HAKLI FESİH HAKKI İŞÇİYE KIDEM TAZMİNATI YOLUNU AÇABİLİYOR

Çalışma hayatında en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan birinin, kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin hiçbir hak talep edemeyeceği yönünde olduğunu belirten Avukat Ferhat Can Atıcı, bunun her durumda doğru olmadığını söyledi.

İş Kanunu'nun işçilere belirli şartların oluşması halinde iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı tanıdığını ifade eden Atıcı, bu hakkın kullanılması halinde kıdem tazminatı talep edilebileceğini dile getirdi.

Atıcı, işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için öncelikle aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerektiğini belirterek, "Eğer işçinin ayrılış nedeni kanunen haklı fesih sebebi oluşturuyorsa kıdem tazminatı talep etmesi mümkündür. Burada belirleyici olan husus, işçinin işten ayrılma gerekçesinin hukuken geçerli ve ispatlanabilir olmasıdır." dedi.

SADECE İSTİFA ETMEK YETERLİ OLMUYOR

Haklı nedenle fesih hakkının kullanılabilmesi için işçinin yalnızca istifa ettiğini beyan etmesinin yeterli olmadığını kaydeden Atıcı, fesih gerekçesinin açık şekilde ortaya konulması gerektiğini söyledi.

Atıcı, "Burada önemli olan işçinin 'ben ayrılıyorum' demesi değil, neden ayrıldığını somut şekilde ortaya koyabilmesidir. Haklı fesih nedeninin belgeler, yazışmalar, tanık beyanları veya diğer delillerle desteklenmesi, olası hukuki süreçlerde büyük önem taşır." ifadelerini kullandı.

ÜCRET VE ÇALIŞMA KOŞULLARI HAKLI FESİH NEDENİ OLABİLİYOR

Haklı fesih kapsamına girebilecek durumlara ilişkin bilgi veren Atıcı, işverenin ücret ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya çalışma koşullarını kanuna aykırı şekilde sürdürmesinin işçiye fesih hakkı doğurabileceğini belirtti.

Atıcı, ücretin eksik yatırılması, maaşın sürekli gecikmeli ödenmesi, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, işçinin sürekli aşağılanması, psikolojik baskıya maruz bırakılması, sağlığını tehdit eden ortamlarda çalıştırılması ya da görev tanımı dışında işlerde çalışmaya zorlanmasının haklı fesih nedenleri arasında yer alabileceğini ifade etti.

Her olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Atıcı, işçinin yaşadığı mağduriyetin hukuki açıdan incelenmesi gerektiğini söyledi.

İŞÇİNİN ONURU VE EMEĞİ HUKUK TARAFINDAN KORUNUYOR

İş hukukunun yalnızca iş sözleşmesini düzenleyen kurallardan ibaret olmadığını ifade eden Avukat Ferhat Can Atıcı, çalışanların kişilik haklarının da hukuk düzeni tarafından korunduğunu söyledi.

Atıcı, "Bir işçinin ekmeğini kazanmak için onurundan, sağlığından ve emeğinin karşılığından vazgeçmesi beklenemez. Hukukun koruduğu şey yalnızca iş sözleşmesi değil, aynı zamanda insan onurudur." dedi.

İşçilerin hak kaybı yaşamamaları için fesih sürecini hukuka uygun şekilde yürütmelerinin önem taşıdığını belirten Atıcı, haklı nedenle işten ayrılmayı düşünen çalışanların süreci belgeleyerek hareket etmeleri gerektiğini ifade etti.

KANSER TARAMALARINA KATILIM DÜŞÜK KALIYOR

Toplumun en çok ihmal ettiği alanlardan birinin kanser taramaları olduğunu belirten Prof. Dr. Saadettin Kılıç, Türkiye'de sağlıklı bireyler için meme kanseri, rahim ağzı kanseri ve kolorektal kanser taramalarının önerildiğini söyledi.

Kılıç, "Ülkemizde meme kanseri, rahim ağzı kanseri ve kolorektal kanser için sağlıklı bireylerde tarama yapılması önerilmektedir. Ancak bazı uluslararası kılavuzlar prostat kanseri, melanom (cilt kanseri) ve akciğer kanseri gibi kanserler için tarama tetkikleri yapılmasını önermektedir." dedi.

HASTALIK KORKUSU TARAMALARI ERTELİYOR

Kanser taramalarının yeterli düzeyde yapılmadığını ifade eden Prof. Dr. Saadettin Kılıç, bunun en önemli nedenlerinden birinin hastalık tanısı alma endişesi olduğunu söyledi.

Kılıç, "Genel olarak bizim toplumumuzda bazen ihmal bazen ise belki de hastalık çıkabilir korkusuyla tarama testleri çok düşük oranda yapılmaktadır." ifadelerini kullandı.

ERKEN TANI TEDAVİ BAŞARISINI ARTIRIYOR

Erken teşhisin tedavi sürecine doğrudan katkı sağladığını vurgulayan Kılıç, kanserin erken evrede tespit edilmesiyle daha başarılı sonuçlar elde edildiğini belirtti.

Kılıç, "Oysaki erken tanı ile kanserin tamamen ortadan kaldırılması, yani kür edilmesi, en azından daha uzun süreli ve kaliteli bir yaşam elde edilmesini sağlamaktadır." dedi.

BASİT TARAMALAR HAYAT KURTARABİLİYOR

Kendi kendine yapılan meme muayenesinden smear testine kadar birçok basit uygulamanın erken tanıda etkili olduğuna işaret eden Prof. Dr. Saadettin Kılıç, vatandaşların düzenli kontrolleri ihmal etmemesi gerektiğini söyledi.

Kılıç, "Genellikle basit bir kendi kendine meme muayenesi, hekim tarafından yapılacak muayene ve smear testi bile erken tanı için kabul gören tarama yöntemleridir." diye konuştu.

KETEMLERDE TARAMALAR ÜCRETSİZ YAPILIYOR

Kanser taramalarına erişimin kolaylaştırıldığını belirten Kılıç, Türkiye genelindeki KETEM'lerde ücretsiz hizmet verildiğini hatırlattı.

Kılıç, "Ülkemizde her ilde bulunan KETEM sayesinde kanser taramalarını ücretsiz yaptırmak mümkündür." ifadelerini kullandı.

BÜTÜN HİNDİ İÇİN HANGİ MALZEMELER GEREKİR?

Lezzetli bir bütün hindi hazırlamak için 1 adet bütün hindi, birkaç adet defne yaprağı, 1 adet limon, zeytinyağı, tuz, karabiber ve kekik yeterli oluyor.

Bu malzemeler, hindi etinin hem daha aromatik hem de daha yumuşak olmasına katkı sağlıyor.

BÜTÜN HİNDİ EN KOLAY NASIL PİŞİRİLİR?

İlk olarak hindi iyice yıkanıp temizlendikten sonra kurulanır. Ardından hindinin içerisine birkaç adet defne yaprağı yerleştirilir. Defne yaprakları ete hoş bir aroma kazandırır.

Dilimlenmiş limonlar da hindinin içerisine yerleştirilir. Daha sonra ısıya dayanıklı bir ip yardımıyla hindinin butları birbirine bağlanır. Bu yöntem, pişirme sırasında hindinin formunu korumasına yardımcı olur.

Ardından hindinin üzerine zeytinyağı sürülür. Tuz, karabiber ve kekik tüm yüzeye eşit şekilde dağıtılarak iyice ovulur.

Hazırlanan hindi büyük boy bir fırın poşetine yerleştirilir. Poşetin ağzı kapatıldıktan sonra birkaç küçük delik açılır ve önceden ısıtılmış 180 derece fırında yaklaşık 2 saat pişirilir.

FIRINDA HİNDİ KAÇ SAATTE PİŞER?

Hindi pişirme süresi; hindinin ağırlığına, fırının performansına ve kullanılan pişirme yöntemine göre değişiklik gösterebilir.

Genel olarak 160 derece fırında 3 ila 3,5 kilogram ağırlığındaki bir bütün hindi en az 2,5 saatte pişer. Hindi ağırlığı arttıkça pişirme süresi de uzar.

Yaklaşık 7 kilogram ve üzerindeki hindilerin ise 160 derecede en az 4 saat pişirilmesi önerilir.

FIRIN POŞETİ KULLANMAK PİŞİRME SÜRESİNİ KISALTIR MI?

Fırın poşeti kullanılması, hindinin daha kısa sürede pişmesine yardımcı oluyor. Çünkü poşet, oluşan buharı içeride tutarak düdüklü tencere benzeri bir etki oluşturuyor.

Bu yöntem aynı zamanda etin kurumasını önleyerek daha yumuşak ve sulu kalmasını sağlıyor.

HİNDİ PİŞİRİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Hindi pişirilirken fırın kapağının sık sık açılmaması gerekiyor. Çünkü her kapak açılışında fırının iç sıcaklığı düşüyor ve bu durum pişirme süresinin uzamasına neden olabiliyor.

Pişirme işlemi tamamlandıktan sonra hindinin yaklaşık 15-20 dakika kapalı fırında dinlendirilmesi öneriliyor. Bu sayede et, suyunu içerisine çekerek daha lezzetli ve yumuşak bir kıvam kazanıyor.

