Orta Doğu’daki çatışmalar ve petrol arzında yaşanan aksaklıklar, Türkiye’de motorin ve benzine gelen art arda zamlarla kendini hissettirdi. Türkinform muhabiri Sema Ersoy’a konuşan Ekonomist Doç. Dr. Cüneyt Dirican, tırnak içinde “12 küsur liralık bir zam gündeme geldi, ardından mobil sistemle kısmen geriye çekildi, ama yeni zamlar yine geliyor” diyerek artışların arka planını açıkladı.
AJDA PEKKAN ÖRNEĞİYLE PARÇALI ZAM POLİTİKASI
Dirican, art arda gelen zamları ve parçalara bölünmesini şöyle değerlendirdi:
“Bu bir günde yapılmadı; dün oldu, bugün de zam geldi. Belki yarın da ya da pazartesi de olacak. Bir günde 12 TL’yi parça parça veriyorlar. Ajda Pekkan’ın şarkıları gibi, zamlar da parçalanıyor diyebiliriz, ama bu halkı sakinleştirme politikası değil, tamamen finansla alakalı bir durum.”
Uzman, artışların ardında siyasi bir niyet aranmaması gerektiğini, ekonomik ve maliyet odaklı olarak gerçekleştiğini vurguladı.
"PETROL AKIŞI KESİLDİKÇE FİYATLAR YÜKSELİYOR"
Dirican, petrol arzındaki aksaklıkların fiyatlara doğrudan yansıdığını belirtti:
“Petrol akışı kesildikçe fiyatlar yükseliyor. Bu, seksenli yıllardaki petrol krizlerini hatırlatır. Tüm dünya bu durumdan etkilenebilir, biz de dönebiliriz. Enerji bağımlılığı ve coğrafi riskler burada işin doğasında var.”
Uzman, Türkiye’nin jeopolitik konumundan kaynaklanan riskleri ve enerji bağımlılığını göz önünde bulundurmanın kaçınılmaz olduğunu söyledi.
"PARÇA PARÇA ZAM EKONOMİK MALİYETİ AZALTMAZ"
Uygulanan sistemin ekonomik etkilerine de değinen Dirican, şunları kaydetti:
“Bunda anormal bir durum yok. Parçalı zamlar tepkileri yönetir ama maliyetin tamamını ortadan kaldırmaz. İdeal dünyada dış ticaret ve enerji bağımlılığımız olmasa, rezervlerimiz daha yüksek olsa daha rahat olurduk. Ama yapacak bir şey yok; işin doğasında var.”
Uzman, artışların uzun vadede enflasyon ve bütçe üzerindeki etkilerini sınırlamadığını, yalnızca kısa vadede halkın tepkilerini kontrol altına almaya yaradığını belirtti. Dirican’ın son değerlendirmesi, akaryakıt zamlarının siyasetten çok finansal ve maliyet kaynaklı olduğunu ortaya koyuyor:
“Bu tamamen finansla alakalı bir konu. Yönetim ya da siyasetle bir ilgisi yok. Bir noktaya kadar taşıyabilirsiniz; bir yerden sonra yansıtmak zorundasınız. İşin doğasında var, yapılacak başka bir şey yok.”
