudur.
PROTROMBİN ZAMANI DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
Protrombin zamanının referans değerlerin altına inmesi, kanın normalden daha hızlı pıhtılaştığını gösterir. Bu durum K vitamini fazlalığı, bazı hormon tedavileri veya doğum kontrol hapları kullanımı ile ilişkili olabilir.
Kanının hızlı pıhtılaşması; kalp krizi, inme ve derin ven trombozu gibi ciddi damar tıkanıklıklarına yol açabilir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacakta ağrı ve şişlik, ani baş ağrısı ve görme kaybı gibi belirtiler görülebilir.
Protrombin zamanı değerlerinde sapma saptandığında, altta yatan nedenin belirlenmesi ve uygun tedavinin planlanması önem taşır. Değerlendirme mutlaka uzman hekim tarafından yapılmalıdır.