KIBLE YÖNÜ TELEFONLA NASIL BULUNUR?

Evde kıble yönünü bulmanın en pratik yollarından biri akıllı telefonlardaki pusula sensörlerinden yararlanmak oluyor. Akıllı telefonlara indirilen kıble bulma uygulamaları, GPS desteği sayesinde kullanıcının bulunduğu konuma göre kıble yönünü anlık olarak gösterebiliyor.

Telefonun doğru sonuç verebilmesi için pusula kalibrasyonunun yapılması ve cihazın büyük metal eşyalardan uzak tutulması gerekiyor.

KIBLE BULMA UYGULAMALARI NASIL KULLANILIR?

Kullanıcılar, mobil uygulama mağazalarından güvenilir kıble bulma uygulamalarını indirerek GPS yardımıyla kıble yönünü kolayca öğrenebiliyor. Uygulamalar açıldıktan sonra konum izni verilmesi yeterli oluyor. Ardından uygulama, kullanıcının bulunduğu noktaya göre Kâbe'nin yönünü ekranda gösteriyor.

GOOGLE HARİTALAR İLE KIBLE YÖNÜ NASIL TESPİT EDİLİR?

Kıble yönünü belirlemek için Google Haritalar da kullanılabiliyor. Bunun için öncelikle evin bulunduğu konum harita üzerinde tespit ediliyor. Daha sonra Mekke yönü baz alınarak düz bir hat oluşturuluyor ve bu hattın evin hangi duvarına denk geldiği inceleniyor.

Bu yöntem, özellikle ev içerisinde sabit bir namaz alanı oluşturmak isteyenler tarafından tercih ediliyor.

GÜNEŞE BAKARAK KIBLE YÖNÜ NASIL BULUNUR?

Teknolojik imkânların bulunmadığı durumlarda güneşten de yararlanılabiliyor. Sabah saatlerinde güneşin doğduğu yön doğuyu, battığı yön ise batıyı gösteriyor. Sol kol doğuya, sağ kol batıya uzatıldığında ön taraf yaklaşık olarak güney yönünü gösteriyor.

Türkiye'de kıble yönü genel olarak güney ile güneydoğu arasında yer alıyor. Ancak kesin sonuç için dijital yöntemlerin kullanılması tavsiye ediliyor.

CAMİLERDEN YARARLANARAK KIBLE YÖNÜ BULUNABİLİR Mİ?

Evin yakınında görülebilen bir cami bulunuyorsa, caminin mimari yapısı kıble yönü konusunda fikir verebiliyor. Özellikle cami içerisinde imamın namaz kıldırdığı mihrap bölümü doğrudan kıbleyi gösteriyor. Ayrıca bazı camilerde minare şerefe kapılarının da kıble istikametine baktığı biliniyor.

KIBLE YÖNÜNÜ BULURKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Kıble yönü belirlenirken telefon, televizyon, büyük metal eşyalar ve manyetik alan oluşturan cihazlardan uzak durulması gerekiyor. Aksi halde pusula sensörleri yanlış sonuç verebiliyor.

Uzmanlar, en doğru sonucun elde edilmesi için GPS destekli uygulamaların kullanılmasını ve şüphe duyulması halinde birden fazla yöntemle yönün teyit edilmesini öneriyor.

İncecik sarılan yaprakların nefis iç harçla buluştuğu yaprak sarması, hem görüntüsü hem de lezzetiyle sofraların en sevilen yemekleri arasında yer alıyor. Yapımı biraz emek istese de ortaya çıkan eşsiz lezzet, harcanan tüm emeğe değiyor. Özellikle gün menülerinin, davet sofralarının ve özel günlerin vazgeçilmezleri arasında bulunan yaprak sarması, doğru tekniklerle hazırlandığında çok daha lezzetli oluyor.

YAPRAK SARMASI İÇİN HANGİ MALZEMELER GEREKİR?

Lezzetli bir yaprak sarması hazırlamak için 500 gram salamura yaprak, 1 adet limon ve zeytinyağı gerekiyor.

İç harcı için ise 2 orta boy kuru soğan, 1,5 su bardağı pirinç, birkaç dal maydanoz, 1 yemek kaşığı salça, karabiber, kırmızı pul biber, kimyon, nane, tuz ve 2 yemek kaşığı sıvı yağ kullanılıyor.

YAPRAK SARMASI NASIL YAPILIR?

İlk olarak salamura yapraklar sıcak suda 2-3 dakika bekletilir. Ardından iyice yıkanarak süzülmeye bırakılır.

İç harcı için geniş bir kaba rendelenmiş kuru soğan alınır. Üzerine zeytinyağı eklenir. Yıkanmış pirinçler, salça, baharatlar ve tuz ilave edilir. Son olarak ince kıyılmış maydanoz da eklenerek tüm malzemeler karıştırılır. İç harç çiğ olarak hazırlanır.

Hazırlanan harç, yaprakların geniş kısmına yerleştirilir. Yaprağın iki yanı kapatılarak rulo şeklinde sarılır. Tüm yapraklar aynı şekilde sarıldıktan sonra tencereye dizilir.

Sarmaların üzerine zeytinyağı gezdirilir ve limon dilimleri yerleştirilir. Daha sonra sarmaların üzerini hafif geçecek kadar sıcak su eklenerek kısık ateşte pişirilir.

YAPRAK SARMASININ DAĞILMAMASI İÇİN NE YAPILMALIDIR?

Pişirme sırasında sarmaların dağılmaması için tencerenin üzerine tencere kapağından biraz daha küçük bir porselen tabak kapatılması öneriliyor. Bu yöntem, sarmaların şeklini korumasına yardımcı oluyor.

YAPRAK SARMASI YAPARKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Eğer kullanılan salamura yapraklar çok tuzluysa, yaprakların bir gece önceden suya konulması tavsiye ediliyor. Ayrıca iç harç hazırlanırken yaprakların tuzluluk oranı mutlaka göz önünde bulundurulmalı.

İç harcının fazla doldurulmaması da büyük önem taşıyor. Çünkü pişme sırasında pirinçler şişeceği için fazla harç konulması yaprakların yırtılmasına neden olabiliyor.

YAPRAK SARMASI NASIL SERVİS EDİLİR?

Yaprak sarması genellikle yoğurt eşliğinde servis ediliyor. Ayrıca yoğurtlu salatalar, çeşitli mezeler ve hafif zeytinyağlı yemeklerle birlikte sunulduğunda sofralarda lezzet şöleni oluşturuyor.

Sermayenizi piyasalara sokmadan önce yatırım nasıl yapılır sorusunun temel mantığını kavramak oldukça önemlidir. Başarılı bir yatırım stratejisi şu adımları içerir:

1. Bütçe Belirleme: Aylık gelirinizin ne kadarını uzun vadeli olarak yatırıma ayırabileceğinizi netleştirin.

2. Risk Profilini Çıkarma: Beklenmedik dalgalanmalarda ne kadar sakin kalabilirsiniz? Yüksek getiri için yüksek riski mi, yoksa düşük getiriyle güvenliği mi tercih edersiniz?

3. Çeşitlendirme (Sepet Mantığı): Tüm paranızı tek bir enstrümana bağlamak yerine, portföyünüzü farklı alanlara bölerek riski dağıtın.

Portföyünüzü Şekillendirecek Yatırım Araçları

Günümüz finans dünyasında her bütçeye ve risk algısına uygun yatırım araçları mevcuttur. Bunların başlıcaları şunlardır:

• Hisse Senetleri: Şirketlerin ortaklık paylarıdır. Borsa İstanbul (BIST) veya Amerikan Borsaları (NASDAQ, NYSE) üzerinden alınabilir.

• Yatırım Fonları: Profesyoneller tarafından yönetilen, içinde birçok farklı hisse, tahvil veya emtia barındıran sepetlerdir.

• Emtialar: Altın, gümüş, petrol gibi fiziksel karşılığı olan varlıklardır.

• Döviz ve Tahviller: Daha çok enflasyondan korunmak veya sabit getiri elde etmek isteyenlerin tercihidir.

Türkiye Yatırım Nereden Yapılır?

Eskiden hisse senedi almak veya piyasalara erişmek için fiziksel olarak banka şubelerine gitmek ya da telefonla brokerlara emir vermek gerekiyordu. Ancak Türkiye yatırım nereden yapılır diye araştırdığınızda artık karşınıza tamamen dijitalleşmiş, saniyeler içinde işlem yapabileceğiniz platformlar çıkıyor.

Bu noktada piyasa temel olarak ikiye ayrılıyor: Hantal yapıya sahip geleneksel bankacılık uygulamaları ve sadece yatırım deneyimine odaklanan yeni nesil teknoloji şirketleri.

Güvenilir Yatırım Yapılabilecek Yerler ve Platform Seçimi

Dijital dünyada paranızı emanet edeceğiniz ve işlem yapacağınız platformu seçerken komisyon oranları, arayüz kolaylığı ve küresel piyasalara erişim gibi faktörlere dikkat etmelisiniz. İşte günümüzde yatırım yapılabilecek yerler arasında öne çıkan seçenekler:

1. Yeni Nesil Dijital Aracı Kurumlar (Önerimiz: Midas)

Yatırım dünyasının kurallarını değiştiren en önemli yenilik, finansal teknolojileri (FinTech) arkasına alan dijital aracı kurumlardır. Eğer hem Borsa İstanbul'daki yerli şirketlere hem de Apple, Tesla, Google gibi Amerikan devlerine tek bir uygulama üzerinden yatırım yapmak istiyorsanız, Midas şu an piyasadaki en akılcı ve pratik çözüm olarak birinci sıraya yerleşiyor.

