Sepsi Nedir?
Sepsis veya halk arasındaki yaygın tabiriyle kan zehirlenmesi, bir enfeksiyon hastalığı etkeninin kan dolaşımı yoluyla vücudun geneline yayılarak hastalık tablosu oluşturması durumudur. Enfeksiyon etkeni olan mikroorganizma, vücudun genelinde iltihabi bir reaksiyon başlatarak genel işlev bozukluğuna yol açar. Sepsis tedavi edilmediği takdirde hızla ilerleyerek hayatı tehdit edici olabilir; dolaşım yetmezliği ve şoka yol açarak ölümle sonuçlanabilir.
Mevcut klinik uygulamada, özellikle yataklı servis ve yoğun bakım üniteleri gibi yatarak tedavinin yapıldığı hastalarda sepsis sık görülen sağlık sorunlarının başında gelir. Yapılan araştırmalara göre her yıl 1,5 milyon sepsis vakası görülmektedir.
Sepsis Belirtileri Nelerdir?
Hastada sepsis gelişmesini takiben aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
- Yüksek veya düşük ateş
- Nefes darlığı ve soluk hızında artış
- Çarpıntı ve kalp hızında artış
- Tansiyon düşüklüğü
- Duygu durumda bozulma
- Uyku hali
- Ciltte renk değişikliği ve döküntü
- İdrar miktarında azalma
Bunun yanında, bebeklerde sepsis belirtileri yetişkinlere göre farklılık gösterebilir. Bebeklerde sepsis gelişmesi durumunda aşağıdaki belirtiler izlenebilir:
- Emmede güçlük veya beslenmeme
- Vücut sıcaklığında azalma veya yüksek ateş
- Apne veya soluk almada duraklama
- Cilt renginde soluklaşma
- Vücut genelinde ödem
- Kusma
- İshal
- Epileptik nöbetler
- Sarılık
Sepsis Kimlerde Görülür?
Sepsis tablosu vücutta gelişen herhangi bir enfeksiyon nedeniyle gelişebilse de; aşağıdaki koşullara sahip hastalarda sepsisin gelişme riski toplumun geri kalanına göre yüksektir:
- İleri yaşta olan kişilerde sepsis daha kolay gelişir. Yine bu kişilerde sepsis daha ağır seyredebilir.
- Gereksiz ve yanlış antibiyotik kullanımı nedeniyle mikroorganizmalarda antibiyotik direnci gelişebilir. Dirençli patojenlere bağlı enfeksiyonların tedavisinde başarı elde edilemediğinde, sepsis gelişme riski artar. Bu etkenlere bağlı sepsis tablosunun tedavisi de daha zorludur.
- Çeşitli rahatsızlıklara bağlı bağışıklık sistemindeki yetmezliklerde enfeksiyonlar daha ağır seyrederek kolaylıkla sepsise yol açabilir. Aynı şekilde bu kişilerde sepsis daha şiddetli hastalık tablosuna yol açabilir.
- Dalağın alınması gibi vücut direncini zayıflatan durumlarda sepsis gelişmesi kolaylaşır.
- Cerrahi işlemler ile girişimsel yöntemler, hem vücudun doğal bağışıklık sistemini zayıflattığı veya engellediği hem de enfeksiyon etmenlerine maruz kalma riskini artırdığı için sepsis riski oluşturabilir.
- Bebeklerde ve çocuklarda bağışıklık sistemi tam gelişmediğinden, sepsis kolay gelişebilir.
- Yoğun bakım ünitelerinde tedavisi yapılan hastalarda, dirençli mikroorganizmalara bağlı sepsis tablosu sıklıkla görülür.
Sepsis Tedavisinde Neler Yapılır?
Sepsis genel anlamda enfeksiyon kaynaklı bir sağlık sorunu olduğundan, öncelikli olarak antibiyotik tedavisi uygulanır. Burada önemli olan nokta şudur ki, kullanılan antibiyotik etken mikroorganizmaya karşı etkili olmalıdır. Bu nedenle, sepsise neden olan mikroorganizma kan ve vücut sıvılarından alınan kültür örneklerinde izole edilir ve antibiyotik testine tabi tutulur. Burada tespit edilen etkili antibiyotik tedavide uygulanır. Sepsis ağır bir enfeksiyon tablosu olduğundan, sıklıkla damar içine enjekte edilen antibiyotik formları tercih edilir.
Bunun yanında, sepsis nedeniyle bozulan vücut fonksiyonlarının düzeltilmesine yönelik ilaç tedavilerine de ihtiyaç duyulabilir. Hastanın sağlık durumunun iyileştirilmesine yönelik; tansiyon yükseltilir, kalp atımı normal seviyesine getirilir, kan şekeri düzenlenir, iltihap reaksiyonunun azaltılması için antienflamatuvar tedavi uygulanır. Aynı şekilde hastanın dolaşım sistemi ve böbrek fonksiyonlarının korunması için yoğun sıvı takviyesinin yapılması gerekebilir.
Tüm bu tedavi yöntemlerine rağmen, sepsis hayatı tehdit edebilen ciddi bir hastalıktır. Etken mikroorganizmaya ve hastanın genel durumuna bağlı olmakla birlikte, özellikle yoğun bakım servislerinde karşılaşılan sepsis vakalarında ölüm oranları oldukça yüksek seyretmektedir.
