Sivillerin ve Sivil Alanların Korunması
1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve ek protokolleri, savaşan tarafların sivillere ve sivil altyapıya yönelik saldırılarını açıkça yasaklar. Buna göre, çatışmanın tarafı olmayan kişiler ve onlara ait yaşam alanları, doğrudan hedef alınamaz.
Savaş kuralları, "askeri hedef" tanımına uymayan yerlerin vurulmasını hukuka aykırı ve savaş suçu olarak kabul eder. Bu kapsamda özellikle şehir merkezleri, köyler ve yerleşim alanları, askeri amaç taşımadığı sürece hedef olamaz.
Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları
Uluslararası savaş hukukuna göre hastaneler, mobil sağlık üniteleri, ilk yardım merkezleri ve ambulanslar kesinlikle saldırıya uğratılamaz. Bu tür alanlar, yaralıların tedavi edildiği ve sağlık hizmeti sunulan güvenli bölgeler olarak korunur.
Sağlık kurumlarının korunması için çatışma bölgelerinde genellikle üzerlerinde kırmızı haç ya da hilal işaretleri bulunur. Ancak bu semboller olsa dahi, bazı durumlarda ihlaller yaşanmakta ve bu durum uluslararası kamuoyunda ciddi tepkilere yol açmaktadır.
Eğitim Kurumları
Okullar ve üniversiteler gibi eğitim kurumları da savaş hukukuna göre korunması gereken alanlardır. Öğrenciler ve eğitimciler siviller arasında yer alır ve bu kurumların askeri amaçla kullanılmaması durumunda hedef alınmaları kesinlikle yasaktır.
Okulların askerî üs ya da silah deposu olarak kullanılması halinde, bu koruma geçerliliğini yitirebilir. Ancak bu durumlarda dahi orantılılık ve ayrım gözetme ilkeleri devreye girer.
İbadethaneler ve Kültürel Miras
Camiler, kiliseler, sinagoglar, manastırlar ve diğer ibadet yerleri savaş sırasında korunması gereken kutsal alanlar arasında yer alır. Aynı şekilde tarihi eserler, müzeler ve kültürel miras niteliğindeki yapılar da doğrudan saldırıya maruz bırakılamaz.
Birleşmiş Milletler ve UNESCO, kültürel varlıkların korunmasına büyük önem verir. Bu yapıların kasten hedef alınması, savaş suçu kapsamında değerlendirilir.
Savaş Esirleri ve Kızılay-Kızılhaç Personeli
Esir alınan askerler ya da teslim olan düşman unsurları, işkence, kötü muamele ve öldürülme gibi eylemlerden korunur. Aynı şekilde Kızılay ve Kızılhaç gibi tarafsız yardım kuruluşlarının personeli de çatışmalar sırasında dokunulmazdır.
Bu kurallara rağmen sivil hedeflere yönelik saldırılar zaman zaman uluslararası toplumda ciddi insani krizlere yol açmakta, savaş suçu iddialarını beraberinde getirmektedir.
Cezai Yaptırımlar Devrede Ama Tartışmalı
Savaş kurallarının ihlali, Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kurumlar tarafından soruşturulabilir ve sorumlular hakkında dava açılabilir. Özellikle sivil yerleşim alanlarına, hastanelere veya ibadet yerlerine yönelik saldırılar, belgelenmeleri halinde ciddi yaptırımlara yol açabilir.
Ancak günümüzde kural tanımayan devletler olduğu için cezai yaptırımlar tartışılıyor. Başta İsrail olmak üzere bu kurallara riayet etmeyen çoğu devlet hesap vermiyor.