Neden Midas'ı Tercih Etmelisiniz?

• Sıfır Karmaşa: Geleneksel banka uygulamalarının fatura ödeme, kredi kartı borcu gibi karmaşık menüleri arasında kaybolmazsınız; Midas sadece yatırıma odaklı, pürüzsüz ve son derece sade bir arayüz sunar.

• Düşük Komisyon ve Masrafsızlık: Amerikan borsalarında işlem yaparken gizli ücretler veya yüksek işlem komisyonları ödemezsiniz. Borsa İstanbul’da ise işlemler 0 komisyon.

• Hızlı Erişim: İster BIST hisseleri ister ABD borsaları olsun, "Acaba bu işlemi nereden yapacağım?" derdini ortadan kaldırarak tek tıkla dünyayı cebinize getirir.

2. Geleneksel Bankaların Yatırım Hesapları

Hemen hemen her bankanın kendi bünyesinde bir yatırım sekmesi bulunur. Mevcut vadesiz hesabınızın olduğu bankadan yatırım hesabı açmak kolay görünse de, bu hesaplar genellikle yüksek komisyon oranları, hesap işletim ücretleri ve yavaş çalışan arayüzler ile yatırımcıyı yorabilir. Özellikle Amerikan borsalarına erişim sağlamak istediğinizde minimum işlem limitleri ve yüksek işlem ücretleri ile karşılaşırsınız.

3. Kripto Para Borsaları

Yüksek risk barındırmasına rağmen, blok zinciri teknolojisine inananlar için global veya yerel kripto para borsaları da alternatif yatırım yapılabilecek yerler arasındadır. Ancak buradaki volatilite, geleneksel hisse senedi piyasalarından çok daha serttir.

Özetle; Yatırım yapmaya karar verdiğinizde işin sırrı, süreci sizin için en zahmetsiz ve en az masraflı hale getiren aracı bulmaktır. Yatırım araçlarının zenginleştiği bu dönemde, yüksek komisyonlara katlanmak yerine Midas gibi kullanıcı dostu ve yeni nesil platformları tercih etmek, yatırım yolculuğunuza bir adım önde başlamanızı sağlayacaktır.

TOPLUMDAKİ YAYGIN KABUL

Kanser tanısı alan kişilerin yaşam öykülerine ilişkin yapılan değerlendirmelerde, çoğu zaman hastalık ile psikolojik yük arasında doğrudan bağ kuruluyor. Uzun süre üzüntü yaşamak, duyguları bastırmak, travmatik olayların etkisinden çıkamamak ya da yoğun kaygı hali, halk arasında kanserin temel nedenlerinden biri gibi yorumlanabiliyor. Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap da toplumda bu yönde güçlü bir algı bulunduğunu belirterek, söz konusu düşüncenin bilimsel verilerle birebir örtüşmediğini anlattı.

Kılıçkap, “Halk arasında stres ve anksiyetenin kansere neden olduğu gibi yaygın bir düşünce olsa da bugüne kadar kansere neden olduğunu gösteren bir klinik çalışma bulunmamaktadır” dedi.

KLİNİK ÇALIŞMALARDA DOĞRUDAN BİR NEDENSELLİK GÖSTERİLEMEDİ

Kanserin oluşum süreci, genetik yatkınlık, çevresel maruziyetler, yaşam tarzı, sigara kullanımı, beslenme alışkanlıkları, enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemi gibi çok sayıda değişkenin bir araya gelmesiyle şekilleniyor. Bu nedenle tek bir etkenin kanser üzerindeki rolünü net biçimde ortaya koymak her zaman kolay olmuyor. Stres ve anksiyete gibi psikolojik süreçler söz konusu olduğunda ise bu ilişkiyi doğrudan ölçmek ve kanser gelişimiyle birebir bağ kurmak daha da güç hale geliyor.

Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap, bugüne kadar elde edilen klinik verilerde stresin ya da anksiyetenin doğrudan “kanser nedeni” olarak gösterilemediğini vurgulayarak, bu konuda toplumda yerleşmiş kesin ifadelerin bilimsel karşılığının bulunmadığını ifade etti. Kılıçkap’ın değerlendirmesine göre, mevcut bilgiler stres ile kanser arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli veri sunmuyor.

“STRES VE ANKSİYETENİN DERECESİNİ DEĞERLENDİRECEK BİR ÖLÇEK YOK”

Kılıçkap, stres ve anksiyetenin kanserle ilişkisinin araştırılmasını zorlaştıran temel başlıklardan birinin, bu duygusal durumların herkes için aynı biçimde ölçülememesi olduğunu söyledi. Kanser gibi çok faktörlü bir hastalıkta, kişinin ne kadar süreyle ne düzeyde stres yaşadığını standart biçimde belirlemek ve bunu yıllar içinde kanser gelişimiyle karşılaştırmak bilimsel açıdan önemli zorluklar taşıyor.

Bu noktada epidemiyolojik çalışmaların sınırlarına işaret eden Kılıçkap, “Zaten hastalığın doğası gereği stres ve anksiyetenin derecesinin değerlendirileceği bir ölçek olmaması nedeniyle epidemiyolojik bir çalışma yapılmasına da imkan bulunmamaktadır” ifadelerini kullandı.

KANSERİN DOĞASI ARAŞTIRMALARI GÜÇLEŞTİRİYOR

Kanserin ortaya çıkışı çoğu zaman tek bir ana bağlanmayan, uzun yıllara yayılan biyolojik süreçlerin sonucu olarak değerlendiriliyor. Bazı kanser türlerinde hücresel değişikliklerin yıllar boyunca sessiz biçimde ilerleyebilmesi, hastalığın başlangıç anını ve buna yol açan etkenleri net biçimde saptamayı zorlaştırıyor. Bu durum, stres gibi zamana yayılan ve kişiden kişiye değişen bir etkenin kanser üzerindeki olası rolünü araştırmayı daha karmaşık hale getiriyor.

Uzmanlara göre bir kişinin hayatının belirli bir döneminde yaşadığı yoğun stresin, daha sonra ortaya çıkan bir kanser vakasıyla doğrudan bağlantısını ortaya koymak için yalnızca psikolojik durumun değil, aynı zamanda genetik özelliklerin, yaşam alışkanlıklarının, çevresel faktörlerin ve eşlik eden hastalıkların da birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap’ın açıklamaları da bu karmaşık tabloya işaret ederek, bilimsel olarak kesin hüküm vermenin neden zor olduğunu ortaya koyuyor.

"STRES VE ANKSİYETENİN BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ OLUMSUZ ETKİLEMESİ..."

Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap, stres ve anksiyetenin kansere doğrudan neden olduğuna ilişkin kanıt bulunmadığını vurgularken, bu durumun stresin vücut üzerindeki etkilerinin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmediğini de belirtti. Uzun süreli stresin hormonal sistem, uyku düzeni, iştah, yaşam alışkanlıkları ve bağışıklık sistemi üzerinde etkiler yaratabildiği biliniyor. Bu nedenle, stresin dolaylı yoldan bazı biyolojik süreçleri etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Kılıçkap, “Ancak stres ve anksiyetenin kişinin bağışıklık sistemini olumsuz etkilemesi ve bu nedenle de kanser oluşumunu tetiklemesi olasıdır” dedi.

STRESİN VÜCUTTA OLUŞTURDUĞU ETKİLER

Stres ve anksiyete dönemlerinde vücutta kortizol başta olmak üzere çeşitli hormon düzeylerinde değişiklikler meydana gelebiliyor. Uzun süren psikolojik baskının uyku bozukluğu, yeme alışkanlıklarında değişim, fiziksel aktivitenin azalması ve bağışıklık yanıtında zayıflama gibi sonuçlar doğurabildiği belirtiliyor. Bu tablo, doğrudan kanser nedeni olarak tanımlanmasa da vücudun genel savunma mekanizmaları üzerinde etkili olabilecek bir alan olarak değerlendiriliyor.

Öte yandan, stres altındaki bireylerde sigara ve alkol kullanımı, düzensiz beslenme, sağlık kontrollerini erteleme ve hareketsiz yaşam gibi davranış değişikliklerinin de görülebildiği biliniyor. Bu nedenle psikolojik yükün, yalnızca biyolojik değil, dolaylı davranışsal etkiler üzerinden de genel sağlık tablosunu etkileyebileceği ifade ediliyor.

“ÇOK İÇİNE ATTI, KANSER OLDU”

Toplumda sık kurulan “çok içine attı, kansere yakalandı” ifadesi, çoğu zaman yaşanan büyük travmaların ardından hastalığa anlam verme çabasının bir parçası olarak öne çıkıyor. Ancak Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap’ın değerlendirmesi, bu cümlenin bilimsel açıdan kesin bir yargı olarak kurulamayacağını ortaya koyuyor. Mevcut klinik çalışmalar, stres ve anksiyetenin tek başına kanser nedeni olduğunu göstermiyor; buna karşın bağışıklık sistemi üzerindeki olası dolaylı etkiler araştırma başlıkları arasında yer almaya devam ediyor.

