Antalya’da düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu kapsamında konuşan ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Türkiye-ABD ilişkilerinin en kritik başlıklarından biri olan S-400 meselesine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Barrack, Washington ile Ankara arasında yürütülen temasların hızlandığını belirterek, S-400 kaynaklı yaptırımların “yakın zamanda çözüme kavuşabileceğini” ifade etti. Ayrıca, ABD eski Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılımına olumlu baktığını dile getirdi.
KRİZ NASIL BAŞLADI?
Türkiye’nin, Rusya’dan S-400 Triumf hava savunma sistemi satın alma kararı, Ankara-Washington hattında ciddi bir kırılmaya yol açtı.
ABD yönetimi, NATO sistemleriyle uyumsuz olduğu ve F-35 savaş uçaklarının güvenliğini riske atabileceği gerekçesiyle bu alıma karşı çıktı. Türkiye’nin 2019’da S-400’leri teslim almasının ardından kriz derinleşti.
2020 yılında ABD, CAATSA kapsamında Türkiye’ye yaptırım uyguladı. Bu yaptırımlar çerçevesinde Türkiye, F-35 Lightning II savaş uçağı programından çıkarıldı ve savunma sanayii alanında çeşitli kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı.
F-35 PROGRAMI NEDEN ÖNEMLİ?
Türkiye, F-35 programının sadece alıcı ülkelerinden biri değil, aynı zamanda üretim zincirinin önemli bir parçasıydı. Türk savunma sanayii şirketleri, projenin çeşitli bileşenlerinin üretiminde aktif rol alıyordu.
Programdan çıkarılma kararı:
- Türkiye’nin hava kuvvetleri modernizasyon planlarını etkiledi
- Savunma sanayii ihracatında kayıplara yol açtı
- NATO içindeki askeri entegrasyon tartışmalarını artırdı
YENİ DÖNEM Mİ?
Barrack’ın açıklamaları, iki ülke arasında uzun süredir devam eden krizin yumuşayabileceğine işaret eden nadir mesajlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre olası bir çözüm için birkaç senaryo öne çıkıyor:
- S-400 sistemlerinin aktif kullanımının sınırlandırılması
- Sistemlerin üçüncü bir ülkeye devri ya da “depolanması”
- ABD’nin yaptırımları kademeli olarak kaldırması
Ancak sürecin yalnızca teknik değil, aynı zamanda siyasi ve stratejik boyutlar içerdiği vurgulanıyor.
GÖZLER WASHINGTON-ANKARA HATTINDA
Barrack’ın “kısa sürede çözüm” vurgusu dikkat çekse de, nihai kararın ABD Kongresi, Pentagon ve NATO dengeleriyle doğrudan bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Önümüzdeki süreçte atılacak adımlar, yalnızca Türkiye-ABD ilişkilerini değil, NATO’nun savunma mimarisini ve bölgesel güvenlik dengelerini de yakından etkileyecek.
