Türkiye'de milyonlarca çalışanın en büyük hayali olan emeklilik için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında yer alan yaş, prim günü ve sigortalılık süresi şartlarının eksiksiz tamamlanması gerekiyor. 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar EYT yasası ile yaş şartına takılmadan emeklilik hakkı kazanırken, bu tarihi kıl payı kaçıran 2000 ve 2008 arası girişliler için farklı kurallar işliyor. Emeklilik planlaması yapan vatandaşlar, değişen mevzuata göre kendi durumlarına en uygun emeklilik modelini ve resmi makamlar tarafından yapılan son açıklamaları yakından takip ediyor.
2000 SONRASI SİGORTA GİRİŞİ OLANLARIN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?
EYT düzenlemesinin kapsamı dışında kalan ve sigorta başlangıç tarihi 2000 ile 2008 yılları arasında olan çalışanlar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine tabidir. Bu dönemde çalışma hayatına atılan sigortalıların emekli olabilmeleri için belirli bir yaş ve prim gün sayısına ulaşmaları zorunludur.
Normal emeklilik şartlarına bakıldığında, bu tarihler arasında sigorta girişi yapılan kadınların 58, erkeklerin ise 60 yaşını doldurmuş olmaları gerekmektedir. Her iki cinsiyet için de tamamlanması gereken prim gün sayısı 7000 olarak belirlenmiştir. Daha az prim günüyle emekli olmak isteyenler için ise kısmi emeklilik formülü devreye girmektedir. Kısmi emeklilik hakkından yararlanabilmek için 4500 prim gününün doldurulması ve 25 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanması şartı aranmaktadır. Ayrıca bu gruptaki çalışanlar, şartları taşımaları halinde askerlik veya doğum borçlanması gibi fiili hizmet süresi zammı yöntemlerini kullanarak prim günlerini artırma hakkına sahiptir.
1999 ÖNCESİ SİGORTA GİRİŞLİLER 3600 PRİM GÜNÜ İLE NASIL EMEKLİ OLUR?
Emeklilik sisteminde en kritik dönüm noktası olan 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi bulunanlar, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü doldurmaları halinde kısmi emeklilik hakkı elde edebilmektedir. Ancak burada yaş şartı, söz konusu 15 yıl ve 3600 gün şartlarının hangi tarihte tamamlandığına göre kademeli olarak değişiklik göstermektedir.
Kadın çalışanlar için 3600 günle emeklilikte, şartların 23 Mayıs 2002 tarihinden önce sağlanması durumunda 50 yaşında emeklilik hakkı doğmaktadır. Şartların tamamlandığı tarih ilerledikçe yaş sınırı da artmaktadır. 24 Mayıs 2002 - 23 Mayıs 2005 arası şartları sağlayanlar 52, 24 Mayıs 2005 - 23 Mayıs 2008 arası sağlayanlar 54, 24 Mayıs 2008 - 23 Mayıs 2011 arası sağlayanlar 56 ve 24 Mayıs 2011 sonrasında tamamlayanlar ise 58 yaşında emekli olabilmektedir.
Erkek çalışanlarda ise 23 Mayıs 2002 öncesinde şartları sağlayanlar 55 yaşında emekli aylığına hak kazanır. Bu tarih aralıkları erkekler için de kademeli olarak işlemektedir. Şartları 24 Mayıs 2002 - 23 Mayıs 2005 arasında tamamlayan erkekler 56, 24 Mayıs 2005 - 23 Mayıs 2008 arasında tamamlayanlar 57, 24 Mayıs 2008 - 23 Mayıs 2011 arasında tamamlayanlar 58, 24 Mayıs 2011 - 23 Mayıs 2014 arasında tamamlayanlar 59 ve 24 Mayıs 2014 sonrasında tamamlayanlar ise 60 yaşında kısmi emeklilik hakkı elde etmektedir.
2008 SONRASI SİGORTA BAŞLANGICI OLANLAR KAÇ GÜNDEN EMEKLİ OLABİLİR?
1 Mayıs 2008 tarihi ve sonrasında ilk kez sigortalı olan vatandaşlar için kısmi emeklilikte aranan prim gün sayısı, sigorta başlangıç yılına göre kademeli bir artış grafiği izlemektedir. Bu tarihten sonra çalışma hayatına başlayanların kısmi emeklilik prim gün şartları her yıl için ayrı ayrı hesaplanmaktadır.
Mevzuata göre; 1 Mayıs ile 31 Aralık 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlardan 4600 gün prim istenmektedir. Bu rakam 2009 yılında 4700 gün, 2010 yılında 4800 gün, 2011 yılında 4900 gün, 2012 yılında 5000 gün, 2013 yılında 5100 gün, 2014 yılında 5200 gün ve 2015 yılında 5300 gün olarak uygulanmaktadır. 1 Ocak 2016 tarihi ve sonrasında ilk defa sigortalı olan tüm çalışanlar için ise kısmi emeklilik prim gün sayısı 5400 gün olarak sabitlenmiştir.
2000 VE 2008 ARASI SİGORTALILAR İÇİN KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI?
EYT düzenlemesinin yasalaşmasının ardından, 9 Eylül 1999 ile 2008 yılları arasında SGK girişi olan çalışanlar büyük bir beklenti içerisine girerek "Kademeli emeklilik yasası çıkacak mı?" sorusunun yanıtını aramaya başlamıştır. Kamuoyunda geniş yankı bulan bu beklentiye ilişkin en net açıklama Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı cephesinden gelmiştir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, katıldığı bir canlı yayında sistemin mevcut durumuna dair net ifadeler kullanmıştır. Emeklilik sisteminde şu an için yeni bir yasal değişiklik planlamadıklarını belirten Işıkhan, emekli olabilmek için mevcut mevzuattaki prim ve yıl şartlarının geçerliliğini koruyacağını vurgulamıştır. Bakan Işıkhan, bakanlık olarak ana odaklarının aktüeryal dengeyi sağlamak, emekli aylıklarının ödenmesinde sürdürülebilirliği korumak ve sağlık sisteminin sağlıklı bir şekilde işlemesini güvence altına almak olduğunu ifade ederek, bu gruptaki çalışanlar için bir mağduriyet söyleminin gerçeği yansıtmadığının altını çizmiştir.