AŞURE GÜNÜNDE HANGİ İBADETLER YAPILIR?

Aşure Günü’nde yapılabilecek ibadetler arasında nafile oruç tutmak, dua etmek, istiğfarda bulunmak, Kur’an-ı Kerim okumak, sadaka vermek ve akraba ziyaretinde bulunmak yer alıyor. Bu günün, kırgınlıkların giderilmesi, ihtiyaç sahiplerine destek olunması ve paylaşma bilincinin güçlendirilmesi açısından değerlendirilmesi tavsiye ediliyor. Diyanet’in mübarek gün ve gecelere ilişkin açıklamalarında da bu tür zaman dilimlerinin dua, tövbe, Kur’an tilaveti, sadaka ve sıla-i rahim gibi ibadetlerle ihya edilebileceği ifade ediliyor.

AŞURE GÜNÜ HANGİ DUALAR VE SURELER OKUNUR?

Aşure Günü için İslam kaynaklarında okunması zorunlu tutulan belirli bir dua veya sure listesi yer almıyor. Ancak bu günün dua, zikir ve Kur’an tilavetiyle değerlendirilmesi tavsiye ediliyor. Müslümanlar Aşure Günü’nde istiğfar edebilir, salavat getirebilir, tevbe duası yapabilir ve kendi niyetlerine göre dua edebilir.

Kur’an-ı Kerim’den Yasin, Fatiha, İhlas, Felak ve Nas sureleri başta olmak üzere kişinin okumayı tercih ettiği sure ve ayetler okunabiliyor. Bunun yanında Allah’tan bağışlanma dilemeye yönelik istiğfarlar ve salavatlar da bu günde öne çıkan ibadetler arasında gösteriliyor.

AŞURE GÜNÜ HANGİ NAMAZ KILINIR?

Aşure Günü’ne özel farz ya da vacip bir namaz bulunmuyor. Diyanet kaynaklarında ve dini literatürde, bu günün nafile ibadetlerle değerlendirilmesi tavsiye ediliyor. Bu kapsamda kişi, nafile namaz kılabiliyor; gece ibadet etmek isteyenler teheccüd namazı eda edebiliyor. Bunun yanında tövbe namazı ve şükür namazı da kılınabilecek ibadetler arasında yer alıyor.

İslam geleneğinde mübarek gün ve gecelerin namaz, dua, istiğfar ve Kur’an tilavetiyle değerlendirilmesi tavsiye edilirken, Aşure Günü için belirlenmiş özel rekât sayısına sahip zorunlu bir namaz yer almıyor.

AŞURE GÜNÜ ORUCU NASIL TUTULUR?

Aşure Günü’nün en çok öne çıkan ibadetlerinden biri oruç olarak biliniyor. Diyanet kaynaklarında, Hz. Peygamber’in aşure günü oruç tuttuğuna dair rivayetler bulunduğu belirtilirken, bu orucun Ramazan orucu gibi farz olmadığı, nafile ibadet kapsamında değerlendirildiği aktarılıyor. Bununla birlikte yalnızca Muharrem ayının 10’uncu gününü tutmak yerine bir gün öncesi veya bir gün sonrasıyla birlikte oruç tutulmasının tavsiye edildiği ifade ediliyor.

Bu kapsamda Muharrem ayının 9 ve 10. günleri birlikte oruç tutulabiliyor. Alternatif olarak 10 ve 11. günlerde oruç tutulması da uygulanabiliyor. Sadece 10. gün oruç tutmak mümkün olmakla birlikte, bazı rivayetler doğrultusunda bir gün öncesi ya da sonrasıyla birlikte tutulması tavsiye ediliyor.

SALAVAT NEDİR?

Salavat, kelime anlamı olarak dua etmek, rahmet dilemek ve selam göndermek anlamına gelir. İslam inancında salavat, Hz. Muhammed'e (s.a.v.) Allah'tan rahmet ve bereket dilemek amacıyla okunur.

Kur'an-ı Kerim'de de müminlerin Peygamber Efendimiz'e salât ve selam getirmeleri tavsiye edilmektedir.

EN KISA SALAVAT NASIL GETİRİLİR?

En kısa ve en yaygın kullanılan salavat şu şekildedir:

"Sallallâhu aleyhi ve sellem."

Anlamı ise şöyledir:

"Allah'ın rahmeti ve selamı O'nun üzerine olsun."

Bu kısa salavat, Peygamber Efendimizin ismi anıldığında sıklıkla okunmaktadır.

ALLAHÜMME SALLİ NASIL OKUNUR?

Müslümanlar arasında en çok okunan salavatlardan biri de "Allahümme Salli" duasıdır.

Arapça okunuşu şöyledir:

"Allahümme salli alâ seyyidinâ Muhammedin ve alâ âli seyyidinâ Muhammed."

Türkçe anlamı ise:

"Allah'ım! Efendimiz Muhammed'e ve onun ailesine rahmet eyle, selamet ver."

SALLİ VE BÂRİK DUALARI NASIL OKUNUR?

Namazların son oturuşunda okunan Salli ve Bârik duaları da salavatın en kapsamlı şekilleri arasında yer alır.

Salli duasının Arapça okunuşu şöyledir:

"Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrahime ve alâ âli İbrahim, inneke hamidün mecîd."

Bu dua, namazların tahiyyat bölümünde okunmaktadır.

SALAVAT NE ZAMAN GETİRİLİR?

Salavat getirmek için belirli bir zaman veya sayı şartı bulunmamaktadır.

Müslümanlar;

• Namazlarda,
• Dua öncesinde ve sonrasında,
• Günlük zikirlerde,
• Cuma günleri ve gecelerinde,
• Peygamber Efendimizin adı anıldığında

salavat okuyabilirler.

ABDESTSİZ SALAVAT GETİRİLİR Mİ?

Din âlimlerine göre salavat getirmek için abdestli olma şartı bulunmamaktadır.

Kişi günlük yaşamında yürürken, çalışırken veya evde bulunduğu sırada da salavat okuyabilir. Ayrıca kadınlar özel hallerinde de salavat getirebilirler.

SALAVAT GETİRMENİN FAZİLETLERİ NELERDİR?

İslam kaynaklarında salavat getirmenin pek çok manevi faydasının bulunduğu ifade edilmektedir.

Salavatın;

• Manevi huzur sağladığı,
• Dua ve ibadetlere bereket kattığı,
• Peygamber sevgisini güçlendirdiği,
• Müminin Allah'a yakınlaşmasına vesile olduğu

belirtilmektedir.

Dini kaynaklarda, özellikle cuma günlerinde ve gecelerinde Peygamber Efendimiz'e bolca salavat getirilmesi tavsiye edilmektedir.

Uzmanlar, özellikle profesyonel mutfaklarda çalışmak isteyen kişilerin MEB onaylı belgeleri tercih etmesinin önemli olduğunu belirtiyor.

AŞÇILIK BELGESİ NEREDEN ALINIR?

Aşçılık belgesi almak isteyenler farklı eğitim kurumları arasından seçim yapabiliyor.

HALK EĞİTİM MERKEZLERİNDEN AŞÇILIK BELGESİ ALINABİLİR Mİ?

Halk Eğitim Merkezleri, aşçılık eğitimi almak isteyenler için en ekonomik seçenekler arasında yer alıyor.

Genellikle ücretsiz veya düşük maliyetli olarak verilen kurslarda temel mutfak bilgileri, hijyen kuralları ve uygulamalı eğitimler sunuluyor. Eğitim sonunda başarılı olan kursiyerlere MEB onaylı sertifika veriliyor.

MEB ONAYLI ÖZEL KURSLAR NELER SUNUYOR?

Özel aşçılık akademileri ve kurs merkezleri tarafından düzenlenen MEB onaylı programlar da yoğun ilgi görüyor.

Bu kurslarda;

• Temel mutfak teknikleri,
• Dünya mutfakları,
• Pastacılık,
• Profesyonel mutfak uygulamaları

gibi birçok alanda eğitim veriliyor.

Kurs süreleri genellikle 2 ila 6 ay arasında değişebiliyor.

ÜNİVERSİTELERDE AŞÇILIK SERTİFİKASI ALINABİLİR Mİ?

Birçok üniversitenin Sürekli Eğitim Merkezi (SEM), aşçılık ve gastronomi alanında sertifika programları düzenliyor.

Bu programlar hem teorik hem de uygulamalı eğitim içeriyor. Eğitim sonunda katılımcılara üniversite onaylı sertifika veriliyor.

AŞÇILIK BELGESİ İÇİN HANGİ BELGELER GEREKLİDİR?

Kurs kayıtlarında genellikle şu belgeler talep ediliyor:

• T.C. kimlik fotokopisi
• Diploma veya öğrenci belgesi
• Vesikalık fotoğraf
• Sağlık raporu

Kurumlara göre istenen evraklarda farklılık olabiliyor.

AŞÇILIK SERTİFİKASI NASIL ALINIR?

Belge alma süreci genel olarak şu aşamalardan oluşuyor:

Öncelikle aday, tercih ettiği eğitim kurumuna kayıt yaptırıyor. Eğitim sürecinin tamamlanmasının ardından teorik ve uygulamalı sınavlar gerçekleştiriliyor.

Sınavlarda başarılı olan kursiyerlere sertifikaları düzenleniyor. Düzenlenen belgeler daha sonra e-Devlet sistemi üzerinden de görüntülenebiliyor.

KALFALIK VE USTALIK BELGESİ NASIL ALINIR?

Kendi iş yerini açmak veya usta öğretici olarak görev yapmak isteyen kişilerin yalnızca sertifika alması yeterli olmayabiliyor.

Bu kişiler, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) aracılığıyla kalfalık ve ustalık sınavlarına başvurabiliyor.

Başarılı olan adaylar kalfalık veya ustalık belgesi almaya hak kazanıyor.

AŞÇILIK BELGESİ ZORUNLU MU?

Restoran, otel ve toplu yemek üretim tesisleri gibi profesyonel işletmelerde çalışacak personelden çoğu zaman mesleki yeterlilik veya sertifika talep ediliyor.

Bu nedenle sektörde kariyer hedefleyen kişilerin mesleki eğitim alarak belge sahibi olması önemli avantaj sağlıyor.

APEROL NASIL İÇİLİR?

Aperol, tek başına tüketilebildiği gibi çeşitli içeceklerle karıştırılarak da servis edilebilir. Genellikle bol buz eşliğinde servis edilen Aperol, düşük alkol oranı sayesinde aperitif olarak tercih edilir.

En yaygın tüketim şekilleri şunlardır:

• Buz ile sade olarak
• Soda veya maden suyu ile
• Köpüklü şarapla hazırlanan Aperol Spritz şeklinde

APEROL SPRITZ NASIL YAPILIR?

Aperol denildiğinde akla ilk gelen kokteyl şüphesiz Aperol Spritz'tir. İtalyanların klasik kokteyli olan bu içecek, "3-2-1" kuralı ile hazırlanır.

KLASİK APEROL SPRITZ TARİFİ

Malzemeler:

• 3 ölçü prosecco (yaklaşık 90 ml)
• 2 ölçü Aperol (yaklaşık 60 ml)
• 1 ölçü soda veya maden suyu (yaklaşık 30 ml)
• Bol buz
• 1 dilim portakal

Hazırlanışı:

Geniş bir şarap kadehini bol buzla doldurun. Önce proseccoyu, ardından Aperol'ü ekleyin. Son olarak soda ilave edin. Karışımı hafifçe karıştırdıktan sonra portakal dilimi ile süsleyerek servis edin.

APEROL TEK BAŞINA İÇİLİR Mİ?

Evet. Aperol, tek başına da tüketilebilir. Özellikle buz eklenerek servis edildiğinde portakal ve bitkisel aromaları daha belirgin hale gelir.

Daha hafif bir içim tercih edenler ise Aperol'ü yalnızca soda ile karıştırarak tüketebilir.

APEROL YANINDA NE YENİR?

Aperol'ün hafif acımsı ve ferahlatıcı tadı, tuzlu atıştırmalıklarla oldukça uyumludur.

Aperol'ün yanında en çok tercih edilen lezzetler şunlardır:

• Zeytin çeşitleri
• Peynir tabakları
• Bruschetta
• Focaccia
• Grissini
• İtalyan usulü antipasto tabakları

Özellikle yaz akşamlarında hafif atıştırmalıklarla birlikte servis edilen Aperol, sosyal buluşmaların vazgeçilmez içecekleri arasında yer almaktadır.

AŞURE YAPMAK İSTEYENLER İÇİN PRATİK TARİF

Muharrem ayının en sevilen tatlılarından aşure, evde de basit malzemelerle hazırlanabiliyor. Buğday, nohut, kuru fasulye ve kuru meyvelerle yapılan aşure; doğru kıvam ve ölçüyle hem lezzetli hem de pratik bir şekilde sofralara geliyor. İşte evde kolay aşure yapımı için gerekli malzemeler ve adım adım tarif.

EVDE KOLAY AŞURE İÇİN GEREKLİ MALZEMELER

Basit aşure tarifi için şu malzemeler yeterli oluyor:

1 su bardağı aşurelik buğday
Yarım su bardağı nohut
Yarım su bardağı kuru fasulye
1 su bardağı toz şeker
8-10 su bardağı su
6-8 adet kuru kayısı
5-6 adet kuru incir
1 avuç kuru üzüm
1 çay bardağı ceviz ya da fındık içi

Üzeri için ise tarçın, nar, ceviz ve fındık kullanılabiliyor.

AŞURE YAPIMINA BAKLİYATLARI HAZIRLAYARAK BAŞLAYIN

Aşure yapımında ilk adım, buğday, nohut ve kuru fasulyeyi önceden hazırlamak oluyor. Buğday, nohut ve kuru fasulye bir gece önceden ayrı kaplarda suya konularak bekletiliyor. Ertesi gün nohut ile kuru fasulye ayrı tencerelerde haşlanıyor. Bu işlem, aşurenin daha kısa sürede pişmesini sağlıyor.

BUĞDAYI HAŞLAYIP DİĞER MALZEMELERİ EKLEYİN

Aşurelik buğday geniş bir tencereye alınarak üzerine su ekleniyor ve yumuşayana kadar kaynatılıyor. Ardından haşlanan nohut ve kuru fasulye de tencereye ilave ediliyor. Küçük küçük doğranan kuru kayısı, incir ve kuru üzüm de karışıma eklenerek birlikte pişiriliyor.

ŞEKERİ EN SON EKLEMEK KIYAM İÇİN ÖNEMLİ

Tüm malzemeler iyice yumuşadıktan sonra toz şeker tencereye ilave ediliyor. Şeker eklendikten sonra aşure yaklaşık 10-15 dakika daha kaynatılıyor. Bu aşamada kıvam çok koyu olursa sıcak su eklenerek daha akışkan bir kıvam elde edilebiliyor.

AŞURE SERVİSE HAZIR HALE NASIL GETİRİLİR?

Pişen aşure ocaktan alındıktan sonra kaselere paylaştırılıyor. Üzeri isteğe göre tarçın, ceviz, nar taneleri ya da fındıkla süsleniyor. Soğudukça kıvamı biraz daha koyulaşacağı için aşurenin ocaktan alınırken çok katı olmamasına dikkat edilmesi gerekiyor.

AŞURE YAPARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN PÜF NOKTALAR

Evde basit aşure yaparken bazı küçük detaylar lezzeti artırabiliyor. Özellikle kuru incirin çok erken eklenmesi aşurenin rengini koyulaştırabiliyor. Bu nedenle incirin son aşamada ilave edilmesi öneriliyor. Ayrıca aşurenin kıvamı bekledikçe koyulaştığı için pişirme sırasında biraz sulu bırakılması daha iyi sonuç veriyor.

AŞURE NEDEN MUHARREM AYIYLA ÖZDEŞLEŞİYOR?

Aşure, Türk mutfağında özellikle Muharrem ayında yapılan geleneksel tatlılardan biri olarak biliniyor. İçindeki farklı malzemeler nedeniyle bereketi ve paylaşmayı simgeleyen aşure, evlerde yapılıp komşularla paylaşılmasıyla da kültürel bir gelenek olarak yaşatılıyor.

TÜRKINFORM muhabiri Yaren Tekin, yeni dizi ve filmler dururken izleyicilerin neden eski yapımlara geri döndüğünü Uzman Psikolog Tuğana Akyürek'e sordu. Akyürek, bu eğilimin yalnızca nostaljiyle açıklanamayacağını, tekrar tekrar izlenen dizilerin güven duygusundan geçmiş özlemine, hafızanın duygularla kurduğu bağdan kişinin kendi değişimini fark etmesine kadar uzanan çok katmanlı bir psikolojik karşılığı bulunduğunu anlattı.

"İNSAN BEYNİ TANIDIK OLANA YÖNELİR"

Uzman Psikolog Tuğana Akyürek, insanların yıllar boyunca aynı dizileri tekrar tekrar izlemesinin arkasında zihnin belirsizlikten uzaklaşma isteğinin bulunduğunu belirtti. Akyürek, "İnsan zihni belirsizlikten hoşlanmaz. Günlük hayatın içinde sürekli yeni kararlar almak, değişen koşullara uyum sağlamak ve geleceği öngörmeye çalışmak zihinsel olarak yorucudur. Bu nedenle beynimiz zaman zaman tanıdık olana yönelir" dedi.

Sonu bilinen hikayelerin, tanıdık karakterlerin ve ezbere bilinen sahnelerin kişide güven duygusu oluşturduğunu kaydeden Akyürek, "Sonunu bildiğimiz bir hikaye, tanıdık karakterler ve ezbere bildiğimiz sahneler zihinde güven duygusu yaratır. Ne olacağını biliriz, kimin ne yapacağını tahmin ederiz ve bu durum kısa süreliğine de olsa kontrol hissi sağlar" ifadelerini kullandı.

"ASLINDA BAZEN ÖZLEDİĞİMİZ ŞEY ESKİ HALİMİZDİR"

Akyürek, eski dizilerin yeniden izlenmesinin yalnızca hikayeye değil, o hikayenin izlendiği döneme de dönüş anlamı taşıdığını söyledi. Hafızanın olayları tek başına değil, duygularla birlikte depoladığını belirten Akyürek, yıllar önce izlenen bir sahnenin bugün yalnızca diziyi değil; o dönemdeki evi, aile sofralarını, arkadaş çevresini, gençlik yıllarını, hayalleri ve ruh halini de yeniden hatırlatabildiğini ifade etti.

Bu durumun yalnızca bir diziye duyulan özlem olmadığını belirten Akyürek, "Aslında bazen özlediğimiz şey bir dizi değildir. O diziyi izleyen eski halimizdir" sözleriyle izleyicinin geçmişiyle kurduğu bağı anlattı.

"GEÇMİŞ GERİDE KALMAZ, İÇİMİZDE YAŞAMAYA DEVAM EDER"

Tuğana Akyürek, nostaljinin psikolojik açıdan yalnızca geçmişi hatırlamak anlamına gelmediğini, kişinin kim olduğunu, nereden geldiğini ve hangi dönemlerden geçtiğini yeniden hissetmesiyle de ilgili olduğunu söyledi. Bu nedenle bazı dizilerin yalnızca bir ekran içeriği olmanın ötesine geçtiğini ifade eden Akyürek, bu yapımların kişisel hafızada güçlü bir yer edindiğini belirtti.

Akyürek, "Geçmiş aslında geride kalmaz; bizim içimizde yaşamaya devam eder" sözünü hatırlatarak, yıllar önce izlenen bir hikayeye yeniden dönüldüğünde yalnızca karakterlerle değil, geçmişteki benlikle de karşılaşılabildiğini anlattı.

"DEĞİŞEN BİZİZ"

Uzman Psikolog Tuğana Akyürek'e göre, aynı diziyi yıllar sonra yeniden izlemek aslında aynı hikayeyi yeniden izlemek anlamına gelmiyor. Zaman içinde değişen kişinin kendisi olduğu için, aynı sahneler farklı duygular ve farklı değerlendirmeler yaratabiliyor. Daha önce hak verilen bir karaktere bugün kızılabiliyor, geçmişte yargılanan bir karakter ise yıllar sonra daha iyi anlaşılabiliyor.

Akyürek, bu değişimi "İşin en ilginç tarafı ise şudur: Aynı diziyi yıllar sonra tekrar izlediğimizde aslında aynı hikayeyi izlemeyiz. Çünkü değişen hikaye değildir; değişen biziz" sözleriyle anlattı.

ESKİ DİZİLERE DÖNMEK BAZEN GEÇMİŞTE KALAN DUYGULARI ZİYARET ETMEK ANLAMINA GELİYOR

Akyürek, eski dizilere yeniden dönmenin yalnızca bir izleme alışkanlığı olarak değerlendirilmediğini, bunun bazen kişinin kendi geçmişiyle, anılarıyla, duygularıyla ve yaşadığı değişimle kurduğu sessiz bir bağa dönüştüğünü söyledi. Bazı hikayelerden vazgeçilememesinin nedeninin de bu yapımların hayatın farklı dönemlerine eşlik eden duygusal izler taşıması olduğunu belirtti.

Akyürek, "Bazen bir diziyi yeniden açmayız; geçmişte bıraktığımız bir duyguyu yeniden ziyaret ederiz" diyerek sözlerini noktaladı.

Türkçede sayıların yazımı, en sık hata yapılan dil kuralları arasında yer alıyor. Özellikle metin içinde sayıların harfle mi yoksa rakamla mı yazılması gerektiği birçok kişi tarafından araştırılıyor. Türk Dil Kurumu (TDK), sayıların kullanım alanlarına göre farklı yazım kuralları belirliyor.

SAYILAR YAZIYLA MI YOKSA RAKAMLA MI YAZILIR?

Türkçede sayılar genel kural olarak yazıyla ifade edilir. Özellikle edebî metinlerde, haber yazılarında ve düz yazılarda sayılar çoğunlukla harflerle yazılır.

Örneğin:

• on beş
• kırk sekiz
• üç yüz yirmi beş
• bin iki yüz elli

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.

HANGİ DURUMLARDA RAKAM KULLANILIR?

TDK'ye göre bazı durumlarda sayıların rakamla yazılması tercih edilir. Bunlar arasında saat, tarih, para tutarı, ölçü ve istatistikî veriler yer alır.

Örnekler:

• Saat 17.30'da
• 500 TL
• 35 kilogram
• 15 kilometre
• 19 Mayıs 1919

Bu tür kullanımlar, metnin daha anlaşılır ve pratik olmasını sağlar.

BÜYÜK SAYILAR NASIL YAZILIR?

Dört veya daha fazla basamaktan oluşan sayıların okunmasını kolaylaştırmak amacıyla bin, milyon, milyar ve trilyon kelimeleri harfle yazılabilir.

Örneğin:

• 3 milyon 250 bin kişi
• 1 milyar 500 milyon lira
• 12 milyon 750 bin ziyaretçi

Bu kullanım özellikle haber metinlerinde yaygın olarak tercih edilmektedir.

SIRA SAYILARI NASIL YAZILIR?

Sıra sayıları hem yazıyla hem de rakamla gösterilebilir.

Yazıyla kullanım örnekleri:

• birinci
• on beşinci
• dokuzuncu

Rakamla kullanım örnekleri:

• 9'uncu
• 15'inci

SIRA SAYILARINDA EN SIK YAPILAN HATA NEDİR?

TDK'ye göre sıra sayıları rakamla yazıldığında ekten önce yeniden nokta kullanılmaz.

Doğru kullanım:

• 8'inci
• 15'inci

Yanlış kullanım:

• 8.'inci
• 15.'inci

Bu nedenle kesme işareti kullanılıyorsa nokta tekrar edilmemelidir.

ÇEK VE SENETLERDE SAYILAR NASIL YAZILIR?

Çek, senet ve benzeri ticari belgelerde sahteciliğin önüne geçebilmek amacıyla para miktarlarını belirten sayılar bitişik yazılır.

Bu uygulama, rakamların sonradan değiştirilmesini engellemeye yönelik güvenlik amacı taşır.

TDK'YE GÖRE SAYILARIN YAZIMINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Türk Dil Kurumu'na göre sayıların yazımında en önemli nokta, kullanım amacına uygun yazım tercih etmektir. Metin içerisinde genel kural yazıyla yazmak olsa da saat, tarih, ölçü ve para birimleri gibi alanlarda rakam kullanımı daha doğru kabul edilmektedir.

Herpes virüsleri, insanlarda farklı enfeksiyonlara yol açabilen bir virüs grubu içinde yer alıyor. Bu grubun bazı üyeleri dudak ve ağız çevresinde uçuğa neden olurken, bazıları çocukluk çağında suçiçeği tablosu oluşturabiliyor. Aynı virüsler ilerleyen yıllarda farklı biçimlerde yeniden ortaya çıkabiliyor. Virüsün ilk enfeksiyon sonrasında vücudu tamamen terk etmemesi, herpes virüslerini diğer birçok enfeksiyondan ayıran başlıca özelliklerden biri olarak gösteriliyor. Prof. Dr. Levent Doğancı'nın aktardığı bilgilere göre herpes virüsleri sinir sistemi içinde gizli şekilde kalıyor ve bağışıklık sisteminin zayıfladığı dönemlerde yeniden aktif hale geliyor.

HERPES VİRÜSLERİ HANGİ HASTALIKLARLA İLİŞKİLENDİRİLİYOR?

Herpes virüsleri, tek bir hastalıkla sınırlı olmayan bir grup olarak biliniyor. Herpes simpleks virüsleri çoğunlukla dudak çevresinde ve ağız bölgesinde uçuklara yol açarken, varisella zoster virüsü suçiçeği ve daha sonra zona ile ilişkilendiriliyor. Bu nedenle herpes virüsleri denildiğinde yalnızca uçuk değil, farklı yaş gruplarında görülebilen çeşitli enfeksiyon tabloları da gündeme geliyor.

Toplumda en sık bilinen örneklerden biri dudakta çıkan uçuklar olurken, suçiçeği geçiren kişilerde yıllar sonra gelişebilen zona da aynı virüs ailesinin yeniden aktifleşmesine bağlı olarak ortaya çıkabiliyor. Bu durum, herpes virüslerinin vücutta kalıcı özellik taşıdığını gösteren örnekler arasında yer alıyor.

VİRÜS VÜCUTTAN NEDEN TAMAMEN TEMİZLENMİYOR?

Herpes virüslerinin öne çıkan özelliklerinden biri, ilk enfeksiyonun ardından sinir hücrelerine yerleşebilmesi oluyor. Virüs, aktif enfeksiyon dönemi sona erdikten sonra sinir sistemi içinde sessiz bir döneme giriyor. Bu süreçte kişide herhangi bir belirti görülmeyebiliyor ancak virüs vücutta varlığını sürdürüyor.

Prof. Dr. Levent Doğancı'ya göre herpes virüsleri vücuda girdikten sonra tamamen yok olmuyor. Sinir sistemi içinde gizli halde kalan virüsler, uygun koşullar oluştuğunda yeniden çoğalmaya başlayabiliyor. Bu nedenle ilk enfeksiyonun üzerinden uzun süre geçmiş olsa bile bazı belirtiler yeniden ortaya çıkabiliyor.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ZAYIFLADIĞINDA YENİDEN AKTİFLEŞEBİLİYOR

Herpes virüslerinin yeniden aktif hale gelmesinde bağışıklık sisteminin durumu belirleyici rol oynuyor. Vücudun savunma mekanizması güçlü olduğu sürece virüs baskı altında kalabiliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıfladığında ya da vücut farklı nedenlerle zorlandığında virüs yeniden harekete geçebiliyor.

Stres, yoğun sınav dönemi, duygusal travmalar, ateşli hastalıklar ve yaşlanma gibi durumlar, yeniden aktifleşmeyi tetikleyen başlıca unsurlar arasında sayılıyor. Uzmanlara göre fiziksel yorgunluk, uzun süren hastalıklar ve bağışıklık sistemini etkileyen süreçler de benzer şekilde virüsün yeniden çoğalmasına zemin hazırlayabiliyor.

UÇUK VE ZONA NEDEN TEKRAR GÖRÜLÜYOR?

Herpes virüslerinin sinir sistemi içinde gizli şekilde kalması, bazı hastalıkların dönem dönem tekrarlamasına neden oluyor. Dudak çevresinde çıkan uçuklar, bu yeniden aktifleşmenin en sık görülen örnekleri arasında yer alıyor. Suçiçeği geçirmiş kişilerde ise aynı virüs yıllar sonra zona olarak ortaya çıkabiliyor.

Zona, genellikle sinir hattı boyunca ağrı ve döküntüyle seyreden bir tablo olarak biliniyor. Uçuk ise daha çok dudak çevresi, ağız kenarı ya da zaman zaman yüz bölgesinde görülebiliyor. Her iki durumda da ortak nokta, virüsün daha önce vücuda girmiş olması ve sonrasında yeniden aktif hale gelmesi oluyor.

YAŞLANMA VE HASTALIKLAR RİSKİ ARTIRABİLİYOR

İleri yaşla birlikte bağışıklık sisteminde doğal bir zayıflama görülebiliyor. Bu durum, sinir hücrelerinde gizli halde bulunan herpes virüslerinin yeniden aktifleşme ihtimalini artırabiliyor. Özellikle zona vakalarında yaş faktörünün öne çıktığı belirtiliyor.

Bunun yanı sıra farklı enfeksiyonlar, kronik hastalıklar, ameliyat sonrası toparlanma süreci ya da vücudu zorlayan başka sağlık sorunları da virüsün yeniden ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Prof. Dr. Levent Doğancı'nın değerlendirmesine göre herpes virüsleri, vücutta kalıcı şekilde bulunmaları nedeniyle bağışıklık sistemindeki değişimlerden doğrudan etkileniyor.

"BİZİM KENDİMİZE AİT BİR MEDYAMIZ YOK"

Alevi Bektaşi Federasyonu Başkanı Mustafa Aslan, genç kuşaklara Kerbela'nın aktarılması konusunda eksiklik bulunduğunu söyledi. Gençlerin önemli bir bölümünün Kerbela'nın tarihsel ve inançsal anlamına yeterince hakim olmadığını belirten Aslan, bunun temel nedenlerinden birinin Alevi toplumunun kendi medya araçlarının sınırlı olması olduğunu ifade etti.

Aslan, “Bizim kendimize ait bir medyamız, görsel medyamız ya da ana akım medyamız yok. Bu anlamda yeterli derecede gençlerimize Kerbela’nın ne ifade ettiğini anlatan bir durumda değiliz. Orada bir eksikliğimiz var” dedi.

CEMEVLERİNDE 12 GÜN BOYUNCA KERBELA ANLATILIYOR

Kerbela'nın genç kuşaklara aktarımı konusunda cemevlerinin önemli bir işlev üstlendiğini belirten Aslan, Türkiye ve Avrupa'nın dört bir yanında 12 gün boyunca anma ve bilgilendirme çalışmaları yapıldığını söyledi. Bu süreçte yalnızca tarihsel olayların değil, Kerbela'nın bugüne taşıdığı anlamın da anlatıldığını ifade etti.

Aslan, “Türkiye’nin dört bir yanında, Avrupa’nın dört bir yanında 12 gün boyunca sadece 1346 yıl önce Linova denilen Kerbela bölgesinde yaşanan katliamı değil, aslında bugüne kadar Kerbela’nın bize ne ifade ettiğini anlatmaya çalışıyoruz” diye konuştu.

DEDELER VE KURUM TEMSİLCİLERİ AKTARIMI SÜRDÜRÜYOR

Kerbela'nın anlamının genç kuşaklara ulaştırılması için dedelerin ve kurum temsilcilerinin çeşitli çalışmalar yürüttüğünü belirten Aslan, cemevlerinde yapılan sohbetler, anmalar ve buluşmalar aracılığıyla bu hafızanın canlı tutulmaya çalışıldığını söyledi.

Aslan, “Dedelerimiz, kurum temsilcilerimiz dilimiz döndüğünce ulaşabildiğimiz tüm kesime anlatmaya çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.

TEMİZLİĞE HAZIRLIK YAPIN

Temizliğe başlamadan önce evin tüm pencerelerini açarak ortamı havalandırın. Temiz hava, hem kötü kokuların uzaklaşmasına hem de temizlik sırasında oluşan tozun dışarı çıkmasına yardımcı olur.

Ardından:

• Kıyafetleri toplayın
• Kitap ve eşyaları yerlerine kaldırın
• Çöp kutularını boşaltın
• Yıkanacak tekstil ürünlerini ayırın

Bu aşama, sonraki işlemlerin daha hızlı ilerlemesini sağlar.

TOZ ALMAYA YUKARIDAN BAŞLAYIN

Temizlikte en önemli kurallardan biri yukarıdan aşağıya doğru çalışmaktır.

Öncelikle:

• Avizeleri
• Dolap üstlerini
• Rafları
• Televizyon ve elektronik eşyaları

tozdan arındırın.

Nemli mikrofiber bez kullanmak, tozun etrafa yayılmasını önlemeye yardımcı olur.

MUTFAĞI DETAYLI ŞEKİLDE TEMİZLEYİN

Mutfak, evin en sık kullanılan alanlarından biri olduğu için düzenli temizlenmelidir.

Özellikle:

• Tezgâhlar
• Ocak
• Davlumbaz
• Dolap kapakları
• Lavabo

uygun temizlik ürünleriyle silinmelidir.

Kirli bulaşıkları yıkamak veya bulaşık makinesine yerleştirmek de mutfak temizliğinin önemli bir parçasıdır.

BANYO VE TUVALETİ DEZENFEKTE EDİN

Banyoda hijyen sağlamak için lavabo, klozet, duşakabin ve bataryalar dikkatlice temizlenmelidir.

Ayrıca:

• Aynaları silin
• Fayansları temizleyin
• Havluları değiştirin

Banyo temizliğinde dezenfektan kullanımı ekstra hijyen sağlayabilir.

EVİ SÜPÜRÜN

Toz alma işlemi tamamlandıktan sonra elektrik süpürgesiyle tüm evi süpürün.

Özellikle:

• Halılar
• Koltuk altları
• Köşeler
• Süpürgelikler

detaylı şekilde temizlenmelidir.

Toz alma işleminden önce süpürmek, tozun yeniden zemine düşmesine neden olabileceğinden önerilmez.

YERLERİ SİLEREK TEMİZLİĞİ TAMAMLAYIN

Son aşamada parke, fayans veya laminant gibi sert zeminleri uygun temizleyicilerle silin.

Mikrofiber paspas kullanmak daha etkili sonuç alınmasına yardımcı olur.

TEMİZLİK SONRASI EVİ HAVALANDIRIN

Zeminler silindikten sonra pencereleri bir süre açık bırakın. Bu sayede hem yüzeyler daha hızlı kurur hem de ev ferah bir kokuya kavuşur.

EV TEMİZLİĞİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

• Önce kuru temizlik, sonra ıslak temizlik yapın.
• Yukarıdan aşağıya doğru ilerleyin.
• Her oda için ayrı bez kullanmaya özen gösterin.
• Temizlik malzemelerini karıştırmayın.
• Düzenli temizlik yaparak iş yükünü azaltın.

Kamu davasının düşmesine neden olan durumlar, Türk ceza mevzuatında açık şekilde düzenlenmiştir.

ŞİKAYETTEN VAZGEÇME HALİNDE DAVA DÜŞER Mİ?

Takibi şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi, kamu davasının düşmesine yol açabilir.

Ancak bunun için sanığın da şikayetten vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir.

Buna karşılık;

• Kasten yaralama
• Hırsızlık
• Yağma

gibi resen soruşturulan suçlarda şikayetin geri çekilmesi davayı sona erdirmez. Savcılık ve mahkeme süreci devam eder.

DAVA ZAMANAŞIMI

Dava zamanaşımı, devletin cezalandırma yetkisinin belirli bir süre sonunda ortadan kalkması anlamına gelir.

Suçun niteliğine göre değişmekle birlikte kanunda öngörülen zamanaşımı süreleri dolduğu halde dava sonuçlandırılamamışsa mahkeme kamu davasının düşmesine karar verir.

SANIĞIN ÖLÜMÜ

Ceza sorumluluğu kişiye bağlıdır. Bu nedenle yargılama devam ederken sanığın vefat etmesi halinde kamu davası düşer.

Mahkemenin düşme kararı verebilmesi için ölümün resmi belgelerle doğrulanması gerekir.

GENEL AF İLAN EDİLMESİ

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir genel af kanunu kapsamında suçun affedilmesi halinde kamu davası düşebilir.

Genel af durumunda yalnızca dava sona ermez, hükmedilmiş cezalar da tüm sonuçlarıyla ortadan kalkabilir.

UZLAŞMA SAĞLANMASI

Bazı suçlar uzlaşma kapsamındadır. Bu tür suçlarda mağdur ile fail, uzlaştırma süreci sonunda anlaşmaya varırsa kamu davası açılmaz veya açılmış dava düşer.

Uzlaşma, ceza yargılamasının alternatif çözüm yollarından biridir.

ÖNÖDEME DURUMU

Kanunda belirlenen bazı hafif suçlarda failin, savcılık veya mahkeme tarafından bildirilen miktarı süresi içinde ödemesi halinde kamu davası düşebilir.

Önödeme kurumu genellikle adli para cezası gerektiren bazı suçlar için uygulanır.

KAMU DAVASININ DÜŞMESİ NE ANLAMA GELİR?

Kamu davasının düşmesi, mahkemenin suçun işlenip işlenmediğine ilişkin bir mahkûmiyet veya beraat kararı vermeden yargılamayı sona erdirmesi anlamına gelir.

Düşme kararı, suçun niteliğine ve ortaya çıkan hukuki sebebe göre farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılması önem taşır.

Türkçede "etiket" veya "başlık etiketi" anlamına gelen hashtag, bir kelimenin veya ifadenin başına "#" işareti getirilerek oluşturulur.

KLAVYEDE HASHTAG İŞARETİ NASIL YAPILIR?

Windows işletim sistemine sahip bilgisayarlarda hashtag işaretini oluşturmak oldukça kolaydır.

Q VE F KLAVYEDE HASHTAG YAPIMI

Türkçe Q ve F klavyelerde hashtag (#) işareti şu tuş kombinasyonu ile yapılır:

Alt Gr + 3

Yapmanız gereken:

• Klavyedeki Alt Gr tuşuna basılı tutmak
• Aynı anda üst sıradaki 3 rakamına basmak

Bu işlem sonucunda "#" sembolü ekrana yazılır.

HASHTAG İŞARETİ NEDİR?

Hashtag işareti, iki yatay ve iki dikey çizginin kesişmesiyle oluşan semboldür.

Örnek kullanım:

• #Teknoloji
• #Seyahat
• #Gündem
• #Spor

Bu etiketler sayesinde aynı konu altında yapılan paylaşımlar bir araya getirilebilir.

KARAKTER EŞLEM TABLOSU İLE HASHTAG NASIL YAPILIR?

Klavyenizde herhangi bir nedenle hashtag işaretini oluşturamıyorsanız, Windows'un Karakter Eşlem uygulamasını kullanabilirsiniz.

Bunun için:

• Windows + R tuşlarına basın.
• Açılan Çalıştır penceresine charmap yazın.
• Enter tuşuna basın.
• Karakter Eşlem penceresinden "#" sembolünü bulun.
• Kopyalayıp istediğiniz yere yapıştırın.

TELEFONDA HASHTAG İŞARETİ NASIL YAZILIR?

Akıllı telefonlarda hashtag işareti genellikle sayısal ve özel karakterler bölümünde yer alır.

• Klavyedeki ?123 veya 123 tuşuna dokunun.
• Açılan özel karakterler ekranından # sembolünü seçin.

Bu şekilde sosyal medya paylaşımlarınızda kolayca hashtag kullanabilirsiniz.

HASHTAG NEDEN KULLANILIR?

Hashtag işareti;

• İçerikleri kategorilere ayırmak,
• Daha fazla kişiye ulaşmak,
• Trend konulara katılmak,
• Sosyal medya görünürlüğünü artırmak

amacıyla kullanılır.

Bu nedenle özellikle sosyal medya kullanıcıları tarafından en sık kullanılan semboller arasında yer almaktadır.

Ev içinde yaşanan çatışmaların yalnızca eşler arasındaki ilişkiyi değil, aynı zamanda çocukların ruhsal gelişimini de etkilediği belirtiliyor. Uzman Klinik Psikolog Metin Aydın, çocukların anne ve babayı güven alanı ve yaşamın merkezi olarak gördüğünü, bu nedenle aile içindeki huzursuzluğun çocukların iç dünyasında ciddi sarsıntılara yol açabildiğini söyledi. Aydın, yüksek sesli tartışmaların çocuklar tarafından sadece işitilen bir olay olmadığını, aynı zamanda bedensel ve duygusal düzeyde hissedilen bir gerilim yarattığını ifade etti. Sürekli çatışma ortamında büyüyen çocukların, ilerleyen yıllarda ya yoğun kaygı yaşayan ve çevresini memnun etmeye çalışan bireylere ya da öfkesini dışa vuran yetişkinlere dönüşebildiğini belirten Aydın, aile içi kavganın çocukların gelecekte kuracağı ilişkileri de etkileyebildiğini kaydetti.

ÇOCUKLAR ÇATIŞMAYI KENDİ SORUMLULUĞU GİBİ ALGILAYABİLİYOR

Uzman Klinik Psikolog Metin Aydın, çocukların aile içinde yaşanan tartışmaları çoğu zaman kendi bakış açılarıyla anlamlandırmaya çalıştığını belirterek, “Çocuklar anne ve babayı birer dünya olarak görür. Evdeki çatışma, çocuğun dünyasında deprem yaratır” dedi. Aydın, özellikle küçük yaş grubundaki çocukların anne ve baba arasındaki gerginliğin nedenini anlamakta zorlandığını, bu nedenle yaşanan olumsuzlukları kendileriyle ilişkilendirebildiğini söyledi. Çocukların, ebeveynleri arasındaki sorunların kendi davranışlarından kaynaklandığını düşünerek suçluluk duygusu geliştirebildiğini aktaran Aydın, bu durumun özgüven ve güven duygusu üzerinde de etkili olabildiğini ifade etti.

SÜREKLİ HUZURSUZLUK KAYGI VE ÖFKEYE ZEMİN HAZIRLIYOR

Aile içinde devamlılık gösteren tartışma ve gerginlik halinin çocuklarda kalıcı etkiler bırakabildiğini söyleyen Aydın, “Çocuklar yüksek sesli kavgaları sadece duymazlar, o kaygıyı bedenlerinde hissederler. Çoğu zaman da suçu kendilerinde ararlar” ifadelerini kullandı. Ev ortamında sık sık huzursuzluk yaşayan çocukların kendilerini güvende hissetmekte zorlanabildiğini belirten Aydın, bu durumun çocukların duygusal düzenleme becerilerini etkileyebildiğini dile getirdi. Aydın, uzun süreli çatışma ortamında büyüyen çocukların ileriki yaşlarda aşırı kaygılı, onay arayan ya da öfkesini kontrol etmekte zorlanan bireyler haline gelebildiğini kaydetti.

EBEVEYN İLİŞKİSİ ÇOCUĞUN GELECEK İLİŞKİLERİNİ DE ETKİLİYOR

Uzman Klinik Psikolog Metin Aydın, aile içinde tanık olunan iletişim biçiminin çocukların ileriki yaşamlarında kuracakları ilişkiler için de belirleyici olabildiğini belirtti. Aydın, “Sürekli huzursuz bir evde büyüyen çocuk, ileride ya aşırı kaygılı bir ‘insanları memnun etme’ moduna girer ya da öfkesini dünyaya yansıtan hırçın bir yetişkine dönüşür. Ebeveynlerin kavgası, çocukların gelecekteki ilişkilerinin gölgesi olur” dedi. Çocukların aile içinde gördükleri ilişki modelini içselleştirdiğini ifade eden Aydın, sağlıklı iletişim kurulmadığı durumlarda bunun ilerleyen yıllarda arkadaşlık, evlilik ve sosyal ilişkiler üzerinde etkiler oluşturabileceğini söyledi.

"ÇOCUKLAR BİRER SÜNGER GİBİDİR; O ZEHİRLİ DUMANI EMERLER"

Çocukların aile içi çatışmalarda taraf haline getirilmemesi gerektiğini vurgulayan Aydın, “Anne babalar savaşırken, cephede en ağır yarayı her zaman çocuklar alır. O küçük omuzlara, yetişkinlerin taşıyamadığı ego savaşlarının yükü bindirilmemelidir” diye konuştu. Çocukların evde yaşanan duygusal iklimden doğrudan etkilendiğini belirten Aydın, “Çocuklar birer sünger gibidir; evdeki huzursuzluk ikliminde sevgi yerine evin içindeki o zehirli dumanı emerler” ifadelerini kullandı. Aydın, ebeveynlerin yaşadıkları sorunları çocukların önünde yıkıcı biçimde sürdürmemesinin ve çocukların duygusal güvenliğini koruyacak bir iletişim dili oluşturmasının önem taşıdığını söyledi.